Nhà nào cũng có lúc cãi nhau. Vợ chồng cãi nhau vì tiền. Anh em cãi nhau vì đất đai. Đồng nghiệp cãi nhau vì việc. Cãi nhau không phải vì người ta xấu. Cãi nhau vì người ta sống chung mà không có cách sống chung. Phật dạy sáu pháp hòa kính, sáu cách để người sống chung với nhau mà hòa thuận. Sáu cách này gọi là Lục Hòa.
Cách thứ nhất là thân hòa đồng trụ. Thân sống hòa thuận tại một nơi cùng nhau. Nói dễ hiểu: ở chung một nhà thì thân thể, hành động phải hòa thuận. Đi nhẹ, nói khẽ, đừng làm phiền người khác. Chung một mái nhà mà người này ồn ào, người kia khó chịu, thì nhà không yên. Thân hòa là bắt đầu từ những việc nhỏ: đóng cửa nhẹ tay, để đồ đúng chỗ, không làm phiền giờ nghỉ của nhau.
Cách thứ hai là khẩu hòa vô tranh. Miệng nói lời hòa thuận, không tranh cãi. Lời nói phải giữ gìn, ôn hòa, nhã nhặn, không rầy rà cãi cọ. Có người hơn thua từng câu nói, để rồi anh em xa lìa, vợ chồng ly tán, cha con thành thù nghịch. Chỉ vì một lời nói không hòa. Ông bà ta dạy: lời nói không mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau. Trước khi nói nên uốn lưỡi bảy lần. Miệng mình là cánh hoa sen, một khi hé nở, một phen thơm lừng.
Cách thứ ba là ý hòa đồng duyệt. Tâm ý cùng vui với nhau. Không phải ngoài mặt cười mà trong lòng ghét. Không phải miệng nói đồng ý mà lòng thì chống đối. Ý hòa là thật lòng vui khi người khác vui, thật lòng buồn khi người khác buồn. Vợ chồng mà ý không hòa thì ở chung nhà mà như ở hai nhà. Anh em mà ý không hòa thì chia nhau tài sản xong là mất nhau luôn.
Cách thứ tư là giới hòa đồng tu. Cùng giữ những giới luật, những quy tắc chung. Nhà có quy tắc của nhà. Cơ quan có quy tắc của cơ quan. Ai cũng giữ như nhau thì không ai tị nạnh ai. Người giữ, kẻ phá thì sinh bất công. Bất công sinh oán. Oán sinh cãi nhau. Giới hòa là cùng nhau giữ một luật chơi chung, không ai đứng ngoài luật.
Cách thứ năm là kiến hòa đồng giải. Thấy biết cùng nhau giải bày. Có hiểu lầm thì ngồi lại nói cho rõ, đừng để trong lòng rồi đoán mò. Nhiều gia đình tan vỡ không phải vì chuyện lớn, mà vì chuyện nhỏ không ai chịu giải thích. Người này tưởng người kia ghét mình. Người kia tưởng người này coi thường mình. Tưởng riết thành thật. Kiến hòa đồng giải là phá cái tưởng ấy bằng cách nói chuyện thẳng thắn, nhẹ nhàng, cùng nhau tìm ra sự thật.
Cách thứ sáu là lợi hòa đồng quân. Quyền lợi chia đều nhau. Có tài lợi, vật thực, đồ dùng thì phân chia cho cân nhau. Anh em chia đất thì chia cho công bằng. Vợ chồng xài tiền thì bàn bạc với nhau. Đồng nghiệp chia việc thì chia cho đều tay. Lợi mà không đều thì sinh nghi. Nghi sinh ganh. Ganh sinh cãi. Lợi hòa là chia đều, không ai lấy hơn phần của mình.
Sáu cách này là một vòng tròn. Thân hòa thì khẩu dễ hòa. Khẩu hòa thì ý dễ hòa. Ý hòa thì cùng giữ giới được. Cùng giữ giới thì dễ giải bày với nhau. Giải bày rõ thì chia lợi mới đều. Chia lợi đều thì thân lại càng hòa. Vòng tròn này quay đều thì nhà yên, cơ quan yên, xóm làng yên.
Có người hỏi: nhà tôi cãi nhau hoài, bắt đầu từ đâu. Bắt đầu từ cách dễ nhất: khẩu hòa. Hôm nay, nói với người nhà một câu nhẹ hơn hôm qua. Đừng hơn thua một câu nói. Một câu nhẹ hôm nay, mai nhà đã khác một chút. Rồi từ khẩu hòa, tập thêm thân hòa: làm một việc nhỏ cho người nhà mà không ai nhờ. Cứ thế, từng cách một, nhà sẽ yên dần.
Sáu pháp hòa kính không phải chuyện của chùa chiền. Đó là chuyện của mọi mái nhà, mọi cơ quan, mọi tập thể. Ai sống chung với ai thì người ấy cần sáu pháp này. Nhớ sáu chữ: thân, khẩu, ý, giới, kiến, lợi. Sáu chữ mà giữ được thì sống chung không còn là chuyện khó.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư