🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Sáu mươi bốn quẻ là sáu mươi bốn hoàn cảnh đời

Kinh Dịch trong đời sống · 6 phút đọc

Chị Lan mở cuốn Kinh Dịch ra, lật vài trang rồi gấp lại. Sáu mươi bốn quẻ, mỗi quẻ sáu vạch, mỗi vạch một lời. Chị bảo: "Học cái này chắc phải mất cả đời". Tôi bảo chị: không cần học hết. Chỉ cần hiểu một điều: sáu mươi bốn quẻ là sáu mươi bốn hoàn cảnh của đời người. Gặp hoàn cảnh nào, thì có quẻ đó để soi.

Kinh Dịch bắt đầu rất đơn giản. Chỉ có hai vạch: một vạch liền, một vạch đứt. Vạch liền là dương, vạch đứt là âm. Ba vạch chồng lên nhau thành tám quẻ đơn, gọi là bát quái: trời, đất, sấm, gió, nước, lửa, núi, đầm. Tám cái hình đó là tám thứ lớn trong đời sống người xưa. Rồi tám quẻ đơn chồng lên nhau, hai cái một cặp, thành sáu mươi bốn quẻ kép. Tám nhân tám bằng sáu mươi bốn. Cả cuốn sách chỉ làm bằng hai vạch, mà nói được hết chuyện đời.

Sách Dịch Học Tinh Hoa có một câu rất hay: "Sáu mươi bốn quẻ mà thực chỉ có 32: 8 bất dịch và 28 điên đảo dịch". Nghĩa là trong sáu mươi bốn quẻ, có tám quẻ lật ngược vẫn là chính nó, còn hai mươi tám quẻ kia lật ngược lại thì thành quẻ khác. Một quẻ lật ngược thành một quẻ mới. Cũng như đời người: cùng một việc, nhìn từ đầu này thì thấy bế tắc, lật lại nhìn từ đầu kia thì thấy lối ra.

Mỗi quẻ là một hoàn cảnh. Quẻ Truân là lúc khởi đầu gian nan, như mầm non đội đất mà lên, rối ren mà vẫn lên. Quẻ Khiêm là lúc càng giỏi càng phải cúi đầu. Quẻ Thái là lúc mọi việc hanh thông, quẻ Bĩ là lúc mọi việc bế tắc. Quẻ Tụng là lúc tranh cãi, quẻ Sư là lúc phải dẫn dắt người khác, quẻ Gia Nhân là lúc phải lo việc nhà trước khi lo việc lớn. Sáu mươi bốn hoàn cảnh, hoàn cảnh nào trong đời mình cũng có tên trong đó.

Chị Lan nghe xong thì hỏi: "Vậy mình có phải nhớ hết sáu mươi bốn quẻ không?" Không cần. Người xưa cũng không bắt ai nhớ hết. Cái cần nhớ là ý này: đời người không có hoàn cảnh nào là chưa từng có. Mình tưởng mình là người đầu tiên gặp chuyện này, nhưng thật ra người xưa đã gặp rồi, đã đặt tên cho nó rồi, đã ghi lại cách đi qua nó rồi. Cái khổ của mình, người xưa cũng từng khổ. Cái khó của mình, người xưa cũng từng khó. Biết vậy thì lòng nhẹ đi một nửa.

Còn một điều nữa. Quẻ không đứng yên. Trong một quẻ có sáu hào, một hào động thì cả quẻ đổi thành quẻ khác. Một vạch đổi, hoàn cảnh đổi. Đời mình cũng vậy. Hôm nay đang bế tắc như quẻ Bĩ, mai có thể hanh thông như quẻ Thái. Hôm nay đang khởi đầu gian nan như quẻ Truân, mai có thể vững vàng. Không có hoàn cảnh nào ở mãi. Hiểu được vậy thì lúc khó không tuyệt vọng, lúc thuận không chủ quan.

Có người hỏi: vậy học Kinh Dịch để làm gì, nếu không phải để đoán? Để nhận ra hoàn cảnh mình đang ở trong. Nhiều người khổ không phải vì hoàn cảnh khó, mà vì không biết mình đang ở hoàn cảnh nào. Đang lúc cần kiên nhẫn thì lại nôn nóng. Đang lúc cần tiến thì lại lùi. Đang lúc cần lùi thì lại cố tiến. Biết mình đang ở quẻ nào, thì biết mình nên làm gì. Đang Truân thì lo sắp xếp. Đang Khiêm thì giữ mình khiêm tốn. Đang Bĩ thì giữ mình cho qua. Đang Thái thì giữ cho lâu.

Sáu mươi bốn quẻ, nói cho cùng, là sáu mươi bốn tấm gương. Mỗi tấm gương soi một lúc trong đời. Chị Lan không cần học hết sáu mươi bốn tấm gương. Chị chỉ cần biết: khi nào mình rối, mình mở sách ra, tìm xem hoàn cảnh của mình giống quẻ nào, rồi đọc lời người xưa dặn trong quẻ đó. Đọc xong, làm theo được bao nhiêu thì làm. Vậy là đủ.

Người xưa để lại sáu mươi bốn quẻ không phải để mình sợ đời. Mà để mình biết: đời có bao nhiêu hoàn cảnh, thì có bấy nhiêu cách đi qua. Không có hoàn cảnh nào không có lối ra. Chỉ là mình đã tìm ra hay chưa thôi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Dịch Học Tinh Hoa — Nguyễn Duy Cần — trang 60
• Thuật Ngữ Và Qui Tắc Kinh Dịch Cần Nhớ — trang 8
• Kinh Dịch Trọn Bộ — trang 158
Bài liên quanHào từ và tượng từ: đọc Kinh Dịch bằng hình ảnhKinh Dịch cho người mới khởi nghiệp: bắt đầu nhỏ, đi từng bướcÂm dương trong lời ăn tiếng nói: nói sao cho lành