Chiều hè, trời đang trong bỗng mây đen kéo đến. Một tiếng sấm nổ vang, đứa nhỏ trong nhà giật mình ôm chặt lấy mẹ. Bà ngoại cười, bảo: sấm đó, không sao đâu, lát nữa mưa xong là trời lại trong. Quả nhiên, mưa rào một trận, rồi mây tan, trời xanh hiện ra, như chưa từng có cơn giông nào đi qua.
Quẻ Chấn trong Kinh Dịch là quẻ của sấm sét. Sách xưa viết: cả một khoảng trời bao la, bỗng đâu mây đen kéo đến rồi sấm sét vang rền, lúc sau mây mưa tan hết, trời xanh hiện ra, con người bị hoảng sợ khoảnh khắc, bây giờ sự an định lại hồi phục. Chỉ một câu đó thôi mà nói hết được cái tính của sấm: đến bất ngờ, vang rất lớn, rồi đi cũng nhanh.
Sách còn dặn một câu rất đáng nhớ, xin nhắc nguyên lời: Sấm sét tiếng lớn nhưng tác hại nhỏ. Không nên lấy kết quả gần nhất mà phán đoán cả tương lai. Câu này nghe qua tưởng nói về thời tiết, nhưng thật ra nói về đời người. Có những biến cố ập đến ầm ầm như sấm: một lần thất bại, một lần bị mắng trước đám đông, một lần mất việc, một lần cãi nhau to với người thân. Tiếng vang của nó lớn đến mức ta tưởng cả đời mình đã hỏng. Nhưng nhiều khi, tác hại thật của nó nhỏ hơn tiếng vang rất nhiều.
Ta hay phạm một lỗi: lấy khoảnh khắc tệ nhất để kết luận về cả một đời. Đứa học trò thi trượt một lần, về nhà khóc, bảo mình dốt, không học nổi nữa. Người bán hàng ế một tháng, bảo nghề này không nuôi được mình, dẹp tiệm cho xong. Vợ chồng cãi nhau một trận lớn, bảo nhau không hợp, không sống nổi nữa. Sấm vừa nổ xong, ta đã vội tuyên bố trời sập. Trong khi sách dạy: hãy đợi mây tan rồi hãy nhìn trời.
Dĩ nhiên, không phải cơn sấm nào cũng vô hại. Có cơn sấm đi kèm mưa đá, có cơn giông làm đổ cây. Nhưng ngay cả khi đó, việc cần làm sau cơn giông vẫn là đứng dậy, dọn dẹp, sửa lại mái nhà, rồi sống tiếp. Người xưa không dạy ta cầu cho đời không có sấm. Người xưa dạy ta: sấm đến thì biết là sấm, đừng tưởng đó là tận thế.
Có một điều nữa: sấm sét làm người ta tỉnh. Sau tiếng sấm, người đang ngủ gật cũng phải mở mắt. Trong đời, nhiều người kể lại rằng chính một biến cố lớn đã đánh thức họ: mất việc mới biết mình cần học thêm, bệnh một trận mới biết giữ sức khỏe, suýt mất người thân mới biết trân trọng nhau. Tiếng sấm lớn, nhưng nếu nghe cho kỹ, nó là tiếng nhắc nhở, không phải tiếng kết án.
Vậy nên, nếu hôm nay bạn vừa nghe một tiếng sấm trong đời mình, hãy làm đúng ba việc. Thứ nhất, đứng yên một lúc, đừng quyết định gì lớn khi tim còn đập mạnh. Thứ hai, nhìn xem thiệt hại thật là gì, cái gì còn nguyên, cái gì mất thật. Thường thì những gì còn nguyên nhiều hơn ta tưởng. Thứ ba, đợi trời xanh lại, rồi mới tính chuyện đi tiếp.
Mây đen rồi sẽ tan. Mưa rồi sẽ tạnh. Sau cơn sấm, trời xanh hiện ra, như sách đã viết. Người biết chờ trời xanh là người sống lâu với đời. Còn người cứ ngồi ôm lấy tiếng sấm đã qua mà sợ, thì trời có xanh lại cũng không thấy.
Người ta hay hỏi: sau cơn sấm thì làm gì. Sách không dạy cầu cho sấm đừng đến, mà dạy ta nhìn cho rõ. Sau một trận mưa rào, đất mềm ra, cây cối xanh hơn, không khí sạch hơn. Sau một biến cố, người ta cũng vậy: nếu chịu nhìn lại, sẽ thấy mình biết thêm một điều, cứng cáp thêm một chút. Đừng vội vàng chứng minh mình vẫn ổn bằng cách lao ngay vào việc lớn khác. Hãy dọn dẹp nhà cửa trước, vá lại chỗ dột, rồi mới tính chuyện xa. Trời xanh sau sấm không phải để ta quên cơn sấm, mà để ta bước tiếp với đôi mắt đã sáng hơn.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư