🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Đừng so con mình với con nhà người ta: nhân quả của sự so sánh

Nhân quả – nghiệp báo · 6 phút đọc

Con nhà chị Hoa hàng xóm học giỏi, thi đâu đậu đó, lại ngoan ngoãn, lễ phép. Con nhà tôi thì học bình thường, lại ham chơi, đá bóng về là người ngợm lấm lem. Mỗi lần gặp chị Hoa, tôi lại về nhà nhìn con mình rồi thở dài: "Sao con không được như con nhà người ta?" Tôi nói câu đó nhiều đến mức, một hôm con tôi hỏi lại: "Mẹ ơi, con nhà người ta có phải con của mẹ không?"

Câu hỏi của con làm tôi chết lặng. Tôi cứ nghĩ so sánh là để con có động lực, để con cố gắng hơn. Nhưng tôi không ngờ, mỗi lần so sánh là một lần tôi nói với con rằng: con như bây giờ là chưa đủ tốt. Con nghe nhiều, con tin thật. Rồi con không cố nữa. Vì cố bao nhiêu cũng không bằng được đứa trẻ mà mẹ đem ra so. Con thu mình lại, ghét học, ghét cả đứa bạn hàng xóm mà nó chẳng làm gì sai.

Trong kinh có lời dạy: chớ nhìn lỗi người khác, đừng mãi soi xem người ta hơn hay kém mình, mà hãy nhìn lại việc mình đã làm và chưa làm. Lời đó nói về người lớn, nhưng đem vào chuyện dạy con thì đúng y như vậy. Cha mẹ cứ nhìn con nhà người ta, mà quên nhìn con mình. Quên rằng mỗi đứa trẻ là một hạt giống khác nhau. Có hạt nảy mầm sớm, có hạt nảy mầm muộn. Có cây ra hoa, có cây ra trái. Đem cây cam so với cây xoài, rồi chê cây cam sao không ngọt như xoài, là vô lý. Nhưng chúng ta vẫn làm vậy với con mình, ngày này qua ngày khác.

Nhân quả của sự so sánh thấy rõ trong nhà. Cha mẹ so sánh, con mất tự tin. Con mất tự tin, con không dám thử, không dám sai, không dám cố. Càng không dám cố, càng tụt lại phía sau. Rồi cha mẹ lại càng so sánh. Một vòng luẩn quẩn. Có đứa trẻ lớn lên mang theo mặc cảm cả đời, lúc nào cũng thấy mình kém người khác, dù sau này nó đã làm được nhiều việc tốt. Cái hạt giống mặc cảm đó, chính cha mẹ đã gieo, bằng những câu so sánh tưởng như vô hại.

So sánh còn gieo thêm một nhân nữa: sự ganh tị. Đứa trẻ bị đem ra so sánh sẽ ghét đứa trẻ được đem ra làm chuẩn. Nó không ghét vì đứa kia xấu, mà ghét vì đứa kia làm nó bị chê. Tình bạn của trẻ con, tình làng nghĩa xóm, cũng vì thế mà sứt mẻ. Lớn lên, đứa trẻ đó có thể trở thành người hay ganh tị với người khác, hay thấy khó chịu khi ai đó hơn mình. Nhân gieo từ nhỏ, quả trổ lúc trưởng thành.

Vậy thì phải làm sao? Không so sánh, có nghĩa là mặc kệ con, không dạy dỗ gì sao? Không phải. Không so sánh với người khác, nhưng vẫn có thể so sánh con với chính con ngày hôm qua. Hôm nay con làm bài tập nhanh hơn hôm qua một chút, đó là tiến bộ. Hôm nay con biết xin lỗi bạn, hôm qua con chưa biết, đó là trưởng thành. Khen con vì sự tiến bộ của chính nó, chứ không phải vì nó hơn ai. Đứa trẻ được khen vì cố gắng sẽ muốn cố gắng tiếp. Đứa trẻ bị chê vì kém người khác sẽ chỉ muốn trốn.

Mỗi đứa trẻ có một nhịp riêng. Có đứa giỏi toán, có đứa giỏi vẽ. Có đứa nói nhiều, có đứa lặng lẽ mà quan sát rất kỹ. Cha mẹ khôn ngoan là người tìm ra điểm mạnh của con mình, rồi tưới cho điểm mạnh đó lớn lên. Như người làm vườn, thấy cây nào hợp đất nào thì chăm theo đất đó. Không có cây nào là cây dở, chỉ có người trồng không hiểu cây.

Từ ngày con hỏi tôi câu đó, tôi bỏ hẳn câu "con nhà người ta". Thay vào đó, tôi hỏi con: "Hôm nay con thấy mình làm được gì tốt?" Ban đầu con ngơ ngác. Rồi dần dần con kể: hôm nay con giúp bạn nhặt bút, hôm nay con đá bóng ghi được một bàn, hôm nay con đọc xong một quyển truyện. Những chuyện nhỏ đó, tôi khen thật lòng. Con vui ra mặt. Và lạ thay, khi không còn bị so sánh, con học cũng khá hơn. Không phải vì con bỗng thông minh hơn, mà vì con không còn sợ nữa.

Nhân quả bắt đầu từ miệng cha mẹ. Một câu so sánh, gieo mặc cảm. Một câu ghi nhận, gieo tự tin. Con mình không cần phải giống con nhà người ta. Con mình chỉ cần lớn lên thành phiên bản tốt nhất của chính nó. Đó là quả ngọt nhất mà cha mẹ có thể gặt.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Bộ Bảo Tích 5 (T046) — Chớ nhìn lỗi người khác — tr. 331
Bài liên quanMượn quyển sách không trả: nhân quả của đồ mượnHọc một chút mỗi ngày: nhân quả của sự bền bỉTiêu hoang hôm nay, thiếu hụt ngày mai: nhân quả của đồng tiền