Có người hỏi: Phật dạy nhiều kinh quá, Pháp Cú, Kim Cang, Hoa Nghiêm, Pháp Hoa, mỗi cuốn một kiểu. Rốt cuộc Phật muốn nói điều gì. Câu hỏi đó hay lắm. Vì nếu không có một sợi chỉ xuyên suốt, thì đọc kinh giống như đi lạc trong một khu rừng lớn, cây nào cũng đẹp mà không biết đường ra.
Kinh Pháp Hoa trả lời câu hỏi đó bằng một câu rất ngắn. Đức Phật ra đời vì một đại sự nhân duyên, là khai thị chúng sanh ngộ nhập Phật tri kiến. Nghĩa là Phật đến với đời chỉ vì một việc lớn: chỉ cho chúng sanh thấy rõ, rồi đi vào cái thấy biết của Phật. Nói cho dễ hiểu: Phật ra đời để nói cho mỗi người biết một điều mà lâu nay mình không tin nổi, rằng trong mình cũng có hạt giống thành Phật.
Câu này quan trọng ở chỗ nó đổi hẳn cách mình nhìn chính mình. Lâu nay mình nghĩ Phật là Phật, mình là mình. Phật ở trên cao, mình ở dưới thấp. Mình lạy Phật, cầu Phật, mong Phật cứu mình. Nhưng Kinh Pháp Hoa nói khác: Phật đã thành, chúng sanh là Phật sẽ thành. Nghĩa là Phật và mình không phải hai loài khác nhau. Phật là người đã đi tới đích, mình là người đang đi trên đường. Đích đó không phải của riêng Phật, mà là của chung.
Nghe thì hay, nhưng có người nghe xong lại nghĩ: tôi đây mà thành Phật được sao. Tôi còn tham, còn sân, còn si, còn bao nhiêu tật xấu. Phật nói vậy chắc là nói cho vui, nói để an ủi. Nghĩ vậy là chưa hiểu ý kinh. Kinh không nói mình đã là Phật rồi, không cần tu nữa. Kinh nói mình có hạt giống, có khả năng, có cái mầm đó trong người. Hạt giống thì cần gieo, cần tưới, cần chăm. Không chăm thì hạt giống nằm im cả đời. Nhưng không có hạt giống thì chăm cách mấy cũng không mọc được gì.
Thử nhìn đời thường thì thấy rõ. Một đứa trẻ nhà nghèo, học dốt, ai cũng nghĩ nó không làm nên trò trống gì. Nhưng trong nó vẫn có khả năng học, khả năng thay đổi. Có người tin nó, dạy nó, nó học lên, sau này thành người có ích. Cái khả năng đó không ai cho nó từ bên ngoài, mà có sẵn trong nó. Phật tri kiến cũng vậy. Không phải Phật đem cho mình, mà là Phật chỉ cho mình thấy cái mình đã có mà quên mất.
Vì sao mình quên. Vì mình sống lâu trong cái thấy nhỏ bé về mình. Mình quen nghĩ mình chỉ là một người làm công ăn lương, một bà nội trợ, một người bán hàng rong. Mình quen với cái nhãn đó, rồi tin luôn mình chỉ có thế. Kinh Pháp Hoa giống như một người bạn lay mình dậy: này, anh không chỉ có thế đâu. Anh còn có cái lớn hơn nhiều mà anh chưa dùng tới.
Hiểu được như vậy thì việc tu tập cũng đổi khác. Trước đây tu là để cầu xin, để được Phật thương, được Phật cứu. Giờ tu là để khai mở cái mình đã có. Niệm Phật không phải để Phật nhớ tới mình, mà để mình nhớ tới Phật tánh trong mình. Làm việc thiện không phải để gom phước đổi lấy may mắn, mà để cái tâm thiện trong mình lớn lên. Giữ giới không phải vì sợ phạt, mà vì mình muốn sống xứng với cái hạt giống đó.
Kinh Pháp Hoa còn có một ý nữa ít người để ý: Phật ra đời vì một việc lớn, mà việc lớn đó là vì chúng sanh. Không phải vì Phật cần gì. Phật không cần lập thêm một tôn giáo, không cần thêm người lạy mình. Phật đến vì thương chúng sanh đang khổ mà không biết đường ra. Cái tâm đó gọi là đại từ đại bi. Người học Phật mà hiểu được cái tâm này thì cũng học được cách sống vì người khác, không chỉ sống cho mình.
Vậy đọc Kinh Pháp Hoa để làm gì, nói gọn một câu: để nhớ mình là ai. Mình không phải là cái thân đang già đi, không phải là cái túi tiền đang vơi đi, không phải là mớ lo âu đang đầy lên trong đầu. Mình là người mang hạt giống thành Phật. Nhớ được điều đó thì sống khác hẳn. Khó khăn vẫn còn đó, nhưng mình không còn thấy mình nhỏ bé trước nó nữa. Mình biết mình có đường đi, có đích đến, có cái lớn trong mình đang chờ được mở ra.
Đức Phật ra đời vì một đại sự nhân duyên. Một việc lớn, mà việc lớn đó lại là việc của mỗi người chúng ta. Ngộ nhập Phật tri kiến không phải chuyện của riêng ai, mà là chuyện của tất cả mọi người. Hôm nay nghe được câu này, cũng là một duyên. Duyên đã tới, còn đi tiếp hay không là ở mình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư