🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Tứ nhiếp pháp: bốn cách giữ người bên mình

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Người ta hay hỏi: làm sao để giữ được lòng người. Giữ vợ chồng bền lâu. Giữ bạn bè thân thiết. Giữ con cái gần gũi. Giữ hàng xóm hòa thuận. Tiền có giữ được không. Quyền có giữ được không. Tiền giữ được người ta ở lại, nhưng không giữ được lòng người ta ở lại. Quyền giữ được người ta nghe lời, nhưng không giữ được người ta thương mình.

Phật dạy bốn cách giữ người, gọi là Tứ nhiếp pháp. Nhiếp là thu lại, là giữ lại. Bốn cách ấy là: bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự. Bốn chữ nghe cổ, nhưng nói bằng lời thường thì ai cũng hiểu, ai cũng làm được.

Bố thí là cho đi. Cho tiền, cho đồ, cho công sức, cho thời gian, cho cả lời khuyên. Người ta thường nghĩ bố thí là việc của người giàu. Không phải vậy. Người nghèo vẫn bố thí được. Một nụ cười là bố thí. Một lời động viên là bố thí. Nấu một nồi cháo mang sang cho hàng xóm ốm là bố thí. Bố thí không đo bằng số tiền. Bố thí đo bằng lòng. Cho đi mà không tính toán, người nhận cảm được ngay. Cho đi mà kể công, người nhận thấy nặng ngay.

Ái ngữ là nói lời dễ nghe. Lời nói không mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau. Ái ngữ không phải nịnh bợ. Nịnh bợ là nói sai sự thật để lấy lòng. Ái ngữ là nói sự thật bằng giọng nhẹ nhàng. Cùng một ý, nói nặng thì thành cãi nhau, nói nhẹ thì thành góp ý. Vợ chồng sống với nhau, nhiều khi không phải hết thương, mà chỉ vì lời nói nặng quá, nặng riết thành xa. Một câu ái ngữ đúng lúc có thể cứu một mối quan hệ.

Lợi hành là làm việc có ích cho người khác. Thấy người ta cần gì thì làm giúp cái đó. Đồng nghiệp mới vào chưa quen việc, chỉ giúp một tay. Hàng xóm lớn tuổi xách đồ nặng, đỡ giúp một đoạn. Con cái học bài khó, ngồi kèm một lúc. Lợi hành không cần việc lớn. Việc nhỏ làm đều thì người ta nhớ. Người ta nhớ không phải vì việc lớn hay nhỏ, mà vì mình đã nghĩ tới người ta.

Đồng sự là cùng làm, cùng chịu. Cùng làm một việc với người ta, cùng chia vui buồn với người ta. Vợ chồng cùng gánh nợ thì nợ nhẹ đi một nửa. Bạn bè cùng làm một dự án thì khó khăn chia đôi. Cha mẹ cùng con làm bài tập thì con thấy mình không đơn độc. Đồng sự là cách nói: tôi không đứng ngoài nhìn bạn khổ, tôi ở đây, cùng bạn làm. Không có lời nói nào ấm bằng câu: để tôi làm cùng bạn.

Bốn cách này không tách rời. Bố thí mà không có ái ngữ thì người nhận thấy như bố thí cho kẻ ăn xin. Ái ngữ mà không có lợi hành thì chỉ là lời nói suông. Lợi hành mà không có đồng sự thì người ta thấy mình như người ngoài giúp cho có. Đồng sự mà không có bố thí thì chỉ cùng chịu mà không cùng chia. Đủ bốn cách thì lòng người tự nhiên ở lại.

Có một gia đình kể: hai vợ chồng trẻ hay cãi nhau vì tiền. Tiền ít, việc nhiều, ai cũng mệt. Sau đó người chồng đổi cách: mỗi ngày đi làm về, phụ vợ nấu cơm, đó là đồng sự. Nấu xong khen vợ nấu ngon, đó là ái ngữ. Cuối tuần dành tiền mua cho vợ một món nhỏ vợ thích, đó là bố thí. Vợ muốn học thêm nghề, chồng chở đi học, đó là lợi hành. Vài tháng sau, tiền vẫn ít, việc vẫn nhiều, nhưng nhà hết cãi nhau. Không phải vì tiền nhiều lên. Vì lòng nhau gần lại.

Tứ nhiếp pháp là pháp của Bồ Tát, nhưng cũng là pháp của người bình thường. Người làm sếp dùng bốn cách này thì nhân viên thương. Người làm cha mẹ dùng bốn cách này thì con cái gần. Người làm hàng xóm dùng bốn cách này thì xóm làng yên. Không cần học cao, không cần tụng kinh dài. Chỉ cần nhớ bốn chữ: cho, nói lành, làm ích, cùng làm.

Hôm nay, thử dùng một cách thôi. Nói với người nhà một câu dễ nghe hơn hôm qua. Hoặc giúp ai đó một việc nhỏ mà không ai nhờ. Một cách làm đều một tuần, sẽ thấy người quanh mình khác đi. Khác đi không phải vì họ đổi, mà vì mình đổi trước.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Trung A-hàm (Thích Tuệ Sỹ dịch, BudSas, trungaham040.htm) — tr. 1: "Tứ sự nhiếp, hay Tứ nhiếp pháp... Thường nói là: Bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự."
Bài liên quanTám điều giác ngộ: kinh ngắn cho người bận rộnSáu pháp hòa kính: sống chung mà không cãi nhauKinh Ví Dụ Cái Cưa: bị cưa tay chân mà tâm vẫn không sân