🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Quẻ Phệ Hạp: cắn đứt cái đang kẹt, rồi mới hòa hợp được

Kinh Dịch trong đời sống · 8 phút đọc

Có những chuyện trong nhà, càng im lặng càng rối.

Hai vợ chồng giận nhau vì một câu nói. Không ai chịu mở lời trước. Người này đợi người kia xin lỗi. Người kia đợi người này xuống nước. Một tuần trôi qua. Cơm vẫn nấu, nhà vẫn dọn, nhưng trong nhà lạnh như có một bức tường vô hình.

Rồi bức tường đó dày lên. Từ một câu nói nhỏ, thành chuyện tiền nong. Từ chuyện tiền nong, thành chuyện ai đúng ai sai từ mười năm trước. Càng để lâu, nút thắt càng chặt.

Người xưa gặp cảnh này, họ nói đến quẻ Phệ Hạp.

Phệ Hạp nghĩa là cắn đứt để hòa hợp. Trong sách Bói Dịch Diễn Cầm Tam Thế, quẻ số 21, Hỏa Lôi Phệ Hạp, được giải là cắt đứt để hòa hợp, cứu vãn sự việc. Nghe thì lạ. Muốn hòa hợp, sao lại phải cắn đứt?

Vì có những nút thắt không gỡ bằng cách vuốt ve được. Nó kẹt cứng ở giữa. Muốn hai đầu nối lại với nhau, phải cắn đứt cái đang kẹt ở giữa trước đã.

Trong đời sống, cái kẹt ở giữa thường là một câu chưa nói ra. Một hiểu lầm chưa được làm rõ. Một lần ai đó làm sai mà không ai dám chỉ ra. Cả hai bên đều biết có vấn đề, nhưng ai cũng sợ nói ra sẽ làm mọi chuyện tệ hơn. Thế là cứ để đó.

Nhưng để đó không làm vấn đề biến mất. Nó chỉ làm vấn đề lớn lên trong im lặng.

Sách xưa có lời bàn cho quẻ này. Đại ý là phải quyết định dứt khoát mọi trở ngại. Nếu mình vô tội thì không có gì phải sợ. Còn nếu có lỗi thì phải chịu trách nhiệm cho đàng hoàng. Không có con đường thứ ba là cứ lẩn tránh mãi.

Nói thì dễ, làm thì khó. Ai cũng biết nên nói chuyện thẳng thắn. Nhưng nói thẳng kiểu gì mới không làm vỡ thêm?

Quẻ Phệ Hạp có một hào rất đáng nhớ. Hào hai nói rằng, lấy đạo trung chính mà xử lý thì không có lỗi lầm. Tức là khi phải đối mặt với chuyện khó, hãy giữ mình ở giữa. Đừng nghiêng về phía mình. Đừng xử lý lúc đang giận. Nói sự thật, nhưng nói bằng lòng công bằng.

Ví dụ trong nhà. Vợ chồng cãi nhau, thay vì nói anh lúc nào cũng thế, hãy nói việc hôm đó làm em buồn. Một câu nói về việc cụ thể, thay vì một câu kết tội cả con người. Người nghe còn có đường mà sửa. Còn câu kết tội thì chỉ làm người ta muốn cãi lại.

Ở chỗ làm cũng vậy. Một nhân viên làm sai, người quản lý có thể mắng cho hả giận, hoặc có thể chỉ rõ chỗ sai và cách sửa. Cách thứ nhất làm người ta sợ, nhưng không làm người ta tốt lên. Cách thứ hai mất công hơn, nhưng giải quyết được gốc rễ.

Quẻ này còn có một hào khác, hào ba, nhắc một điều ngược lại. Điều không đáng mà lại xử phạt người ta thì người không phục, còn sinh oán hận. Nghĩa là đừng dùng biện pháp mạnh cho lỗi nhỏ. Đừng vì một lần con làm vỡ cái ly mà mắng như con phạm tội lớn. Đừng vì một lần nhân viên đi trễ mà trừ lương nặng tay. Phạt quá tay không làm người ta sửa, chỉ làm người ta giận.

Cho nên, cắn đứt không phải là làm mạnh tay. Cắn đứt là cắt đúng chỗ. Cắt cái đang kẹt, giữ lại cái đang tốt. Như người thợ sửa đồ, họ không đập nát cả cái máy. Họ tháo đúng con ốc bị gỉ, thay đúng chỗ hỏng, rồi ráp lại cho máy chạy tiếp.

Nhiều gia đình tan vỡ không phải vì hết thương nhau. Mà vì có một nút thắt nhỏ, không ai chịu gỡ, để lâu thành nút thắt lớn, rồi cả hai đều mỏi tay. Đến khi muốn gỡ thì không biết bắt đầu từ đâu nữa.

Trong sách xưa, quẻ Phệ Hạp còn gắn với việc nhờ đến pháp luật khi cần. Tức là có những chuyện trong nhà, trong họ, tự nói không xong thì phải nhờ người ngoài đứng giữa. Nhờ một người lớn tuổi công bằng. Nhờ một người bạn chung. Nhờ cơ quan có trách nhiệm. Đó không phải là chuyện xấu hổ. Đó là cách của người biết mình không tự gỡ được thì đi tìm người giúp.

Ngày nay cũng vậy. Vợ chồng mâu thuẫn kéo dài, có thể nhờ người tư vấn. Anh em tranh chấp đất đai, có thể nhờ chính quyền hòa giải. Đừng đợi đến khi mọi chuyện vỡ ra mới đi tìm người can thiệp. Càng sớm càng dễ.

Quẻ Phệ Hạp dạy một điều rất thực tế. Hòa hợp không phải là nhịn nhau cho qua chuyện. Nhịn mãi, đến một ngày cũng bùng ra, còn dữ hơn. Hòa hợp thật là dám đối mặt với cái đang kẹt, cắt nó đi cho dứt khoát, rồi nối lại.

Người khôn không phải là người không bao giờ cãi nhau. Người khôn là người cãi nhau xong, biết cách làm lành. Biết nói câu nào để mở nút, chứ không nói câu nào để thắt thêm nút.

Trong nhà bạn, có nút thắt nào đang để lâu chưa gỡ không? Một câu xin lỗi chưa nói. Một hiểu lầm chưa làm rõ. Một lần ai đó làm mình buồn mà mình cứ giữ trong lòng.

Đừng đợi nó tự biến mất. Nó không tự biến mất đâu. Hãy tìm một lúc bình tĩnh, ngồi xuống, và nói thẳng bằng lòng công bằng. Cắn đứt cái đang kẹt. Rồi mọi chuyện mới nối lại được.

Đó là ý của quẻ Phệ Hạp. Không phải quẻ của tranh chấp. Mà là quẻ của người dám đối mặt, để cuối cùng được hòa hợp thật.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Bói Dịch Diễn Cầm Tam Thế — Quẻ số 21 Hỏa Lôi Phệ Hạp, tr. 21
• Bốc Phệ Cách Ngôn — Phệ Hạp là cắn, hợp lại, tr. 24
Bài liên quanQuẻ Bí: đẹp bên ngoài phải có chất bên trong mới bềnQuẻ Vô Vọng: cày ruộng đừng ngồi tính mùa màngQuẻ Đại Súc: muốn đi xa, phải tích lũy cho đủ