🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Như thị: thấy mọi sự như nó là

Hiểu kinh dễ dàng · 7 phút đọc

Đứa nhỏ nhà tôi làm vỡ một cái chén. Nó đứng im, mặt tái đi, chờ mẹ la. Mẹ nó chạy ra, nhìn chén vỡ, rồi nói: Sao con hậu đậu vậy, lúc nào cũng làm vỡ đồ. Đứa nhỏ òa khóc. Tôi đứng bên cạnh nghĩ: chén vỡ thì chỉ là chén vỡ. Nhưng mẹ nó đã thêm vào đó bao nhiêu thứ: hậu đậu, lúc nào cũng, làm vỡ đồ. Một cái chén vỡ, mà thành một câu chuyện dài về tính nết của đứa nhỏ. Chuyện đó làm tôi nhớ đến hai chữ trong kinh Kim Cang: như thị.

Như thị nghĩa là như vậy, như nó là. Thấy mọi sự đúng như nó là, không thêm, không bớt. Trong kinh Kim Cang, ngài Tu Bồ Đề hỏi Phật: làm sao an trụ tâm, làm sao hàng phục tâm? Phật dạy: Ưng như thị trụ, như thị hàng phục kỳ tâm. Nghĩa là: nên an trụ như vậy, hàng phục tâm như vậy. Sách Kim Cang Diệu Cảm ghi lại câu này rõ ràng. An trụ tâm bằng cách nào? Bằng cách thấy như thị: thấy mọi sự như nó là.

Tâm mình có một tật xấu: nó hay thêm thắt. Chuyện nhỏ, nó thêm thành chuyện lớn. Người ta nói một câu, nó thêm thành người ta khinh mình. Mình làm sai một việc, nó thêm thành mình là người thất bại. Cái chén vỡ, nó thêm thành đứa nhỏ hậu đậu. Cái thêm đó không có thật, mà do tâm mình vẽ ra. Vẽ xong rồi mình tin là thật, rồi mình khổ vì cái mình vừa vẽ. Đó chính là tâm không an trụ, tâm không được hàng phục.

Như thị là ngược lại: thấy đúng cái đang có, không thêm gì. Chén vỡ thì biết chén vỡ. Người ta nói một câu thì biết người ta nói một câu. Mình làm sai một việc thì biết mình làm sai một việc. Không thêm quá khứ vào, không thêm tương lai vào, không thêm suy đoán vào. Chỉ thấy cái đang là, đúng như nó là. Thấy như vậy thì tâm an trụ, vì tâm không còn chạy theo những thứ mình vẽ ra nữa.

Nghe thì dễ, làm thì khó. Vì tâm mình vẽ nhanh lắm. Chưa kịp thấy chén vỡ, nó đã vẽ xong câu chuyện hậu đậu. Chưa kịp nghe hết câu người ta nói, nó đã vẽ xong ý đồ xấu của người ta. Muốn thấy như thị, phải tập dừng lại. Dừng một giây trước khi kết luận. Hỏi mình: mình đang thấy cái thật, hay đang thấy cái mình vẽ? Hỏi như vậy nhiều lần, tâm sẽ chậm lại, và cái thật sẽ hiện ra.

Tôi hay tập như thị bằng những việc nhỏ. Kẹt xe thì biết kẹt xe, không thêm đời bất công. Trời mưa thì biết trời mưa, không thêm hôm nay xui xẻo. Người ta cau mày thì biết người ta cau mày, không thêm người ta ghét mình. Tập như vậy, mình sẽ thấy: phần lớn nỗi khổ của mình không đến từ chuyện đang xảy ra, mà đến từ phần mình thêm vào. Bỏ phần thêm đi, chuyện còn lại nhẹ hơn rất nhiều.

Như thị cũng là cách hàng phục tâm. Hàng phục không phải là đánh tâm, đè tâm, mắng tâm. Hàng phục là thấy rõ tâm đang làm gì. Tâm đang vẽ, mình biết tâm đang vẽ. Tâm đang thêm, mình biết tâm đang thêm. Biết rồi thì cái vẽ, cái thêm đó tự yếu đi, vì nó không còn được mình tin là thật nữa. Phật dạy hàng phục tâm như thị, chính là vậy: không dùng sức mạnh, mà dùng cái thấy. Thấy đúng, thì tâm tự phục.

Có người hỏi: thấy như thị rồi, có phải là mặc kệ mọi thứ không? Không phải. Thấy chén vỡ như nó là, không có nghĩa là không dọn chén vỡ. Thấy người ta sai như nó là, không có nghĩa là không nhắc người ta sửa. Như thị không phải là thờ ơ. Như thị là thấy rõ trước, rồi mới hành động. Hành động sau khi thấy rõ thì đúng đắn, nhẹ nhàng. Hành động sau khi vẽ thêm thì nặng nề, sai lệch. Cùng một việc dọn chén vỡ, người thấy như thị thì dọn nhẹ nhàng, người vẽ thêm thì vừa dọn vừa mắng.

Đứa nhỏ nhà tôi sau vụ chén vỡ, mẹ nó đã xin lỗi nó. Mẹ nó nói: mẹ sai, chén vỡ thì chỉ là chén vỡ, mẹ không nên nói con hậu đậu. Đứa nhỏ nghe xong cười, chạy đi chơi tiếp. Một câu xin lỗi nhỏ, mà gỡ được cả một câu chuyện dài. Đó là sức mạnh của như thị: thấy đúng, nói đúng, lòng nhẹ. Nếu mẹ nó cứ giữ câu chuyện hậu đậu, đứa nhỏ sẽ mang câu chuyện đó đi suốt tuổi thơ.

Như thị, hai chữ ngắn, mà là cả một cách sống. Thấy mọi sự như nó là: không thêm quá khứ, không thêm tương lai, không thêm suy đoán, không thêm phán xét. Thấy rồi thì tâm an trụ. Tâm an trụ rồi thì mình sống nhẹ. Hôm nay, khi gặp một chuyện bực mình, hãy thử dừng một giây và hỏi mình: chuyện này, đúng như nó là, thì nó là gì? Trả lời được câu đó, là mình đã bắt đầu sống như thị rồi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kim Cang Diệu Cảm (Nguyên Nguyên dịch giải), tr. 14
• Chú giải Kinh Kim Cang và Chánh Pháp chưa từng có (Thích Huyền Vi), tr. 14
Bài liên quanTập đế: vì sao càng nắm chặt càng khổLời nói trong nhà: chánh ngữ bắt đầu từ bữa cơmThọ uẩn: cảm giác đến rồi đi như khách qua nhà