Anh Tùng thuộc rất nhiều câu kinh. Gặp ai anh cũng giảng được vài câu. Trên mạng, anh chia sẻ đạo lý đều đặn. Nhưng về nhà, vợ con anh lại sợ cái miệng của anh nhất. Một chuyện nhỏ, anh cũng quát. Một lỗi nhỏ, anh cũng mắng. Đạo lý anh nói hay lắm, chỉ tiếc là nó không sống trong nhà anh.
Kinh Pháp Cú có hai câu nói về người như anh Tùng. Câu thứ nhất: "Nếu người nói nhiều kinh, không hành trì, phóng dật; như kẻ chăn bò người, không phần Sa môn hạnh." Câu thứ hai nói về người ngược lại: "Dầu nói ít kinh điển, nhưng hành pháp, tùy pháp, từ bỏ tham, sân, si, tĩnh giác, tâm giải thoát, không chấp thủ hai đời, dự phần Sa môn hạnh."
Hình ảnh kẻ chăn bò thuê rất thấm. Người chăn bò thuê ngày nào cũng đếm bò. Sáng đếm, chiều đếm, con nào béo, con nào ốm, anh ta biết hết. Nhưng đến cuối ngày, bò vẫn là bò của chủ. Anh ta không có con nào. Người học nhiều mà không sống theo cũng vậy. Thuộc bao nhiêu câu kinh, giảng bao nhiêu bài pháp, mà lòng vẫn tham, vẫn sân, vẫn si, thì những câu kinh đó vẫn là của người khác. Mình chỉ là người đếm giùm.
Nói ít mà làm được thì khác. Có người chẳng thuộc câu kinh nào, cũng không giảng đạo lý cho ai. Nhưng họ sống tử tế. Họ không lừa ai. Họ không nói lời làm đau người khác. Họ biết nhường. Cái sống đó chính là hành pháp. Kinh điển có nhiều hay ít không quan trọng bằng việc mình đã sống được bao nhiêu trong những điều mình biết.
Nhân quả ở đây rất rõ. Biết mà không làm, nhân gieo xuống là cái biết suông. Quả trổ ra là cái ngã lớn dần: mình tưởng mình hiểu đạo, rồi khinh người chưa hiểu. Cái ngã đó che mắt mình, khiến mình không thấy lỗi của chính mình. Còn người sống theo điều mình biết, dù biết ít, nhân gieo xuống là hành động thật. Quả trổ ra là tâm mình đổi thật. Bớt nóng một chút. Bớt tham một chút. Đời mình nhẹ đi một chút.
Có người hỏi: vậy học nhiều có hại không? Không. Học nhiều mà làm theo thì quý lắm. Cái hại không phải ở chỗ học nhiều, mà ở chỗ lấy cái học làm cái vỏ. Nói cho người ta phục, giảng cho người ta khen, còn đời sống của mình thì để nguyên. Vỏ càng đẹp, ruột càng khó thấy. Đến khi vỏ vỡ, mới biết bên trong trống rỗng.
Vậy làm sao để không thành kẻ chăn bò thuê? Đơn giản thôi. Mỗi ngày chọn một điều mình đã biết mà làm thật. Biết rằng nóng giận hại mình, thì hôm nay gặp chuyện bực, dừng lại một hơi thở rồi mới nói. Biết rằng nói dối gieo nhân xấu, thì hôm nay nói thật một câu khó nói. Không cần thuộc thêm câu kinh nào. Chỉ cần sống được một câu mình đã thuộc.
Người xưa không hỏi anh thuộc bao nhiêu kinh. Người xưa hỏi anh đã đổi được bao nhiêu trong lòng mình. Một câu kinh sống trong đời mình còn quý hơn trăm câu kinh nằm trên miệng. Đừng đếm bò của người khác nữa. Hãy nuôi lấy một con bò của chính mình.
Trong xóm có bà cụ không biết chữ. Bà chẳng thuộc câu kinh nào. Nhưng cả xóm kính bà. Vì bà sống đúng như những điều kinh dạy mà không cần đọc kinh. Bà không nói xấu ai. Bà cho hàng xóm mượn đồ không tính toán. Bà thấy ai khổ là giúp. Người ta hỏi bà học đạo ở đâu, bà cười: "Tôi có học gì đâu, tôi chỉ sống vậy thôi." Bà cụ đó là người nói ít kinh điển mà hành pháp. Còn anh Tùng thuộc nhiều kinh mà sống không theo, thì xét về phần Sa môn hạnh, bà cụ hơn anh Tùng rất xa. Đạo không nằm trong miệng. Đạo nằm trong cách sống.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư