🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Quẻ Vô Vọng: cày ruộng đừng ngồi tính mùa màng

Kinh Dịch trong đời sống · 7 phút đọc

Có người làm ăn cả năm trời, chăm chỉ, thật thà, mà vẫn không khá lên được. Nhìn sang người bên cạnh, làm ăn chộp giật, lừa lọc một chút, lại giàu nhanh. Trong lòng sinh ra câu hỏi. Hay là mình khờ quá? Hay là thật thà thì thiệt thòi?

Có người mua vé số mỗi ngày, hy vọng một ngày trúng lớn để đổi đời. Có người vay tiền chơi chứng khoán theo tin đồn, hy vọng một đêm thành tỷ phú. Có người làm gì cũng tính xem bao giờ giàu, làm được ba bữa chưa thấy tiền đã nản.

Cái tâm mong giàu nhanh, mong đổi đời trong một đêm, người xưa gọi là vọng. Vọng nghĩa là mong những điều không có thật, những điều vượt quá sức mình, những điều chưa đến lúc.

Người xưa gặp tâm này, họ nói đến quẻ Vô Vọng.

Vô Vọng nghĩa là không vọng tưởng. Trong sách Bói Dịch Diễn Cầm Tam Thế, quẻ số 25, Thiên Lôi Vô Vọng, được giải là thật thà, ngây ngô, vô tội, lương thiện và chân thật. Nghe qua tưởng là quẻ của người khờ. Nhưng đọc kỹ mới thấy, đây là quẻ của người khôn theo cách rất lặng lẽ.

Sách xưa có lời bàn cho quẻ này, đại ý là khi gặp lúc thất vọng, nên trầm tĩnh lại để phân biệt cái thất bại với sự thành công. Mình phải giữ sự chân thật, lương thiện và quay về với đạo. Vì trong thời gian này, phải đương đầu với nhiều biến động bất ngờ, như sấm sét mùa xuân mùa hạ làm hư hại mùa màng.

Nói theo lời thường thì thế này. Khi mọi chuyện không như ý, đừng vội đổi tính. Đừng vì thất bại một lần mà nghĩ rằng thật thà là sai. Đừng vì người khác gian lận mà giàu mà mình cũng gian lận theo. Giữ mình cho thẳng, rồi thời gian sẽ trả lời.

Quẻ Vô Vọng có một hào rất đẹp. Hào hai nói rằng, đi cày ruộng mà không nghĩ đến mùa màng. Nghĩa là người nông dân cứ cày cứ gieo, đừng suốt ngày ngồi tính xem năm nay được mấy tấn lúa.

Nghe thì ngược đời. Cày ruộng mà không nghĩ đến mùa màng thì nghĩ đến cái gì? Nhưng ý của câu này rất thực tế. Người nông dân không kiểm soát được mưa nắng, không kiểm soát được sâu bệnh, không kiểm soát được giá lúa. Thứ duy nhất họ kiểm soát được là hôm nay cày có kỹ không, gieo có đều không, chăm có tận tâm không.

Nếu cứ ngồi tính mùa màng, họ sẽ sốt ruột. Mưa một trận là lo mất mùa. Nắng vài ngày là sợ hạn hán. Lo nhiều quá, tay chân rối lên, việc trước mắt làm cũng không xong. Còn nếu chỉ tập trung làm tốt việc hôm nay, đến mùa, lúa tự khắc trổ bông.

Đời sống bây giờ cũng vậy. Người trẻ đi làm, mới vào công ty được vài tháng đã hỏi bao giờ được tăng lương, bao giờ được lên chức. Người buôn bán, mới mở quán được một tuần đã than sao chưa đông khách. Người học nghề, mới học được ba bữa đã muốn ra làm thầy.

Không phải tham vọng là xấu. Nhưng tham vọng mà không chịu làm việc từng ngày thì chỉ là vọng tưởng. Vọng tưởng làm người ta mệt. Làm được một chút đã thấy chưa đủ. Chưa đủ lại càng nôn nóng. Nôn nóng lại càng làm sai.

Hào một của quẻ này cũng nói một ý tương tự. Lấy sự thành thật và lương thiện đối với mọi việc thì không việc nào mà không cảm động được, làm việc thì việc hợp lệ và được nhiều người cảm hóa theo. Nghĩa là cứ làm thật, làm đúng, làm đều. Người khác nhìn thấy sẽ tin. Việc mình làm sẽ tự nó đứng vững.

Có một câu chuyện đời thường rất hợp với quẻ này. Một người thợ sửa xe trong hẻm nhỏ, làm việc cẩn thận, giá cả rõ ràng, không bao giờ vẽ thêm bệnh cho xe khách. Mấy năm đầu, tiệm vắng. Người ta thích đến tiệm lớn, tiệm đẹp. Nhưng dần dần, khách quen giới thiệu nhau. Mười năm sau, tiệm nhỏ đó đông khách nhất khu. Ông thợ không quảng cáo bao giờ. Ông chỉ làm thật.

Người làm ăn gian lận giàu nhanh, nhưng giàu kiểu đó giống như cây không có rễ. Gió thổi mạnh một chút là đổ. Còn người làm thật, giàu chậm, nhưng giống như cây có rễ sâu. Mưa bão qua rồi, cây vẫn đứng đó.

Quẻ Vô Vọng không bảo ta đừng mong gì cả. Quẻ này bảo ta đừng mong những thứ không phải của mình, chưa đến lúc của mình, và không do sức mình làm ra. Mong thì cứ mong. Nhưng mong rồi thì quay về làm việc. Làm việc hôm nay cho tốt. Việc ngày mai, ngày mai tính.

Khi thất vọng, hãy nhớ lời bàn của quẻ. Trầm tĩnh lại. Phân biệt thất bại với thành công. Thất bại một lần không có nghĩa là mình sai đường. Có khi chỉ là chưa đến mùa gặt. Người cày ruộng không bỏ ruộng chỉ vì một cơn mưa. Người làm ăn thật thà cũng đừng bỏ sự thật thà chỉ vì một lần thua thiệt.

Sống không vọng tưởng không phải là sống không có ước mơ. Mà là sống với ước mơ vừa sức, và đi từng bước thật. Bước nào chắc bước đó. Đến đâu hay đến đó. Đó là cách sống của quẻ Vô Vọng. Chậm mà chắc. Thật mà bền.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Bói Dịch Diễn Cầm Tam Thế — Quẻ số 25 Thiên Lôi Vô Vọng, tr. 23
Bài liên quanQuẻ Đại Súc: muốn đi xa, phải tích lũy cho đủQuẻ Ly: sáng như nắng đầu mùa, đừng để lửa cháy quá tayQuẻ Chấn: sấm sét qua rồi, trời lại xanh