🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Quẻ Đồng Nhân: hòa với mọi người, lòng rộng như đồng không

Kinh Dịch trong đời sống · 7 phút đọc

Chung cư nhà tôi có một tầng hay cãi nhau. Chuyện cũng nhỏ thôi. Chỗ để xe. Nhà này để xe lấn sang vạch nhà kia một gang tay. Nhà kia nhắc. Nhà này bảo, có một gang thì sao. Rồi lời qua tiếng lại. Cả tầng nghe hết. Mấy tháng sau, hai nhà không nhìn mặt nhau. Thang máy gặp nhau, quay mặt đi.

Rồi một hôm mất điện. Cả tòa nhà tối om. Thang máy dừng. Có bà cụ ở tầng trên đi chợ về, xách nặng, leo bộ không nổi. Người nhà này thấy, chạy xuống đỡ. Người nhà kia thấy, mở cửa mời bà vào ngồi chờ. Hai người gặp nhau ở chiếu nghỉ. Không ai nhắc chuyện chỗ để xe nữa. Chỉ hỏi nhau, nhà có nước không, có nến không.

Điện có lại. Hai nhà vẫn chưa thân. Nhưng từ hôm đó, xe để ngay ngắn hơn. Gặp nhau gật đầu một cái. Cái gật đầu đó, quý hơn cả tháng cãi nhau.

Chuyện nhỏ vậy thôi. Mà nó nói lên một điều lớn. Người ta không sống một mình được. Nhà ở cạnh nhau. Việc làm chung nhau. Đường đi chung nhau. Muốn yên, phải biết hòa với nhau.

Trong Kinh Dịch có một quẻ nói đúng chuyện này. Quẻ Đồng Nhân. Đồng Nhân nghĩa là hòa đồng với mọi người. Sách Dịch Kinh Đại Toàn Tập giải thích, Đồng Nhân là hòa với mọi người, thênh thang lòng dạ, như ngoài đồng không.

Đồng không là chỗ nào. Là cánh đồng trống. Không tường rào. Không vách ngăn. Ai cũng đi được. Ai cũng đứng được. Lòng người mà rộng như đồng không, thì ai đến cũng có chỗ. Không phải vì mình dễ dãi. Mà vì mình không dựng rào chắn trong lòng trước.

Nhiều người hiểu lầm chữ hòa. Tưởng hòa là chiều lòng người khác. Tưởng hòa là ai nói gì cũng gật. Không phải vậy. Hòa theo quẻ Đồng Nhân có một điều kiện đi kèm. Sách nói, muốn hòa mình với người, cần lấy sự minh chính, chính nghĩa làm mối dây liên lạc.

Nghĩa là, dây nối giữa người với người không phải là lợi ích. Không phải là hôm nay anh giúp tôi, mai tôi trả lại. Dây nối là sự ngay thẳng. Mình sống ngay thẳng, người ta tin mình. Mình nói lời giữ lời, người ta yên tâm. Tin nhau rồi, mới hòa được lâu.

Còn nếu chỉ hòa bằng lợi ích, hết lợi là hết hòa. Hai nhà chung cư kia, trước đây cũng từng hòa. Vì cùng tầng, cùng đi thang máy, cùng đóng phí. Nhưng cái hòa đó mỏng. Một gang tay chỗ để xe là rách. Vì nó không có sợi dây nào chắc hơn.

Quẻ Đồng Nhân còn nói một câu nữa. Hòa đồng sẽ đem lại hanh thông. Thậm chí lội qua sông lớn cũng được. Nghe có vẻ to tát. Nhưng ngẫm lại thì đúng. Việc gì một mình làm không nổi, nhiều người cùng làm thì xong.

Trong nhà cũng vậy. Vợ chồng cùng gánh, việc nặng thành nhẹ. Ngoài xóm cũng vậy. Một nhà mất điện, cả tầng cùng tối, thì cùng nhau thắp nến, cùng nhau trông cụ già. Trong công ty cũng vậy. Một nhóm người chịu nghe nhau, chịu nhường nhau một bước, việc khó mấy cũng có đường ra.

Ngược lại, ai cũng muốn thắng riêng, thì không ai qua được sông. Mỗi người một thuyền, mỗi thuyền một hướng, sóng đánh một cái là lật hết. Đồng Nhân dạy điều ngược lại. Muốn qua sông lớn, phải đồng tâm. Đồng tâm không có nghĩa là giống nhau. Người này giỏi tính, người kia giỏi làm. Người này nóng, người kia điềm. Khác nhau mà cùng một lòng, đó mới là đồng.

Vậy làm sao để bắt đầu. Sách không bảo mình phải đi hòa với cả thiên hạ. Sách chỉ bảo, mở lòng mình ra trước. Như ngoài đồng không. Không rào chắn. Không phe phái. Gặp người, nhìn người bằng con mắt rộng rãi một chút.

Bắt đầu từ việc nhỏ nhất. Chỗ để xe lấn một gang, nhắc nhau bằng giọng nhẹ. Con nhà hàng xóm ồn một buổi, gõ cửa nói khẽ thay vì mắng to. Đồng nghiệp làm sai một việc, chỉ cho họ cách sửa thay vì đem ra nói xấu sau lưng.

Những việc nhỏ đó, làm một lần thì chẳng thấy gì. Làm nhiều lần, nó thành nếp. Nếp sống hòa đồng. Rồi đến lúc có việc lớn, có sông lớn phải qua, tự nhiên có người đứng cùng mình.

Có người sẽ hỏi, lỡ mình mở lòng mà người ta không mở lại thì sao. Thì mình vẫn mở. Vì quẻ Đồng Nhân không hứa rằng ai cũng sẽ hòa với mình. Nó chỉ nói rằng, người quân tử là người có thể làm cho lòng người thông nhau. Mình cứ sống ngay thẳng, cứ mở lòng trước. Được đến đâu hay đến đó. Còn hơn là đóng cửa lại, rồi ngồi một mình mà trách đời.

Hôm nay, nếu trong lòng mình còn một cái rào chắn với ai đó, thử hạ nó xuống một chút. Một cái gật đầu. Một câu hỏi thăm. Một lần nhường chỗ để xe. Nhỏ thôi. Nhưng đó chính là lúc mình bắt đầu sống theo quẻ Đồng Nhân. Hòa với mọi người. Lòng rộng như đồng không. Rồi việc khó, tự nhiên cũng nhẹ đi.

Đây là cách hiểu theo văn hóa cổ, để tham khảo trong đời sống. Không phải lời phán về vận mệnh của ai. Quẻ xưa chỉ soi một góc nhìn. Còn sống thế nào, vẫn là do mình chọn mỗi ngày.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Dịch Kinh Đại Toàn Tập, tập 2 Thượng Kinh — trang 202 (Thoán Từ quẻ Đồng Nhân: Đồng Nhân vu dã, Hanh, Lợi thiệp đại xuyên, Lợi quân tử trinh)
• Dịch Kinh Đại Toàn Tập, tập 2 Thượng Kinh — trang 200 (quẻ Đồng Nhân bàn về sự đoàn kết, sự thân ái)
Bài liên quanQuẻ Lâm: đang lên thì càng phải đến gần người khácQuẻ Giải: gỡ được nút thắt, đời mới đi tiếpQuẻ Ký Tế: việc lớn đã xong, còn lo việc nhỏ