🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Quẻ Tiệm: học một nghề, đi từng nấc một

Kinh Dịch trong đời sống · 7 phút đọc

Chú Ba sửa xe đạp trong xóm tôi năm nay đã ngoài sáu mươi. Chú kể, hồi mười lăm tuổi, chú xin học nghề với một ông thợ già. Ba tháng đầu, chú không được đụng vào xe khách. Chỉ được lau dụng cụ, quét nhà, xem ông thợ làm. Chú sốt ruột lắm. Bạn bè cùng tuổi đã kiếm được tiền. Chú thì vẫn lau dụng cụ. Tới tháng thứ tư, ông thợ mới cho chú tháo một cái bánh xe. Tháo ra, lắp vào, tháo ra, lắp vào, cả tuần chỉ làm một việc đó. Chú hỏi: sao lâu vậy thầy? Ông thợ nói: tháo cho đúng, lắp cho chắc, rồi mới tính chuyện khác. Bây giờ chú Ba là người sửa xe giỏi nhất vùng. Xe nào khó, người ta cũng đưa tới chú. Chú nói: nghề của chú, không có bí quyết gì. Chỉ có một chữ: từ từ.

Sách Dịch có quẻ Tiệm. Tiệm là tiến dần, tiến từ từ mà chắc. Sách lấy hình ảnh chim Hồng để nói về quẻ này. Chim Hồng bay có hàng ngũ, có thứ tự. Nó đến có kỳ, không vội, không loạn. Nó bay từng chặng, đậu từng chỗ, rồi mới bay tiếp. Người xưa nhìn chim Hồng mà hiểu ra một lẽ: việc lớn nào cũng phải đi từng bước. Bước nào vững, bước đó mới đỡ được bước sau. Nhảy cóc, thì ngã.

Tôi thấy đời nay, người ta sợ nhất là chậm. Mở điện thoại ra, thấy người ta thành công ở tuổi hai mươi, hai mươi lăm. Mình ba mươi mà chưa có gì, thấy mình thua. Thế là vội. Vội học nghề, vội kiếm tiền, vội nổi tiếng, vội chứng minh mình không thua ai. Vội thì làm sao? Học nghề chưa xong đã ra mở tiệm. Mở tiệm chưa vững đã vay tiền mở thêm. Làm chưa chắc đã nhận việc khó. Kết quả, hỏng một lần, mất niềm tin. Hỏng hai lần, bỏ nghề. Rồi lại vội sang nghề khác. Vội mãi, cuối cùng không có nghề nào ra nghề nào. Cái sợ chậm, lại làm cho mình chậm thật. Vì mình cứ phải bắt đầu lại từ đầu.

Quẻ Tiệm dạy ngược lại. Chậm mà chắc, thì lại nhanh. Vì đi từng nấc, không phải quay lại sửa. Người học nghề như chú Ba, ba tháng lau dụng cụ, tưởng là chậm. Nhưng sau đó, chú không bao giờ phải học lại cái căn bản. Cái căn bản đó theo chú cả đời. Người học nghề vội, ba tháng đã sửa xe khách, tưởng là nhanh. Nhưng nền không có, gặp xe khó là lúng túng. Lúng túng thì đền. Đền nhiều thì nản. Nản thì bỏ. Tính ra, ai nhanh hơn ai? Câu trả lời, thời gian sẽ nói.

Học một nghề, đi từng nấc, là đi như thế nào? Tôi nghĩ có bốn nấc. Nấc thứ nhất, là nhìn. Nhìn người giỏi làm. Nhìn kỹ. Xem tay họ đặt ở đâu, mắt họ nhìn chỗ nào, họ xử lý cái khó ra sao. Nhìn mà không vội bắt chước. Nấc thứ hai, là làm việc nhỏ. Tháo một cái bánh xe. Vá một cái ruột. Làm đi làm lại, tới khi tay quen, mắt quen. Việc nhỏ làm không xong, việc lớn đừng mơ. Nấc thứ ba, là làm việc vừa, có người kèm. Làm sai, có người sửa ngay. Sửa ngay, mới nhớ lâu. Nấc thứ tư, mới là làm một mình, chịu trách nhiệm. Tới nấc này, người ta tin mình. Mình cũng tin mình. Cái tin đó, không phải do mình nói. Mà do từng nấc trước đó làm nên.

Có người hỏi: đi từng nấc như vậy, tới bao giờ mới tới? Tôi xin trả lời bằng hình ảnh chim Hồng trong sách. Chim Hồng bay từng chặng, nhưng nó bay xa lắm. Nó bay qua núi, qua biển, tới được nơi cần tới. Còn chim vội bay, vỗ cánh loạn xạ, bay cao một lúc rồi rơi. Đi từng nấc, không phải là đi chậm. Mà là đi có thứ tự. Thứ tự đó, chính là sức mạnh. Người có thứ tự, càng về sau càng nhanh. Vì họ không mất thời gian sửa sai. Không mất thời gian bắt đầu lại. Không mất niềm tin của người khác.

Chú Ba bây giờ có học trò. Học trò đầu tiên của chú cũng sốt ruột như chú ngày xưa. Chú nói với nó đúng câu ông thợ già nói với chú: tháo cho đúng, lắp cho chắc, rồi mới tính chuyện khác. Tôi nghe câu đó, thấy cả một đời người nằm trong đó. Một đời người, cũng như học một nghề. Đi từng nấc một. Nấc nào cũng làm cho đàng hoàng. Tới cuối đường, nhìn lại, mới thấy mình đã đi xa biết bao nhiêu. Mà đi xa, không phải vì mình chạy nhanh. Mà vì mình không dừng lại, không quay lại, không bỏ cuộc giữa đường. Đó là quẻ Tiệm. Tiến từ từ, mà chắc. Chắc, rồi sẽ tới.

Những điều này kể theo sách cổ để mình soi lại chính mình, chỉ để tham khảo văn hóa, không phải lời phán chắc chắn về vận mệnh của bất kỳ ai.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Dịch Kinh Đại Toàn Tập 1 (Yếu Chỉ) — Quẻ Tiệm, tr.88
Bài liên quanQuẻ Phong: đang thịnh, nhớ người đã nâng mình lênQuẻ Khôn: đất chịu đựng, người nhu thuận mới bềnQuẻ Thái: khi trên dưới thuận hòa, việc gì cũng thông