🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Than vãn mỗi ngày: miệng than, lòng càng nặng

Nhân quả – nghiệp báo · 7 phút đọc

Sáng ra, trời mưa. Một người mở mắt, than: "Trời gì mà mưa hoài, đi làm khổ quá." Đến cơ quan, than: "Việc nhiều quá, làm sao hết." Trưa ăn cơm, than: "Cơm căn tin dở quá." Chiều về, than: "Kẹt xe, mệt chết." Tối nằm xuống, than: "Sao đời mình khổ vậy." Một ngày trôi qua, toàn là lời than. Mà đời có đổi gì đâu. Chỉ có lòng mình nặng thêm.

Than vãn là thói quen mà nhiều người không nhận ra mình đang có. Vì than nghe có vẻ vô hại. Than một câu thì có sao đâu. Nhưng than mỗi ngày, than thành quen, than thành tính. Lâu ngày, miệng chưa kịp nghĩ, lời than đã ra. Gặp ai cũng than. Việc gì cũng than. Than trời, than đất, than người, than đời. Than riết, mình tin thật rằng đời mình khổ. Mà đời mình có khổ thật không, hay vì mình than nhiều quá nên thấy khổ?

Trong kinh có câu: "Ý dẫn đầu các pháp, ý làm chủ, ý tạo. Nếu với ý ô nhiễm, nói lên hay hành động, khổ não bước theo sau, như xe, chân vật kéo." Lời than cũng bắt đầu từ ý. Ý nghĩ tiêu cực thì lời nói thành lời than. Lời than nói ra rồi, nó lại nuôi cái ý tiêu cực đó lớn thêm. Ý sinh lời, lời nuôi ý. Vòng đó cứ quay. Than càng nhiều, lòng càng nặng. Lòng càng nặng, lại càng muốn than. Đến lúc, người ta không còn than vì khổ nữa. Người ta khổ vì than.

Cái quả của thói quen than vãn đến rất nhanh. Thứ nhất, người xung quanh xa dần. Ai cũng có nỗi khổ của mình. Nghe mình than một lần, họ thông cảm. Nghe mình than mỗi ngày, họ mệt. Lâu ngày, họ tránh. Không phải vì họ không thương mình. Mà vì ở gần người hay than, lòng họ cũng nặng theo. Mình tưởng than là để được chia sẻ. Nhưng than hoài thì người ta không còn muốn chia sẻ nữa. Mình mất đi những người sẵn lòng nghe mình, chỉ vì mình than quá nhiều.

Thứ hai, than vãn làm mình mù trước những điều tốt. Trời mưa thì than mưa, mà quên rằng mưa làm mát đất, cây cối xanh tươi. Cơm dở thì than cơm, mà quên rằng mình còn có cơm ăn, còn bao người không có. Việc nhiều thì than việc, mà quên rằng mình còn có việc làm, còn bao người thất nghiệp. Người hay than nhìn đâu cũng thấy thiếu. Người ít than nhìn đâu cũng thấy đủ. Cùng một đời sống, hai cách nhìn, hai số phận.

Lại có câu dạy rằng: "Không bệnh, lợi tối thượng, biết đủ, tiền tối thượng." Biết đủ là thuốc chữa thói quen than vãn. Biết đủ không có nghĩa là cam chịu, không phấn đấu. Biết đủ nghĩa là biết mình đang có gì, và trân trọng cái mình đang có. Có nhà để về, có cơm để ăn, có việc để làm, có người thân để thương. Những điều đó, nhiều người mơ cũng không được. Mình có mà không thấy, chỉ vì mình mải than những thứ mình chưa có. Than cái chưa có, quên cái đang có. Đó là cái dại lớn nhất của người hay than.

Chữa thói quen than vãn không cần làm gì lớn. Chỉ cần đổi một câu than thành một câu cảm ơn, mỗi ngày một lần. Sáng trời mưa, thay vì than mưa, hãy nói: "May mà có mưa, trời mát." Cơm dở, thay vì than cơm, hãy nói: "Có cơm ăn là tốt rồi." Việc nhiều, thay vì than việc, hãy nói: "Còn việc làm là còn may." Nghe có vẻ gượng ép lúc đầu. Nhưng làm vài tuần, miệng sẽ quen. Miệng quen rồi, lòng cũng quen. Lòng quen nhìn cái tốt, thì lời than tự nhiên ít đi.

Cũng cần phân biệt than vãn với chia sẻ. Chia sẻ nỗi khổ với người tin cậy, để tìm cách giải quyết, đó là điều tốt. Than vãn là kể khổ mà không muốn giải quyết, chỉ muốn có người nghe mình than. Chia sẻ thì có điểm dừng. Than vãn thì không. Chia sẻ xong, lòng nhẹ, đầu óc rõ ràng để tìm cách. Than vãn xong, lòng nặng hơn, mà việc vẫn nằm đó. Hỏi mình: mình đang chia sẻ hay đang than? Nếu đang chia sẻ, hãy chia sẻ với người có thể giúp mình. Nếu đang than, hãy dừng lại.

Có một cách hay để nhận ra mình than nhiều đến đâu: thử một ngày không than câu nào. Sáng dậy, không than trời. Đi làm, không than việc. Ăn cơm, không than cơm. Tối về, không than mệt. Chỉ một ngày thôi. Nhiều người thử rồi mới giật mình: hóa ra mình than nhiều đến vậy. Miệng cứ trực chờ để than. Bỏ được một ngày, sẽ bỏ được ngày thứ hai. Bỏ được một tuần, thói quen mới bắt đầu hình thành.

Than vãn mỗi ngày, miệng than, lòng càng nặng. Bớt một lời than, lòng nhẹ một phần. Đời không đổi vì mình than. Đời chỉ đổi khi mình làm. Trời mưa thì mang ô. Việc nhiều thì làm từng việc. Cơm dở thì nấu thêm món khác. Thay vì than, hãy làm. Làm xong, sẽ thấy mình không còn gì để than nữa. Vì tay bận làm, miệng cũng bận làm, lòng thì đang vui vì việc đã xong. Đó là cách đơn giản nhất để hết than: làm nhiều hơn, than ít đi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú (Thích Minh Châu dịch, BudSas — u-kinh-phapcu-ev) — kệ 1 (dhp_ev01.htm)
• Kinh Pháp Cú (Thích Minh Châu dịch, BudSas — u-kinh-phapcu-ev) — kệ 204 (dhp_ev15.htm)
Bài liên quanTha thứ cho mình không phải là quên lỗiNói một lời lành, gieo một hạt giống lànhBàn tay mở ra: rộng rãi gieo phước, keo kiệt gieo thiếu