🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Thắng cũng khổ, thua cũng khổ: bỏ cuộc tranh hơn thua

Nhân quả – nghiệp báo · 5 phút đọc

Hai anh em ruột, tranh nhau một mảnh đất của cha mẹ để lại. Người anh thắng kiện. Người em thua, ôm hận bỏ đi. Người anh tưởng thắng là xong. Nhưng từ đó, họ hàng không ai qua lại. Giỗ cha mẹ, mỗi người cúng một nơi. Người anh giữ được đất, mà mất cả nhà. Tới lúc ốm đau nằm một mình, anh ta mới nói: thắng mà sao khổ thế này.

Trong kinh có một câu kệ nói đúng chuyện này. Đại ý là: chiến thắng sinh thù oán, thất bại chịu khổ đau. Người sống tịch tịnh an lạc là người bỏ lại sau lưng mọi thắng bại. Nghe qua tưởng như dạy người ta thua cho xong. Không phải vậy. Câu này dạy mình thấy rõ cái giá của sự hơn thua.

Chúng ta tranh nhau nhiều thứ lắm. Tranh một câu nói cho đúng. Tranh một mảnh đất. Tranh một chức vụ. Tranh xem ai đúng ai sai trong nhà. Tranh với hàng xóm về cái hàng rào, về tiếng ồn, về chỗ để xe. Mỗi lần tranh, mình đều tưởng thắng là sẽ sướng. Nhưng thử nhìn lại mà xem. Thắng xong rồi, mình có sướng thật không?

Người thắng trong một cuộc cãi vã, thường thắng bằng lời lẽ nặng nề. Người thua thì ôm hận. Từ đó, hai bên thành thù. Gặp nhau không chào. Có việc không giúp. Con cháu cũng bị kéo vào. Một câu nói thắng lúc đó, đổi lại là nhiều năm lạnh nhạt. Cái giá đó có đáng không?

Người thắng trong một vụ kiện, thắng được tiền, được đất, nhưng thua mất tình thân. Ra tòa là đã tốn tiền, tốn thời gian, tốn sức khỏe. Thắng rồi, lại phải sống bên cạnh người thua mà trong lòng đầy oán hận. Sống như vậy có yên không? Nhiều người thắng kiện xong mới thấy mình thua lớn hơn: thua mất gia đình.

Người thắng trong công việc cũng vậy. Giành được chức, giành được dự án, nhưng đồng nghiệp xa lánh, cấp dưới không phục, ngày nào đi làm cũng như đi đánh trận. Thắng mà lúc nào cũng phải đề phòng, phải giữ, phải lo người khác vượt lên. Đó có phải là thắng không? Hay là tự đeo thêm gánh nặng?

Còn người thua thì sao? Thua thì khổ đau, ai cũng biết. Nhưng khổ của người thua nhiều khi còn có đường ra: thua rồi thì thôi, buông xuống, làm lại. Còn khổ của người thắng thì kín đáo hơn: thắng rồi phải giữ, giữ rồi phải lo, lo rồi thành ra khổ dài dài. Cho nên câu kệ mới nói: thắng sinh thù oán, bại sinh khổ đau. Cả hai bên đều khổ, chỉ khác kiểu khổ.

Vậy thì đường ra ở đâu? Câu kệ chỉ rõ: bỏ sau mọi thắng bại. Bỏ không có nghĩa là buông xuôi, không có nghĩa là ai làm gì cũng kệ. Bỏ có nghĩa là đừng lấy thắng thua làm thước đo giá trị của mình. Việc đúng thì làm, việc sai thì dừng, không cần phải thắng ai mới chứng minh mình đúng. Trong nhà, nhường nhau một chút thì nhà yên. Ngoài đời, thua một câu nói mà giữ được một mối quan hệ thì đó không phải là thua.

Tôi có biết một người, tranh chấp đất đai với anh em suốt ba năm. Cuối cùng, anh ta chủ động nói: thôi, tôi nhường phần hơn cho anh, chỉ cần anh em còn nhìn mặt nhau ngày giỗ cha. Người anh nghe xong khóc. Hai bên làm hòa. Anh ta mất một ít đất, mà được lại cả nhà. Anh ta nói: tôi không thắng kiện, nhưng tôi thắng được cái lớn hơn, là không mất em mình.

Cho nên, lần tới khi bạn sắp bước vào một cuộc tranh hơn thua, hãy dừng lại một chút và tự hỏi: thắng rồi thì được gì? Thua rồi thì mất gì? Và nếu bỏ qua được, mình sẽ được gì? Nhiều khi, câu trả lời sẽ làm bạn ngạc nhiên. Bỏ được thắng thua, lòng mình mới thật sự yên. Mà lòng yên rồi, thì thắng hay thua ngoài kia cũng không còn quan trọng nữa.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú - Dhammapada Sutta {Anh Việt đối chiếu} (HT Thích Minh Châu dịch từ Pali) — trang 23 (kệ 201: Chiến thắng sinh thù oán, thất bại chịu khổ đau, sống tịch tịnh an lạc, bỏ sau mọi thắng bại)
Bài liên quanCon tôi, của tôi: giữ được gì khi chính mình còn không cóMọi thứ đều đổi thay: nhìn vô thường bằng mắt nhân quảBốn loại nghiệp gieo mỗi ngày: đen, trắng, đen trắng và không đen không trắng