🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Quẻ Cấn: biết dừng đúng lúc cũng là một cách tiến

Kinh Dịch trong đời sống · 6 phút đọc

Có một ông chú trong xóm tôi hay leo núi cuối tuần. Lần đó ông kể: đang leo thì trời chuyển, gió mạnh, đường trơn. Cả đoàn hăng máu muốn lên cho tới đỉnh, chỉ mình ông bảo dừng lại, quay xuống. Mấy người trẻ cười ông nhát. Nửa tiếng sau, mưa xối xả, đường núi thành suối, đoàn phải quay xuống trong cảnh ướt sũng, suýt trượt chân. Ông chú chỉ nói một câu: dừng đúng lúc không phải là thua.

Quẻ Cấn trong Kinh Dịch là quẻ của núi. Núi tượng trưng cho bất động, nghĩa là dừng lại trên một điểm nào đó. Sách xưa ghi lại lời Kinh Dịch, xin nhắc nguyên lời: Thời chỉ tắc chỉ, thời hành tắc hành, động tĩnh bất thất kỳ thời. Nghĩa là lúc cần dừng thì phải dừng, lúc cần làm thì phải làm, động hay tĩnh đều phải đúng lúc. Sách còn nhắc thêm: người quân tử phải nghĩ trên cái vị thế của mình, tức là biết mình đang đứng ở đâu, làm được gì, không nên với quá.

Đời nay người ta khen đi, khen chạy, khen tiến. Ai dừng lại thì bị chê là chậm, là lười, là thua người. Nhưng leo núi mà không biết dừng thì ngã. Làm ăn mà không biết dừng thì cháy vốn. Nói mà không biết dừng thì mất lòng người. Yêu mà không biết dừng thì làm khổ nhau. Dừng không phải là bỏ cuộc. Dừng là để đo lại đường, đo lại sức mình.

Sách viết một câu nữa rất hay: biết dừng lại là biết đo ngắm những điều kiện hạn chế đối với hành động. Nghe qua tưởng là lời của nhà chính trị xưa, nhưng đặt vào đời thường thì đúng từng chữ. Người làm thuê muốn mở quán riêng, phải dừng lại đo xem vốn mình có bao nhiêu, khách quen có bao nhiêu, sức mình gánh được mấy tháng ế. Người muốn mua nhà, phải dừng lại đo xem thu nhập thật của mình là bao nhiêu, trả góp được bao lâu. Đo xong rồi hãy bước. Bước mà không đo, gọi là liều, không gọi là dũng.

Núi đứng yên, nhưng núi không chết. Núi đứng yên để cho cây mọc, cho suối chảy, cho người leo lên nghỉ chân. Người biết dừng cũng vậy. Dừng để thở, để nhìn lại, để sửa sai, để chờ thời. Có những việc càng gấp càng phải dừng. Cãi nhau đang nóng thì dừng lại một đêm, sáng mai nói tiếp, câu nói sẽ khác hẳn. Mua một món đồ đắt tiền thì dừng lại một tuần, tuần sau còn thích thì mua, thường là không còn thích nữa. Dừng lại một chút, ta tiết kiệm được bao nhiêu tiền, bao nhiêu lời hối hận.

Nhưng dừng cũng phải đúng chỗ. Dừng không có nghĩa là ngồi lì một chỗ cả đời, sợ hết mọi thứ. Núi dừng, nhưng núi vẫn là điểm tựa cho người đi xa. Người dừng đúng lúc là người dừng để đi tiếp cho chắc. Còn người dừng vì sợ, dừng mãi không đi, thì đó không phải là quẻ Cấn, đó là chôn chân.

Vậy nên, hãy tập thói quen dừng có chủ đích. Trước một quyết định lớn, dừng một đêm. Trước một câu nói nặng, dừng ba giây. Trước một cuộc đua mà mình đã đuối sức, dừng để hỏi: mình đang leo vì đỉnh núi, hay vì sợ người ta cười mình nhát. Nếu câu trả lời là vì sợ bị cười, thì dừng lại là thắng, không phải thua.

Núi sừng sững không vì nó cao, mà vì nó biết đứng yên đúng chỗ. Người biết dừng đúng lúc, cũng sừng sững như vậy.

Có người lại hỏi: dừng bao lâu thì đủ. Sách không cho một con số, vì mỗi người mỗi khác. Người leo núi dừng mười phút để thở, người làm ăn dừng một mùa để tính lại, người đang giận dừng một đêm để nguội. Dấu hiệu để đi tiếp rất đơn giản: khi mình đã nhìn rõ đường phía trước, đã biết sức mình còn bao nhiêu, và lòng đã hết hoảng. Lúc đó, bước chân sẽ vững. Còn nếu dừng mà lòng vẫn rối, vẫn sợ, thì cứ dừng thêm một chút. Núi không chạy đi đâu. Việc cần làm vẫn ở đó. Chỉ có người vội vàng mới tưởng rằng dừng một ngày là mất hết.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 64 Quẻ Dịch — trang 14
Bài liên quanQuẻ Tốn: gió nhẹ mà đi xa — thuận thời, thuận ngườiQuẻ Minh Di: lúc ánh sáng bị che, giữ mình đợi trời sángQuẻ Đại Tráng: ngựa hay cũng phải biết dưỡng sức