🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Quẻ Phong: lúc đang thịnh, nhớ giữ mình cho ngày xế

Kinh Dịch trong đời sống · 7 phút đọc

Buổi trưa nắng gắt nhất, cũng là lúc bóng bắt đầu nghiêng. Người ta hay quên điều đó.

Có một anh bạn tôi mở quán ăn. Năm đầu đông khách, năm thứ hai mở thêm hai chi nhánh. Năm thứ ba, anh nói với tôi: "Giờ mới là lúc bắt đầu sợ." Tôi ngạc nhiên. Anh bảo: "Lúc chưa có gì, mình lo làm sao sống được. Lúc có rồi, mình lo làm sao giữ được."

Câu nói đó làm tôi nhớ tới một quẻ trong Kinh Dịch. Quẻ Phong. Chữ Phong nghĩa là lớn lao, thịnh vượng. Trên là sấm, dưới là lửa. Sấm vang, lửa sáng. Một hình ảnh rất mạnh. Nhưng sách xưa dặn: mặt trời lên tới đỉnh rồi sẽ xế. Trăng tròn rồi sẽ vơi dần. Đất trời còn có lúc đầy lúc rỗng, huống chi con người.

Quẻ Phong dạy một điều rất thực. Thịnh không phải là đích đến. Thịnh là một giai đoạn. Ai đang ở trong giai đoạn thịnh mà tưởng nó kéo dài mãi, người đó dễ mắc sai lầm lớn nhất.

Sai lầm thứ nhất là tham. Đang làm ăn tốt, thấy gì cũng muốn ôm. Mở thêm cửa hàng, nhận thêm việc, vay thêm vốn. Lúc thịnh, mọi thứ nhìn qua đều thấy dễ. Nhưng dễ không có nghĩa là chắc. Nhiều người ngã không phải lúc khó khăn, mà ngã lúc đang lên, vì bước chân dài hơn sức mình.

Sai lầm thứ hai là chủ quan. Khi mọi người khen, mình dễ tin mình giỏi hơn thực tế. Một người chủ quán được khen món ngon, tưởng mình mở ở đâu cũng ngon. Nhưng món ngon chỉ là một phần. Còn vị trí, còn người làm, còn giá cả. Khen nhiều quá, người ta quên kiểm tra lại mình.

Sai lầm thứ ba là quên ơn. Lúc thịnh, người ta hay nghĩ thành công là do mình. Quên người đã giúp mình lúc đầu. Quên khách hàng đã tin mình khi chưa ai biết tới. Quên cả những người làm việc lặng lẽ phía sau. Quẻ Phong nhắc rằng, muốn giữ được sự lớn lao thì phải biết soi sáng cho người khác, như mặt trời soi khắp nơi, chứ không giữ ánh sáng cho riêng mình.

Vậy lúc thịnh nên làm gì? Sách xưa đưa ra ba điều kiện. Thứ nhất, phải sáng suốt. Biết mình đang ở đâu, biết cái gì là thật, cái gì chỉ là may mắn nhất thời. Thứ hai, phải có nghị lực để làm cho trọn việc mình đã bắt đầu, đừng bỏ dở giữa chừng vì thấy cái mới hấp dẫn hơn. Thứ ba, phải có tấm lòng rộng. Việc lớn chỉ làm được khi có đủ người, đủ điều kiện, đủ lòng tin của người khác.

Nghe thì đơn giản. Làm mới khó. Sáng suốt lúc đang được khen là khó. Kiên trì lúc có nhiều lựa chọn là khó. Rộng lòng lúc đang có quyền lợi trong tay lại càng khó.

Tôi có một người chị làm nghề may. Chị kể, có năm đơn đặt hàng nhiều gấp ba lần bình thường. Người ta khuyên chị nhận hết, thuê thêm thợ, mở thêm xưởng. Chị từ chối bớt một nửa. Chị nói: "Nhận hết thì tháng này giàu, tháng sau trả hàng lỗi, mất khách." Chị giữ lại số đơn mình làm kịp, làm kỹ. Khách vẫn ở lại với chị tới giờ. Đó là cách sống theo quẻ Phong mà không cần biết tên quẻ.

Quẻ Phong không dạy người ta sợ thịnh. Sợ thì làm sao dám làm việc lớn. Quẻ chỉ dạy: thịnh thì phải tỉnh. Càng sáng, càng phải biết mình sẽ xế. Càng lớn, càng phải biết giữ cho vững.

Trong đời thường, điều này áp dụng được cho nhiều thứ. Một gia đình đang khá lên, đừng tiêu xài như thể tiền sẽ chảy mãi. Một người đang được trọng dụng, đừng nghĩ mình không thể thay thế. Một mối quan hệ đang tốt đẹp, đừng nghĩ không cần chăm sóc nữa. Thịnh là lúc dễ lơ là nhất, vì mọi thứ đang tốt nên người ta tưởng không cần làm gì thêm.

Có một hình ảnh đẹp trong sách. Khi đạt tới mức thịnh lớn, bậc vương giả cứ an tâm làm ơn, làm ích, treo gương sáng cho đời. Nghĩa là, lúc mình có nhiều nhất, cũng là lúc mình nên cho đi nhiều nhất. Cho đi không phải vì dư thừa, mà vì cho đi chính là cách giữ lại. Người cho đi thì được người khác nhớ. Người chỉ giữ cho mình thì khi xế, chẳng còn ai ở bên.

Bạn đang ở giai đoạn nào của đời mình? Nếu đang khó khăn, quẻ Phong chưa phải bài học của bạn lúc này. Nhưng nếu đang thuận lợi, đang được khen, đang làm ăn tốt, thì đây là lúc nên nghe quẻ này nhất. Đừng đợi tới khi xế mới tiếc lúc trưa nắng.

Thịnh không đáng sợ. Đáng sợ là thịnh mà quên mình đang thịnh. Người biết mình đang ở đỉnh thì sẽ chuẩn bị cho con đường xuống. Người tưởng đỉnh là mãi mãi thì khi xuống dốc, ngã rất đau.

Hãy nhớ hình ảnh mặt trời giữa trưa. Nó sáng nhất, nhưng cũng là lúc nó bắt đầu đi xuống. Không phải để làm ta buồn. Mà để ta sống cho trọn từng giờ nắng, và chuẩn bị cho buổi chiều của mình một cách đàng hoàng.

Kinh Dịch là sách tham khảo văn hóa của người xưa, không phải lời phán về vận mệnh. Đọc quẻ để soi lại mình, không phải để đoán trước tương lai. Cái tương lai vẫn nằm trong tay mình, từng ngày, từng việc nhỏ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Sách Dịch Kinh Đại Toàn tập 3 (Hạ Kinh) — trang 331: "Thoán Truyện định nghĩa Phong là lớn lao."
• Sách Dịch Kinh Đại Toàn tập 3 (Hạ Kinh) — trang 331: "Vừng dương cao sẽ xế ngang, Trăng tròn, rồi sẽ chuyển sang vơi, gầy. Đất trời, lúc rỗng, lúc đầy, Thăng trầm, tăng giảm, đổi thay theo thời."
Bài liên quanQuẻ Đoài: vui cho đúng, lòng người mới theoQuẻ Tiểu Quá: việc nhỏ làm cho chắc, việc lớn khoan làmQuẻ Càn: mạnh là bền bỉ mỗi ngày, không phải gồng một lần