🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Kinh Ví Dụ Cái Cưa: bị cưa tay chân mà tâm vẫn không sân

Hiểu kinh dễ dàng · 9 phút đọc

Chị Hoa bán hàng online. Hôm ấy có một khách nhắn tin chửi chị thậm tệ chỉ vì đơn hàng giao chậm một ngày. Chị đọc tin nhắn mà tay run lên. Chị muốn đáp trả ngay, muốn nói cho hả giận. Nhưng chị chợt nhớ ra mình đã hứa với lòng là không cãi nhau trên mạng nữa. Chị đặt điện thoại xuống, đi uống một ly nước, rồi mới quay lại trả lời bằng một câu xin lỗi và đề nghị đổi hàng. Khách im lặng, rồi nhắn lại một chữ cảm ơn. Chị kể lại chuyện này mà vẫn còn run: suýt nữa thì tôi đã phá hết.

Câu chuyện của chị Hoa nghe thì nhỏ, nhưng trong kinh Phật có một bài kinh nói về đúng chuyện này, mà nói ở mức cực đoan tới mức ai nghe cũng phải giật mình. Đó là kinh Ví Dụ Cái Cưa, kinh số 21 trong Trung Bộ Kinh. Đức Phật dạy các vị tu hành hãy thường khởi lên một lời nguyện trong lòng: mong rằng tâm của ta sẽ không bị biến nhiễm, mong rằng ta sẽ không nói lời ác ngữ, mong rằng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm từ bi, không ôm lòng sân hận. Và rồi Ngài đưa ra một hình ảnh không ai quên được: cho dù có một người dùng cái cưa hai lưỡi đang cưa tay, chân của đồng phạm hạnh, tâm cũng không được sân hận, biến nhiễm.

Nghe tới đây, nhiều người sẽ nói: làm sao mà làm được? Người ta cưa tay cưa chân mình mà còn không giận, thì có phải là thánh không? Đúng vậy, tiêu chuẩn này là tiêu chuẩn của bậc thánh, không phải của người thường như chúng ta. Đức Phật đưa ra hình ảnh cực đoan không phải để bắt ai cũng phải làm được ngay, mà để chỉ hướng: giận ít đi, giận chậm lại, giận mà không để giận làm chủ mình. Giống như người ta chỉ về phía bắc để mình biết đường mà đi, chứ không bắt mình phải tới bắc cực trong một ngày.

Bài kinh còn dạy rất cụ thể về cách nói năng hằng ngày. Đức Phật dạy các vị tu hành phải dùng năm thứ ngôn ngữ đúng pháp: nói đúng thời, nói lời chân thật, nói lời nhu nhuyến, nói lời có ích, và nói với tâm từ bi. Năm điều này nghe thì đơn giản, nhưng thử soi vào đời mình mà xem. Mình có hay nói sai thời không? Người ta đang mệt, đang buồn, mình lại đem chuyện khó nghe ra nói. Mình có hay nói lời không có ích không? Nói cho hả giận, nói cho thắng, nói xong rồi cả hai bên đều mệt. Mình có nói với tâm từ bi không, hay nói với tâm hơn thua?

Chị Hoa trong câu chuyện đầu bài, khi đặt điện thoại xuống để uống ly nước, chính là chị đang thực hành điều đầu tiên: nói đúng thời. Chị không trả lời ngay lúc đang giận. Chị chờ cho cơn giận lắng xuống rồi mới nói. Chỉ một ly nước, chỉ vài phút chờ đợi, mà câu trả lời đã khác hẳn. Nếu chị trả lời ngay lúc tay còn run, chị sẽ viết ra những lời mà sau này chị phải hối hận. Nói đúng thời, đôi khi chỉ là nói chậm lại một chút.

Nói lời nhu nhuyến cũng vậy. Nhu nhuyến không phải là nịnh nọt, không phải là nói ngọt để lấy lòng. Nhu nhuyến là nói sao cho người nghe có thể nghe được. Cùng một ý, nói kiểu này thì người ta nổi giận, nói kiểu khác thì người ta chịu nghe. Ví dụ, thay vì nói anh giao hàng chậm quá, làm ăn kiểu gì vậy, thì nói đơn này giao chậm một ngày, anh xem giúp em được không. Ý vẫn vậy, nhưng tai người nghe khác hẳn. Lời nhu nhuyến không làm mất đi sự thật, nó chỉ giúp sự thật đi tới được tai người khác.

Còn nói lời có ích thì càng cần nhớ trong thời buổi này. Trên mạng, mỗi ngày có biết bao nhiêu lời qua tiếng lại. Người ta cãi nhau về đủ thứ, từ chuyện nhỏ tới chuyện lớn. Cãi xong, ai cũng mệt, chẳng ai thay đổi ý kiến của ai. Bài kinh nhắc mình: trước khi nói, hãy hỏi một câu, lời này có ích không? Nếu không có ích, thì không nói cũng được. Im lặng không phải là thua. Im lặng đôi khi là cách giữ tâm mình không bị biến nhiễm, như lời nguyện trong kinh.

Nhưng phải nói cho ngay: không sân hận không có nghĩa là để người ta làm gì mình cũng được. Đức Phật không dạy người ta làm bao cát cho người khác đánh. Không sân hận nghĩa là trong lòng không ôm hận, không nuôi giận, chứ không phải là không bảo vệ mình. Chị Hoa vẫn đề nghị đổi hàng, vẫn bảo vệ quyền lợi của mình, nhưng chị làm điều đó bằng tâm từ bi, không bằng tâm sân hận. Đó là điểm khác nhau quan trọng: hành động thì cứng rắn, nhưng lòng thì mềm.

Bài kinh Ví Dụ Cái Cưa là một trong những bài kinh khó nghe nhất, vì nó đòi hỏi quá cao. Nhưng cũng chính vì vậy mà nó đáng nhớ nhất. Mỗi khi bị ai đó nói lời xúc phạm, hãy nhớ tới hình ảnh cái cưa hai lưỡi. Rồi tự hỏi mình: người ta mới nói một câu mà mình đã muốn nổi giận, thì bao giờ mình mới tới được chỗ không sân? Hỏi như vậy không phải để tự trách mình. Hỏi để mình biết mình đang ở đâu, và còn phải đi bao xa. Biết mình đang ở đâu, là đã bắt đầu đi rồi.

Vậy nên, bài học của kinh này gói lại chỉ trong một lời nguyện ngắn, mà ai cũng có thể nhớ: mong rằng tâm của ta sẽ không bị biến nhiễm, mong rằng ta sẽ không nói lời ác ngữ, mong rằng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm từ bi, không ôm lòng sân hận. Đọc lời nguyện ấy mỗi sáng, trước khi cầm điện thoại, trước khi ra khỏi nhà. Rồi trong ngày, mỗi khi sắp nổi giận, nhớ lại lời nguyện ấy một lần. Không cần làm được như thánh. Chỉ cần giận chậm lại một chút, nói nhẹ đi một chút, là đã đi đúng hướng của kinh rồi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Trung Bộ Kinh, Kinh Ví Dụ Cái Cưa (số 21), giảng giải HT Thích Chơn Thiện — BudSas.net (trung-gg-021.htm), trang 1: “Mong rằng tâm của ta sẽ không bị biến nhiễm! Mong rằng ta sẽ không nói lời ác ngữ!”
• Trung Bộ Kinh, Kinh Ví Dụ Cái Cưa (số 21), giảng giải HT Thích Chơn Thiện — BudSas.net (trung-gg-021.htm), trang 1: “một người dùng cái cưa hai lưỡi đang cưa tay, chân của đồng phạm hạnh, tâm cũng không được sân hận, biến nhiễm.”
Bài liên quanKinh Ví Dụ Con Rắn: học pháp như bắt rắn, nắm sai là bị cắnKinh Ví Dụ Tấm Vải: tâm sạch thì pháp mới nhuộm được màuNăm triền cái: năm thứ che mờ tâm người ngồi thiền