🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Tâm như voi say chưa thuần: giữ tâm là giữ cả đời mình

Nhân quả – nghiệp báo · 5 phút đọc

Trong rạp xiếc, có con voi to lớn. Nó có thể quật ngã cây, đạp đổ hàng rào. Nhưng người quản tượng chỉ cần cầm một cái móc nhỏ là điều được nó. Cái móc nhỏ xíu so với con voi. Vậy mà con voi nghe lời. Bí quyết không phải ở cái móc, mà ở chỗ người quản tượng biết lúc nào cần móc, móc vào đâu, và móc nhẹ hay mạnh.

Kinh Pháp Cú có một câu kệ nói về con voi trong lòng mỗi người. Câu kệ rằng: "Trước tâm này buông lung, chạy theo ái, dục, lạc. Nay Ta chánh chế ngự, như cầm móc điều voi."

Tâm mình giống con voi chưa thuần. Nó to lớn, khỏe mạnh, và chạy theo bất cứ thứ gì nó thích. Thích ăn ngon thì chạy đi tìm ăn ngon. Thích được khen thì chạy đi tìm lời khen. Thích hơn người thì chạy đi tranh hơn thua. Nó chạy suốt ngày, không nghỉ. Mình tưởng mình đang điều khiển nó, nhưng thật ra nó đang dắt mình đi. Nó thích cái gì, mình làm cái đó. Nó ghét cái gì, mình tránh cái đó. Đời mình thành ra là đời của con voi, không phải đời của mình.

Buông lung là để mặc con voi chạy. Muốn ăn thì ăn cho thỏa. Muốn nói thì nói cho sướng miệng. Muốn giận thì giận cho đã. Lúc đầu thấy tự do lắm. Muốn gì làm nấy, ai mà không thích. Nhưng con voi chạy riết thì đến lúc nó lao xuống vực. Ăn uống buông thả thì sinh bệnh. Nói năng buông thả thì mất lòng người. Giận dữ buông thả thì gây họa. Tự do của con voi chưa thuần không phải là tự do, mà là tai họa đang chờ.

Cái móc trong câu kệ là chánh niệm. Chánh niệm là cái biết mình đang làm gì, đang nghĩ gì, ngay trong lúc đó. Giận lên, biết mình đang giận. Tham lên, biết mình đang tham. Muốn nói một câu làm đau người khác, biết mình sắp nói câu đó. Cái biết đó nhỏ thôi, như cái móc nhỏ. Nhưng nó đủ để giữ con voi lại. Không cần đánh voi. Không cần xích voi. Chỉ cần móc đúng lúc, voi sẽ dừng.

Nhân quả ở đây nằm ở chỗ ai cầm móc. Không cầm móc thì voi dắt mình đi, nhân gieo là buông lung, quả gặt là khổ đau. Cầm móc thì mình dắt voi đi, nhân gieo là chế ngự, quả gặt là an lạc. Cùng một con voi, cùng một cái tâm, chỉ khác ở chỗ ai làm chủ. Người làm chủ tâm thì làm chủ đời mình. Người để tâm làm chủ thì đời mình trôi theo tâm.

Có người nói: "Tâm tôi nó vậy, sửa sao được?" Sửa được, nhưng phải tập từng chút. Voi trong rạp xiếc cũng phải tập từng ngày mới thuần. Tâm mình cũng vậy. Hôm nay, tập một lần cầm móc. Khi cơn giận đến, đừng nói ngay. Thở một hơi, đếm đến ba, rồi mới nói. Khi lòng tham đến, đừng lấy ngay. Dừng lại, hỏi mình có thật sự cần không. Mỗi lần cầm móc được một lần là một lần voi thuần thêm một chút.

Đừng đợi đến lúc voi lao xuống vực mới tìm móc. Móc phải cầm sẵn trong tay, mỗi ngày. Chánh niệm không phải là thứ chỉ dùng lúc khó khăn. Nó là thứ mình mang theo mọi lúc, như người quản tượng không bao giờ rời cái móc. Voi có thể thuần, nhưng nó vẫn là voi. Chỉ cần một lúc lơ là, nó lại chạy. Vậy nên người trí không bao giờ buông móc.

Giữ được tâm là giữ được cả đời mình. Tiền bạc mất thì kiếm lại được. Danh tiếng mất thì xây lại được. Nhưng tâm mất kiểm soát thì đời mình trôi đi đâu không biết. Hôm nay, hãy cầm lấy cái móc của mình. Một hơi thở dài trước khi nói. Một phút dừng lại trước khi làm. Cái móc nhỏ đó, cầm chắc trong tay, chính là thứ giữ cả đời mình không lao xuống vực.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 326 (dhp_ev23.htm)
• Tìm hiểu Kinh Bốn Mươi Hai Chương (TT Thích Nhật Từ) — tr.137
Bài liên quanMột chén rượu, mất cả tỉnh táo: nhân quả của men sayNgoại tình một lần, tan cả mái nhà: nhân quả của sự phản bộiĐút lót để qua cửa: nhân quả của đồng tiền hối lộ