🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Một ngày làm việc: lúc căng, lúc chùng mới bền

Kinh Dịch trong đời sống · 6 phút đọc

Anh Hùng làm ở một công ty xây dựng. Sáng bảy giờ ra khỏi nhà, tối tám giờ mới về. Có hôm về đến nhà, con đã ngủ. Anh ăn vội bát cơm rồi lăn ra ngủ. Sáng hôm sau lại đi. Cuối tuần, anh ngủ bù. Ngủ cả ngày thứ bảy. Chủ nhật dậy thì đã mệt. Anh nói với vợ: anh làm như cái máy, mà máy còn được nghỉ để bảo dưỡng. Anh thì không.

Nhiều người sống như vậy. Sáng căng hết cỡ, chiều đuối dần, tối gục xuống. Ngày nào cũng lặp lại. Được một thời gian thì người bắt đầu báo động: đau lưng, mất ngủ, hay quên, dễ cáu. Đi khám thì bác sĩ bảo không có bệnh gì nặng. Chỉ là mệt. Mệt tích lại lâu ngày thành bệnh. Mà mệt thì không phải do làm nhiều. Mệt vì làm không có nhịp.

Sách Dịch bắt đầu từ hai chữ: âm và dương. Âm là tối, là lặng, là nghỉ. Dương là sáng, là động, là làm. Trời đất vận hành nhờ hai thứ đó đổi nhau. Ngày rồi đêm. Nắng rồi mưa. Hè rồi đông. Không có thứ gì chỉ động mãi mà không nghỉ. Cũng không có thứ gì chỉ nghỉ mãi mà không động. Con người cũng vậy. Một ngày làm việc mà chỉ có căng, không có chùng, thì sớm muộn cũng đứt.

Sách Dịch Kinh Đại Toàn Tập viết ngay ở những trang đầu rằng, người học Dịch phải đi từ Vô Cực, Thái Cực, rồi mới đến Âm Dương, Tứ Tượng, Ngũ Hành. Nghĩa là, trước khi nói đến việc gì, phải hiểu cái gốc: mọi sự đều có hai mặt đổi nhau. Ai chỉ biết có âm dương biến thiên mà không biết cái gốc giữ nó, thì như con rồng mất đầu. Làm việc cũng vậy. Ai chỉ biết cắm đầu làm, không biết nghỉ, thì làm được một thời gian rồi cũng phải trả giá.

Một ngày làm việc có nhịp thì ra sao. Buổi sáng là lúc dương lên. Đầu óc tỉnh táo nhất. Việc khó, việc cần nghĩ, nên để buổi sáng. Họp quan trọng, quyết định lớn, cũng nên để buổi sáng. Buổi trưa là lúc giao nhau. Ăn chậm một chút, nghỉ một chút, đừng vừa ăn vừa cắm mặt vào điện thoại. Buổi chiều, dương bắt đầu xuống. Việc nhẹ, việc lặp lại, việc không cần nghĩ nhiều, để buổi chiều. Tối về nhà là lúc âm lên. Nhà là chỗ để nghỉ. Đừng mang việc cơ quan về đặt lên mâm cơm.

Nghe thì đơn giản. Làm thì khó. Vì nhiều người không được chọn giờ làm việc của mình. Nhưng nhịp không nằm ở giờ giấc. Nhịp nằm ở cách mình làm. Làm một giờ tập trung rồi đứng dậy đi lại năm phút. Đó cũng là nhịp. Họp xong một việc căng thì uống một ly nước, thở vài hơi, rồi mới sang việc khác. Đó cũng là nhịp. Không ai bắt mình làm như máy. Mình tự bắt mình đó thôi.

Có một chị bán hàng ngoài chợ tôi quen. Chị dậy từ bốn giờ sáng. Nhưng chị có một quy tắc: bán đến mười giờ thì nghỉ ăn sáng đàng hoàng. Chiều ba giờ thì ngồi uống trà mười lăm phút, không bán cho ai trong mười lăm phút đó. Người ta hỏi sao chị không bán luôn cho được thêm tiền. Chị cười: bán thêm được vài chục ngàn, mà mệt thì mai bán ít đi cả trăm. Chị không học Dịch bao giờ. Nhưng chị sống đúng như Dịch dạy: lúc căng, lúc chùng mới bền.

Người làm văn phòng cũng vậy. Đừng đợi đến lúc kiệt sức mới nghỉ. Nghỉ là một phần của làm việc, không phải là trốn việc. Một người biết nghỉ đúng lúc làm việc hiệu quả hơn người làm liên tục. Vì đầu óc tỉnh thì một giờ làm bằng ba giờ mệt. Sách xưa không dạy người ta lười. Sách dạy người ta biết lúc nào nên động, lúc nào nên tĩnh. Động mà không tĩnh thì hao. Tĩnh mà không động thì trệ.

Tối nay, thử một việc nhỏ. Về đến nhà, đặt điện thoại xuống. Ăn cơm với người nhà, không xem tin tức, không trả lời tin nhắn công việc. Một tiếng thôi. Rồi sẽ thấy, một tiếng đó làm cho đêm ngủ ngon hơn. Ngủ ngon thì sáng mai làm việc tốt hơn. Âm nuôi dương. Nghỉ nuôi làm. Đó là đạo lý của một ngày. Không cao siêu. Chỉ là sống cho đúng nhịp.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Dịch Kinh Đại Toàn Tập, tập 1 (Yếu Chỉ) — Vô Cực, Thái Cực, Âm Dương biến thiên, tr. 7, 11-12
Bài liên quanChờ đợi: việc chưa tới, lòng đừng vộiTranh cãi trong nhà: giữ chữ trung, đừng giữ chữ thắngQuẻ Khiêm: được khen, đừng vội tin lời khen