🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Nghèo mà giữ lòng ngay: nhân quả của người tay trắng

Nhân quả – nghiệp báo · 7 phút đọc

Có một bác xe ôm ở đầu hẻm nhà tôi. Bác chạy xe đã hai chục năm, nhà thuê, con còn đi học. Ai cũng bảo bác nghèo. Nhưng có một chuyện cả khu phố đều biết: bao nhiêu lần khách để quên điện thoại, quên ví trên xe, bác đều tìm cách trả lại. Có lần một vị khách để quên cả cọc tiền, bác đợi ở chỗ cũ hai tiếng đồng hồ, đến khi khách quay lại thì trả đủ, không thiếu một tờ. Khách hỏi: "Sao bác không lấy? Bác nghèo thế này, lấy cũng không ai biết." Bác cười: "Nghèo thì nghèo, chứ lấy của người ta thì ngủ không ngon."

Câu nói ấy, nghe thì giản dị, mà chứa cả một triết lý nhân quả. Nghèo là hoàn cảnh. Lòng ngay là lựa chọn. Hoàn cảnh thì mình không chọn được, nhưng lựa chọn thì mình chọn được mỗi ngày. Người nghèo mà giữ lòng ngay, đang gieo một hạt giống rất mạnh. Vì hạt giống gieo trong lúc khó, giá trị của nó lớn hơn hạt giống gieo trong lúc dễ. Người giàu cho đi một triệu, dễ. Người nghèo trả lại một triệu nhặt được, khó hơn nhiều. Mà cái khó ấy, chính là cái làm nên phước.

Kinh Pháp Cú có câu kệ: không làm mọi điều ác, thành tựu các hạnh lành, tâm ý giữ trong sạch, chính lời chư Phật dạy. Không làm điều ác, nghe thì đơn giản. Nhưng khi tay trắng, khi con đói, khi nhà trọ đến hạn, không làm điều ác là một việc rất khó. Khó mà làm được, đó mới là tu thật. Người giàu không trộm cắp, chưa chắc đã là người tốt, vì họ không cần trộm. Người nghèo không trộm cắp, mới thật sự là người giữ được lòng ngay. Nhân quả nhìn vào chỗ khó ấy. Không phải nhìn vào kết quả, mà nhìn vào cái tâm lúc lựa chọn.

Lại có câu kệ khác: không bệnh, lợi tối thượng; biết đủ, tiền tối thượng. Biết đủ là giàu nhất. Người nghèo mà biết đủ, không so đo với người giàu, không oán trời trách đất, thì lòng họ yên. Lòng yên thì ngủ ngon. Ngủ ngon thì làm việc khỏe. Làm việc khỏe thì dần dần khá lên. Con đường ấy chậm, nhưng nó đi lên. Ngược lại, người nghèo mà không biết đủ, lúc nào cũng thấy mình thiếu, thấy người ta hơn mình là khó chịu, thì lòng họ lúc nào cũng như lửa đốt. Lửa ấy thiêu luôn cả cơ hội. Vì ai cũng tránh xa người lúc nào cũng oán trách, cũng ganh tị. Muốn khá lên, trước hết phải yên lòng đã.

Nhân quả của người nghèo giữ lòng ngay còn thấy ở con cái. Đứa trẻ lớn lên trong nhà nghèo mà cha mẹ ngay thẳng, nó học được một bài học quý hơn tiền: nghèo không phải là xấu hổ, ăn cắp mới là xấu hổ. Nó lớn lên, đi làm, người ta tin nó. Vì người ta biết nhà nó nghèo mà ngay. Một người được tin, đi đâu cũng có cơ hội. Một người không được tin, dù giỏi đến đâu, người ta cũng dè chừng. Chữ tín của một gia đình nghèo, giữ được, là tài sản lớn nhất để lại cho con.

Có người hỏi: nghèo mà ngay, có được gì không? Có chứ. Được lòng tin của hàng xóm. Được giấc ngủ ngon. Được con cái kính trọng. Được chính mình tôn trọng mình. Những thứ ấy không đổi ra tiền được, nhưng thiếu chúng, tiền nhiều cũng không mua lại được. Bác xe ôm ở đầu hẻm, ai cũng bảo bác nghèo. Nhưng cả khu phố, ai cần gửi đồ, gửi con, gửi chìa khóa nhà, đều gửi bác. Bác nghèo tiền, mà giàu lòng tin. Giàu như vậy, ai dám bảo là nghèo?

Dĩ nhiên, nói vậy không phải để ca ngợi cái nghèo. Nghèo thì khổ, không ai muốn nghèo. Phật pháp không dạy người ta an phận nghèo. Phật pháp dạy người ta, trong lúc nghèo, đừng để cái nghèo làm hư lòng mình. Đừng trộm cắp, đừng lừa đảo, đừng bán rẻ lương tâm để đổi lấy một bữa no. Vì bữa no ấy qua đi, mà cái nhân xấu thì ở lại. Nó theo mình sang ngày mai, sang tháng sau, sang cả đời con cái.

Muốn thoát nghèo, con đường đúng nhân quả là con đường chậm mà chắc: làm việc chăm chỉ, học thêm một nghề, giữ chữ tín, tiết kiệm từng đồng, giúp người trong khả năng của mình. Mỗi việc ấy đều là một hạt giống lành. Gieo đều đặn, rồi sẽ đến ngày trổ quả. Có thể không phải ngày mai, có thể không phải năm nay. Nhưng hạt giống lành không bao giờ mất. Nó chỉ chờ đủ duyên để nảy mầm.

Bác xe ôm năm nay đã mua được một chiếc xe mới, bằng tiền dành dụm. Con bác vừa đậu đại học. Hôm bác khoe, cả hẻm mừng. Không ai ngạc nhiên. Vì người ta biết: người giữ lòng ngay, trời đất không phụ. Tay trắng hôm nay, chưa chắc tay trắng ngày mai. Nhưng lòng ngay hôm nay, là vốn liếng chắc chắn nhất cho ngày mai.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú, kệ 183 — "Không làm mọi điều ác, Thành tựu các hạnh lành, Tâm ý giữ trong sạch, Chính lời chư Phật dạy", phap016.htm
• Kinh Pháp Cú, kệ 204 (phẩm Lạc) — "Không bệnh, lợi tối thượng, Biết đủ, tiền tối thượng", bản dịch HT Thích Minh Châu, dhp_ev15.htm
Bài liên quanCủa rơi ngoài đường: nhặt hay không nhặt, nhân quả ở chỗ nàoChạy trốn quả báo: đi đâu nghiệp cũng theo tớiTự mình làm chỗ nương: đừng đợi ai gánh nghiệp thay mình