🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Cha mẹ dạy con bằng cách sống, không chỉ bằng lời nói

Hiểu kinh dễ dàng · 7 phút đọc

Có một cảnh mà nhiều nhà đều có. Cha mẹ ngồi dạy con: con phải thật thà, con phải lễ phép, con phải biết thương người. Nói rất hay, nói rất đúng. Nhưng vừa dứt lời, cha quay sang mắng người giúp việc bằng giọng nặng nề. Mẹ vừa dặn con không được nói dối, lát sau nghe điện thoại, bảo con nói với người ta là mẹ không có nhà. Con nghe hết. Con không cãi. Nhưng con ghi nhớ. Không phải ghi nhớ lời dạy. Mà ghi nhớ cách cha mẹ sống.

Trong sách về giáo dục Phật giáo có một đoạn viết rất rõ: nhân cách và hình ảnh tốt đẹp của người thầy là điều không thể thiếu. Bởi nếu giáo dục chỉ cần ngôn từ để giảng giải thì giáo dục đó sẽ không có hiệu quả. Câu này nói về thầy, nhưng cha mẹ chính là người thầy đầu tiên, lâu nhất, gần nhất của con. Con học từ cha mẹ không phải bằng tai, mà bằng mắt. Mắt con nhìn cha mẹ sống ra sao, thì con sống y như vậy.

Thử nghĩ lại xem mình đã học được những điều quan trọng nhất trong đời từ đâu. Không phải từ sách vở. Mà từ việc nhìn cha mẹ. Mình biết thương người nghèo vì thấy mẹ hay cho người ăn xin bát cơm. Mình biết giữ chữ tín vì thấy cha đã hứa là làm, dù khó đến đâu. Mình biết xin lỗi khi sai vì thấy cha mẹ dám nhận lỗi với nhau, chứ không đổ lỗi cho nhau. Những bài học đó, cha mẹ không cần giảng. Chỉ cần sống như vậy, con tự khắc học được.

Ngược lại, có những điều cha mẹ dạy bằng lời rất nhiều mà con không học được, vì cách sống của cha mẹ nói ngược lại. Dạy con đừng nóng giận, mà trong nhà ngày nào cũng có tiếng quát tháo. Dạy con đừng tham lam, mà cha mẹ thì luôn tìm cách hơn thua với hàng xóm từng tấc đất. Dạy con hiếu thảo với ông bà, mà cha mẹ thì cãi nhau với ông bà ngay trước mặt con. Lời dạy như vậy, con nghe như nghe một bài diễn văn. Hay thì hay, nhưng không tin.

Cho nên dạy con bằng cách sống không phải là chuyện cao xa. Nó bắt đầu từ những việc rất nhỏ trong nhà. Cha mẹ hứa với con điều gì thì giữ. Đã hứa cuối tuần chở con đi chơi thì đi, đừng hứa xong rồi quên. Cha mẹ sai thì nhận. Trước mặt con, nói một câu đơn giản: ba sai rồi, ba xin lỗi con. Câu đó không làm mất uy của cha mẹ. Nó làm cho con hiểu rằng sai thì nhận, nhận rồi thì sửa. Đó là bài học lớn nhất về làm người.

Dạy con bằng cách sống cũng có nghĩa là cha mẹ phải đối xử với ông bà như cách mình muốn con đối xử với mình sau này. Con nhìn thấy mình gọi điện hỏi thăm ông bà mỗi tuần, con sẽ gọi điện hỏi thăm mình mỗi tuần khi mình già. Con nhìn thấy mình kiên nhẫn khi bà hay quên, hay lặp lại, con sẽ kiên nhẫn khi mình già, cũng hay quên, cũng lặp lại. Hiếu không phải là bài học dạy bằng miệng. Hiếu là bài học con nhìn thấy mỗi ngày trong nhà mình.

Có người làm cha mẹ nói: tôi biết vậy, nhưng tôi bận quá, tôi mệt quá, tôi không sửa được tính mình. Thật ra không ai bắt cha mẹ phải hoàn hảo. Con không cần cha mẹ hoàn hảo. Con chỉ cần cha mẹ thật. Thật là khi mình nóng giận, mình biết mình đang nóng giận, và mình cố gắng dừng lại. Thật là khi mình sai, mình không đổ cho con. Thật là khi mình mệt, mình nói với con là mình mệt, chứ không trút giận lên con. Cái thật đó, con cảm nhận được. Và con học được nhiều hơn từ cái thật đó, so với trăm bài giảng về đạo đức.

Ngày xưa, người ta gọi cách dạy này là thân giáo. Thân là thân mình, giáo là dạy. Dạy bằng thân mình, bằng cách mình sống. Thân giáo đặt nặng hơn ngôn giáo, vì lời nói thì bay đi, còn hình ảnh cha mẹ sống mỗi ngày thì ở lại trong đầu con suốt đời. Muốn con thành người thế nào, cha mẹ hãy sống như người thế đó trước. Đừng đợi con lớn mới dạy. Con đang nhìn mình mỗi ngày, từ lúc còn nhỏ xíu. Mỗi bữa cơm, mỗi lần cha mẹ cãi nhau, mỗi lần cha mẹ nhường nhịn nhau, đều là một bài học.

Tối nay, trước khi ngủ, thử tự hỏi mình một câu: hôm nay, mình đã sống cho con thấy điều gì? Nếu câu trả lời làm mình yên lòng, thì tốt. Nếu câu trả lời làm mình chạnh lòng, thì cũng chưa muộn. Ngày mai, sống khác đi một chút. Nói nhẹ đi một câu. Nhường nhau một lần. Giữ một lời hứa với con. Con không cần cha mẹ giảng nhiều. Con chỉ cần nhìn thấy cha mẹ sống đàng hoàng. Đó là cách dạy con bền nhất, sâu nhất, và cũng là cách dạy con mà không tốn một lời nào.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Giáo dục Phật Giáo - Bản chất, Phương pháp và Giá trị (TT Thích Nhật Từ chủ biên) — trang 132
Bài liên quanDuyên khởi là gì — mọi thứ nương nhau mà cóNgũ uẩn là gì — thân tâm mình gồm những gìVô thường là gì — thấy rõ để bớt sợ mất