Bữa cơm tối nhà anh Bình hôm nay có món cá kho mẹ anh nấu. Mẹ đã ngoài bảy mươi, tay run, kho cá không còn ngon như xưa. Anh ăn, gật gù khen ngon. Mẹ cười. Chỉ vậy thôi. Nhưng bữa cơm đó làm mẹ vui cả tuần. Vì mẹ biết, con mình còn nhớ bát cơm này từ đâu mà có.
Bát cơm hôm nay, mình ăn, là từ bàn tay hôm qua. Bàn tay cha đi làm sớm về khuya. Bàn tay mẹ thức khuya dậy sớm. Bàn tay ấy đã bế mình, đã nấu cho mình ăn, đã vá áo cho mình mặc. Lớn lên, mình có việc làm, có nhà cửa, có con cái. Mình tưởng những thứ đó là do mình làm ra. Nhưng gốc của nó, là bàn tay của cha mẹ ngày xưa.
Trong kho sách cổ có một câu nói rất mạnh về lòng hiếu. Đại ý rằng: nếu không hiếu dưỡng cha mẹ thì chẳng khác gì loài cầm thú. Nghe nặng, nhưng đó là lời nhắc: làm người thì phải nhớ ơn người sinh ra mình. Con chim còn biết mớm mồi cho chim già. Con người mà quên ơn cha mẹ thì còn thua cả loài vật.
Kinh Pháp Cú cũng dạy một quy luật đơn giản: ý dẫn đầu các pháp. Nếu với ý trong sạch mà nói hay làm, hạnh phúc sẽ theo sau như bóng không rời hình. Lòng biết ơn cha mẹ cũng bắt đầu từ ý. Khi trong lòng mình có ý nhớ ơn, thì lời nói và việc làm tự nhiên sẽ khác. Khi trong lòng không có, thì có cho bao nhiêu tiền cũng chỉ là trả nợ cho xong.
Nhiều người nghĩ báo hiếu là phải có nhiều tiền. Đợi giàu rồi mới báo hiếu. Đợi mua được nhà to, xe đẹp, rồi mới đưa cha mẹ đi chơi. Nhưng cha mẹ già đi từng ngày. Họ không đợi được đến lúc mình giàu. Báo hiếu không cần đợi. Báo hiếu là những việc nhỏ làm ngay hôm nay: gọi một cuộc điện thoại, ăn một bữa cơm cùng, ngồi nghe cha kể chuyện xưa dù đã nghe mười lần.
Có người đưa cha mẹ rất nhiều tiền mỗi tháng, nhưng cả năm không về thăm. Tiền thì có, mà tình thì không. Cha mẹ không thiếu tiền bằng thiếu con. Người già không cần con cho nhiều. Họ cần con có mặt. Một đứa con ngồi ăn cơm cùng, dù chỉ một bữa một tuần, quý hơn tiền gửi về đều đều mà chẳng thấy mặt.
Biết ơn cha mẹ cũng là biết ơn đúng cách. Đừng coi cha mẹ già là gánh nặng. Đừng nói với cha mẹ bằng giọng mất kiên nhẫn khi cha hỏi đi hỏi lại một chuyện. Cha mẹ đã từng kiên nhẫn với mình như vậy, gấp mười lần. Hồi mình còn nhỏ, mình hỏi một câu mười lần, cha mẹ vẫn trả lời. Giờ cha mẹ già, hỏi lại một câu, mình đã cau có. Đó là lúc mình quên mất bát cơm hôm nay từ đâu mà có.
Có những người chỉ nhớ ơn cha mẹ khi cha mẹ đã mất. Lúc đó mới thắp hương, mới khóc, mới nói "giá như". Nhưng giá như thì muộn rồi. Người đã đi thì không nghe được nữa. Biết ơn phải nói ra khi người còn nghe được. Phải làm khi người còn nhận được.
Hiếu không phải là chuyện lớn lao. Hiếu là nhớ ơn trong việc nhỏ hằng ngày. Là khi mẹ gọi, mình nghe máy. Là khi cha ho, mình mua thuốc. Là khi mẹ nấu ăn dở đi vì tay run, mình vẫn khen ngon. Là khi cha kể chuyện xưa, mình vẫn ngồi nghe. Những việc đó nhỏ lắm. Nhưng gom lại, nó thành cả một đời hiếu.
Tối nay, hãy gọi điện cho cha mẹ. Không cần lý do gì. Chỉ cần nói: "Con nhớ cha mẹ." Nếu ở gần, hãy về ăn một bữa cơm. Nếu ở xa, hãy nhắn một tin. Bát cơm hôm nay mình ăn, là từ bàn tay hôm qua của cha mẹ. Nhớ ơn là cách mình trả lại, dù không bao giờ trả hết. Nhưng nhớ, vẫn hơn quên.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư