🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Quẻ Khuê: khác nhau mà vẫn sống chung được

Kinh Dịch trong đời sống · 7 phút đọc

Nhà bà Năm có hai người con gái.

Chị Hai lấy chồng, ở với nhà chồng. Cô Ba ở lại với bà. Hai chị em thương nhau lắm. Nhưng cứ gặp nhau là cãi. Chị Hai bảo, mẹ già rồi, phải thuê người chăm. Cô Ba bảo, thuê người làm gì, mình tự chăm được. Chị Hai bảo, phải bán miếng đất để lo cho mẹ. Cô Ba bảo, bán đất là mất gốc.

Bà Năm ngồi nghe, chỉ thở dài. Bà bảo, hai đứa nó, đứa nào cũng thương mẹ. Mà sao thương nhau mà cứ cãi nhau hoài.

Chuyện nhà bà Năm, người xưa đã ghi lại trong một quẻ. Quẻ Khuê.

Quẻ Khuê nói về sự chia rẽ, sự khác nhau. Thoán từ của quẻ chỉ có mấy chữ: Khuê thì việc nhỏ tốt. Dịch ra lời thường, là: khi lòng người đã ly tán, thì không làm được việc lớn. Lúc ấy, chỉ nên làm những việc thường, việc nhỏ, mới nên công.

Thoán Truyện giải quẻ Khuê bằng hình ảnh lửa và nước. Lửa thì bốc lên trên. Nước trong hồ thì lắng xuống dưới. Hai chị em cùng ở một nhà, nhưng chí hướng thì chia hai ngả. Nói bằng lời thường, là: hai người ở chung một mái nhà, nhưng lòng thì đi hai hướng khác nhau.

Nghe thì có vẻ buồn. Nhưng quẻ Khuê không dừng ở đó. Thoán Truyện nói tiếp một câu rất đẹp. Trời đất tuy đôi ngả phân phôi, nhưng công việc thì vẫn cùng một vành. Trai gái tuy đôi ngả phân trình, nhưng ý chí, tâm tình thì vẫn cảm thông. Muôn loài tuy cách biệt giống dòng, nhưng công việc cũng không trở ngại.

Nghĩa là, khác nhau không có nghĩa là không làm được gì với nhau. Trời và đất, một cái ở trên, một cái ở dưới, khác nhau hoàn toàn. Nhưng trời mưa, đất mọc. Hai thứ khác nhau, mà vẫn nuôi sống muôn loài. Vợ chồng, một người nóng, một người lạnh, khác nhau. Nhưng vẫn cùng nuôi con, cùng giữ nhà. Hai chị em, một người muốn bán đất, một người muốn giữ đất, khác nhau. Nhưng cả hai đều muốn mẹ được chăm sóc tốt.

Vấn đề không phải là khác nhau. Vấn đề là mình có nhìn thấy cái chung hay không.

Trong sách, chương quẻ Khuê còn giải thích vì sao việc nhỏ vẫn làm được. Là vì con người tuy chia rẽ, nhưng chưa đến nỗi xấu. Họ vẫn còn biết ưa chuộng, và còn thích bám víu vào những gì quang minh, đẹp đẽ. Họ vẫn còn ao ước muốn vươn lên. Nói bằng lời thường, là: khi hai người cãi nhau, nhưng cả hai đều còn muốn tốt, thì vẫn còn cách làm việc với nhau. Chỉ khi một bên đã không còn muốn tốt nữa, thì mới hết cách.

Bà Năm nghe tôi kể quẻ Khuê, bà gật gù. Bà bảo, đúng rồi. Hai đứa nó, đứa nào cũng muốn tốt cho mẹ. Chỉ là cách nghĩ khác nhau. Bà gọi hai chị em lại, bảo: hai đứa đừng cãi chuyện bán đất nữa. Bây giờ, mỗi đứa làm một việc nhỏ cho mẹ. Chị Hai lo tiền thuốc. Cô Ba lo cơm nước. Một tháng sau, xem lại, rồi tính tiếp.

Hai chị em nghe lời mẹ. Một tháng trôi qua, không ai cãi nhau nữa. Vì ai cũng bận làm việc nhỏ của mình. Mà việc nhỏ thì làm được. Đến cuối tháng, hai người ngồi lại, bàn chuyện đất đai, giọng đã nhẹ hơn nhiều. Chị Hai bảo, thôi, đất cứ để đó. Cô Ba bảo, tiền thuốc, chị lo một nửa, em lo một nửa.

Quẻ Khuê dạy một điều rất thực tế. Khi hai người đang khác nhau, đừng cố giải quyết chuyện lớn ngay. Chuyện lớn cần lòng người đồng thuận. Mà lòng người đang ly tán, thì làm sao đồng thuận được. Hãy làm việc nhỏ trước. Việc nhỏ làm được, thì lòng người sẽ gần lại. Lòng người gần lại, thì chuyện lớn mới bàn được.

Trong nhà, vợ chồng cãi nhau về tiền bạc, về cách dạy con, về chuyện nhà chồng nhà vợ. Nhiều khi, cãi mãi không ra. Quẻ Khuê bảo, thôi, đừng cãi chuyện lớn nữa. Hôm nay, cùng nhau nấu một bữa cơm. Cùng nhau đưa con đi học. Cùng nhau làm một việc nhỏ. Việc nhỏ xong, thì lòng nhẹ đi. Lòng nhẹ đi, thì mới nói chuyện được.

Ngoài xã hội cũng vậy. Đồng nghiệp khác quan điểm. Bạn bè khác chính kiến. Người ta hay nghĩ, phải thuyết phục nhau, phải thắng nhau. Quẻ Khuê bảo, không cần. Khác nhau thì khác nhau. Trời đất còn khác nhau, mà vẫn cùng làm một việc. Mình khác nhau, thì cứ làm việc nhỏ chung với nhau. Việc nhỏ làm xong, tự nhiên sẽ thấy nhau dễ chịu hơn.

Cho nên, nếu hôm nay bạn đang cãi nhau với một người thân, hãy nhớ quẻ Khuê. Đừng cố thắng. Đừng cố bắt người ta phải giống mình. Hãy tìm một việc nhỏ mà cả hai đều đồng ý. Làm việc đó trước. Rồi từ từ, lòng người sẽ gần lại.

Khác nhau không phải là hết thương. Khác nhau, mà vẫn làm được việc chung với nhau, đó mới là cái khôn của người xưa.

Những điều vừa nghe là cách người xưa đọc đời qua quẻ Dịch, để tham khảo và suy ngẫm. Không phải là lời đoán vận mệnh cho bất cứ ai.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Sách Dịch Kinh Đại Toàn Tập (Kim Định) — tập 3 (Hạ Kinh), chương quẻ Khuê, trang 97–98
Bài liên quanQuẻ Kiển: đường khó đi, dừng lại mà xem lại mìnhQuẻ Tiết: biết chừng mực, đời mới lâu bềnQuẻ Trung Phu: chữ tín từ trong lòng, không phải lời hứa miệng