🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Con tôi, của tôi: giữ được gì khi chính mình còn không có

Nhân quả – nghiệp báo · 6 phút đọc

Có một bà mẹ, cả đời lo cho con. Lo con ăn, lo con học, lo con có việc, lo con lấy vợ lấy chồng, lo con mua nhà. Tới khi con lớn, bà vẫn lo: lo con làm ăn có ổn không, lo cháu nội cháu ngoại có ngoan không. Cả đời bà không có một ngày nào không lo. Có lần bà nói với tôi: tôi lo vậy mà sao lòng vẫn không yên. Tôi nghe mà thương. Bà lo cho người khác cả đời, mà quên mất một điều: chính bà còn chưa giữ được mình yên.

Trong kinh Pháp Cú có một câu kệ nói về chuyện này. Đại ý là: con tôi, tài sản tôi, người ngu cứ mãi lo xa như vậy. Nhưng tự ta, ta còn không có, thì con đâu, tài sản đâu? Câu này nghe thì gắt, nhưng nó đánh trúng vào cái lo âu lớn nhất của đời người: mình cứ tưởng mình sở hữu nhiều thứ, mà thật ra chẳng giữ được thứ gì chắc chắn.

Chúng ta lo nhiều thứ lắm. Lo con cái. Lo tiền bạc. Lo nhà cửa. Lo danh tiếng. Lo người thân. Lo nào cũng có lý cả. Cha mẹ nào mà không lo cho con. Người nào mà không lo tiền bạc. Nhưng lo tới mức nào thì đủ? Lo mà làm được việc thì tốt. Lo mà chỉ ngồi lo, lo tới mất ăn mất ngủ, lo tới sinh bệnh, thì cái lo đó không còn giúp ai nữa. Nó chỉ làm khổ chính mình.

Hãy nhìn cho thật. Con cái có phải của mình không? Mình sinh ra, nuôi nấng, dạy dỗ, nhưng con lớn lên có đời riêng, có suy nghĩ riêng, có lựa chọn riêng. Mình thương thì thương, nhưng mình không sống thay con được. Mình lo thay con được một lúc, chứ không lo thay con cả đời. Càng nắm chặt, con càng ngột ngạt. Càng muốn con sống theo ý mình, con càng xa mình.

Tài sản có phải của mình không? Mình làm ra, mình giữ gìn, nhưng tiền bạc nay còn mai mất. Nhà cửa nay ở mai dời. Thân này cũng vậy. Trẻ rồi già, khỏe rồi ốm, cuối cùng ai cũng phải buông. Câu kệ nói thẳng: tự ta, ta còn không có. Ngay cả cái thân này mình còn không giữ được mãi, thì nói gì tới con cái, tài sản.

Nói vậy không phải để mình bỏ mặc mọi thứ, không lo gì nữa. Nói vậy để mình lo cho đúng cách. Thay vì lo bằng sự bám víu, hãy lo bằng sự chuẩn bị. Dạy con sống tốt, dạy con tự lập, đó là lo thật. Làm ăn ngay thẳng, tích lũy vừa đủ, đó là giữ thật. Còn ngồi lo sợ, tưởng tượng ra đủ chuyện xấu, rồi muốn kiểm soát mọi thứ, đó không phải là lo. Đó là tự làm khổ mình.

Có một hình ảnh rất hay: người lo âu giống như người ôm một đống đồ quý mà đi qua cầu khỉ. Ôm càng chặt, càng sợ rơi, bước đi càng chao đảo, càng dễ rơi. Buông bớt một chút, bước vững hơn, đồ lại an toàn hơn. Đời cũng vậy. Buông bớt cái tâm muốn kiểm soát, mình mới đi vững. Buông bớt không phải là bỏ. Buông là giữ bằng cái tâm nhẹ nhàng, không phải bằng sự sợ hãi.

Vậy thì cái gì mới thật sự là của mình? Câu trả lời của kinh rất rõ: việc làm của mình. Những gì mình đã gieo bằng thân, bằng miệng, bằng ý, đó mới là thứ đi theo mình. Tiền bạc để lại cho con, con có thể làm mất. Nhà cửa để lại, con có thể bán. Nhưng cách sống ngay thẳng, lòng tốt, sự hiểu biết mà mình đã gieo, nó thành thói quen, thành nhân cách, nó đi theo mình và cả con cái mình, vì con cái học bằng cách nhìn mình sống.

Cho nên, nếu bạn đang lo nhiều quá, hãy thử dừng lại và hỏi mình một câu: cái mình đang lo, mình có giữ được không? Nếu giữ không được, thì đừng nắm chặt nữa. Hãy đổi cách lo. Thay vì lo con sẽ ra sao, hãy dạy con sống tốt hôm nay. Thay vì lo tiền bạc mất đi, hãy dùng tiền bạc cho đúng hôm nay. Thay vì lo sợ tương lai, hãy sống cho đàng hoàng hôm nay. Hôm nay sống tốt, thì ngày mai tự nó sẽ ổn hơn.

Người xưa nói: lo là lo cho việc mình làm được. Còn việc ngoài tầm tay, lo cũng vô ích. Hiểu được như vậy, lòng mình nhẹ đi một nửa. Nhẹ đi rồi, mình mới đủ sáng suốt để lo cho những người mình thương, bằng một cái tâm yên ổn, chứ không phải bằng một cái tâm rối bời.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú - Dhammapada Sutta {Anh Việt đối chiếu} (HT Thích Minh Châu dịch từ Pali) — trang 8 (kệ 62: Con tôi, tài sản tôi, người ngu sanh ưu não, tự ta, ta không có, con đâu, tài sản đâu?)
Bài liên quanMọi thứ đều đổi thay: nhìn vô thường bằng mắt nhân quảBốn loại nghiệp gieo mỗi ngày: đen, trắng, đen trắng và không đen không trắngNhận lỗi là gieo nhân mới: người dám nhận sai, quả đã đổi từ đó