🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Phước và nghiệp, bên nào mạnh hơn khi cùng đến

Nhân quả – nghiệp báo · 7 phút đọc

Có hai người bạn cùng đi làm thuê. Một người làm phước rất nhiều, hay giúp đỡ người khác, ai khó khăn cũng giúp. Người kia thì sống ích kỷ, chỉ lo cho mình, có khi còn làm điều xấu. Một hôm cả hai cùng gặp nạn, cùng bị tai nạn giao thông. Người làm phước thì chỉ bị thương nhẹ, người ích kỷ thì bị nặng, nằm viện cả tháng. Người ta nói: đó, phước mạnh hơn nghiệp. Nhưng cũng có chuyện ngược lại. Một người làm phước cả đời, vậy mà cuối đời vẫn gặp tai nạn lớn, bệnh tật triền miên. Người ta lại hỏi: sao phước không thắng được nghiệp?

Phước và nghiệp, bên nào mạnh hơn khi cùng đến? Câu hỏi này, sách Phật đã trả lời rất rõ.

Trong sách Bước đầu học Phật, bài về tội và phước, Hòa thượng Thích Thanh Từ giải thích: tội là hành động làm cho mình và người đau khổ trong hiện tại và vị lai. Phước là những hành động đem lại sự an vui cho mình, cho người ở hiện tại và mai kia. Tội và phước đều do ba nghiệp thân, miệng, ý tạo ra. Không có tội nào từ trên trời rơi xuống, cũng không có phước nào từ trên trời rơi xuống. Tất cả đều do mình tạo.

Ngài còn phân biệt phước làm hai loại: phước hữu lậu và phước vô lậu. Phước hữu lậu là làm cho mình cho người an vui tương đối trong vòng sanh tử. Do ba nghiệp chúng ta hoạt động đem lại sự an vui cho người, chính hành vi ấy là sanh diệt giới hạn, còn trong vòng sanh tử hiện tại cũng như mai sau. Phước vô lậu là sự an vui tuyệt đối không giới hạn, do thoát ly sanh tử nên an vui miên viễn.

Phước hữu lậu là phước mình thường làm: giúp người, bố thí, nói lời lành, cứu mạng. Phước này có giới hạn, có sanh có diệt. Phước vô lậu là phước của người tu đến chỗ giải thoát, không còn sanh tử. Phước này không giới hạn.

Trở lại câu hỏi: phước và nghiệp, bên nào mạnh hơn? Câu trả lời là: bên nào nhiều hơn, bên đó mạnh hơn. Giống như một nắm muối bỏ vào tô canh thì mặn, bỏ vào hồ nước mênh mông thì không mặn. Nghiệp là nắm muối, phước là hồ nước. Hồ nước càng lớn, muối càng loãng. Phước càng nhiều, nghiệp càng nhẹ.

Trong sách Phật Học Cơ Bản, có ví dụ về nắm muối này. Một nắm muối nếu bỏ vào tô canh thì mặn, nhưng nếu bỏ vào hồ nước mênh mông thì không mặn. Sự khác biệt này tùy thuộc vào các duyên. Phước của mình chính là hồ nước. Nghiệp của mình chính là nắm muối. Mình không thể lấy nắm muối ra khỏi tô, nhưng mình có thể đổ thêm nước vào tô, cho đến khi tô thành hồ.

Đức Phật dạy trong kinh Pháp Cú: chớ chê khinh điều thiện, cho rằng chưa đến mình. Như nước nhỏ từng giọt, rồi bình cũng đầy tràn. Người trí chứa đầy thiện, do chất chứa dần dần. Mỗi việc thiện nhỏ là một giọt nước. Nhiều giọt nước sẽ thành bình, thành chậu, thành hồ. Hồ càng lớn, muối càng loãng.

Ngài cũng dạy: chớ chê khinh điều ác, cho rằng chưa đến mình. Như nước nhỏ từng giọt, rồi bình cũng đầy tràn. Người ngu chứa đầy ác, do chất chứa dần dần. Mỗi việc ác nhỏ là một giọt nước độc. Nhiều giọt nước độc sẽ thành bình độc. Bình độc càng đầy, càng khó cứu.

Vậy khi phước và nghiệp cùng đến, bên nào thắng? Bên nào mình nuôi nhiều hơn, bên đó thắng. Người làm phước cả đời mà cuối đời vẫn gặp nạn, không phải là phước thua nghiệp. Mà là nghiệp cũ của họ quá lớn, phước mới chưa đủ để loãng hết. Nhưng nếu họ không làm phước, nạn đó còn lớn hơn nữa. Phước đã làm cho nạn nhẹ đi, chỉ là mình không thấy được cái nạn lớn hơn đó.

Ngược lại, người làm ác cả đời mà vẫn sung sướng, không phải là nghiệp thua phước. Mà là phước cũ của họ còn nhiều, nghiệp mới chưa đủ để làm cạn hồ. Nhưng hồ phước cứ bị rút dần, mỗi việc ác là một gáo nước múc ra. Đến ngày hồ cạn, nghiệp sẽ trổ ra, không ai ngăn được.

Trong sách Bước đầu học Phật, Ngài viết một câu rất hay: trong cuộc đời tương phản, kẻ buông xả hết lại là người được nhiều nhất. Ngược lại, người cố giữ gìn lại là người mất mát nhất. Tạo hạnh phúc cho mình, không phải bo bo gìn giữ những cái gì của mình mà phải xả bỏ cái của mình, tạo cho người an vui. Chúng ta làm cho trăm ngàn người an vui, quả thực đã tạo trăm ngàn điều an vui cho chúng ta.

Cho nên, đừng hỏi phước và nghiệp bên nào mạnh hơn. Hãy hỏi: hôm nay mình đã đổ thêm nước vào hồ chưa, hay mình đã múc ra một gáo. Mỗi ngày mình làm một việc thiện, là mình đổ thêm một gáo nước. Mỗi ngày mình làm một việc ác, là mình múc ra một gáo. Hồ đầy hay hồ cạn, là do mình quyết định, từng ngày một.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Bước đầu học Phật — bài 12 Tội và phước (phước hữu lậu, phước vô lậu)
• Kinh Pháp Cú — kệ 121–122 (dhp_ev09.htm)
• Phật Học Cơ Bản — bài 2.3 Nhân quả (ví dụ nắm muối)
Bài liên quanNhân quả trong buôn bán làm ănCha mẹ và con cái: duyên nợ nhiều đờiĐời này khổ là do đâu — ba lớp nhân quả