🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Tham không đáy: nhân quả của lòng muốn thêm mãi

Nhân quả – nghiệp báo · 6 phút đọc

Anh Tuấn có nhà, có xe, có một tiệm nhỏ làm ăn được. Vậy mà tối nào anh cũng trằn trọc. Thấy bạn mua thêm căn nhà thứ hai, anh thấy mình thua. Thấy người ta đổi xe mới, anh thấy xe mình cũ. Thấy người ta mở thêm chi nhánh, anh thấy tiệm mình nhỏ.

Anh vay thêm tiền. Mở thêm tiệm. Làm thêm giờ. Ngủ ít đi. Ăn vội hơn. Có nhiều hơn, mà lòng không đầy hơn. Ngược lại, càng có, anh càng sợ mất. Sợ tiệm ế. Sợ nợ không trả nổi. Sợ người ta vượt mặt mình.

Cái khổ của anh Tuấn không nằm ở chỗ thiếu. Mà nằm ở chỗ không có đáy. Muốn thêm, thêm nữa, thêm mãi. Cái muốn đó không bao giờ dừng. Có một thì muốn hai. Có hai thì muốn mười. Có mười thì nhìn sang người có trăm.

Trong kinh Pháp Cú có câu kệ nhắc chuyện này. Người hãy nên biết, không chế ngự là ác. Chớ để tham phi pháp, làm người đau khổ dài. Tham phi pháp. Không phải mọi cái muốn đều là tham. Muốn sống tốt hơn, muốn lo cho gia đình đủ đầy, muốn làm ăn đàng hoàng để khấm khá lên, những cái muốn đó là lành. Tham bắt đầu từ chỗ cái muốn không còn điểm dừng, và sẵn sàng làm điều sai để đạt được.

Anh Tuấn muốn thêm tiệm. Muốn thêm là lành. Nhưng vay nóng, vay lãi cao, liều lĩnh để mở cho bằng được, thì cái muốn đó đã thành tham. Tham không hỏi mình có sức không. Tham chỉ hỏi người ta có gì mà mình chưa có.

Lại có câu kệ dạy cách thắng. Lấy không giận thắng giận. Lấy thiện thắng không thiện. Lấy bố thí thắng keo kiệt. Lấy chân thật thắng hư ngụy. Thắng tham không phải bằng cách ghét bỏ tiền bạc. Tiền bạc không có tội. Thắng tham là bằng cách đặt cho mình một cái đáy.

Đáy là gì. Là một mức đủ do chính mình đặt ra. Đủ ăn, đủ mặc, đủ lo cho con học hành, đủ một khoản dự phòng lúc ốm đau. Tới mức đó rồi thì dừng lại mà thở. Phần làm thêm được ngoài mức đó, một phần để dành, một phần cho đi. Cho cha mẹ. Cho người khó hơn mình. Cho việc lành trong xóm.

Người biết đặt đáy thì lòng nhẹ. Vì họ biết mình đang đứng ở đâu. Người không có đáy thì lúc nào cũng thấy mình đang thiếu. Thiếu thì vội. Vội thì liều. Liều thì sai. Sai thì khổ. Cái vòng đó quay mãi, quay mãi, không có điểm dừng.

Có một điều lạ. Người ta cứ tưởng có thêm thì sẽ yên. Nhưng thật ra, yên không đến từ có thêm. Yên đến từ biết đủ. Biết đủ không phải là dừng lại, không phấn đấu nữa. Biết đủ là phấn đấu mà lòng vẫn yên. Làm hết sức, được bao nhiêu nhận bấy nhiêu, không so mình với người khác từng ngày.

Mạng xã hội ngày nay làm cái bệnh này nặng thêm. Mở điện thoại lên là thấy người ta khoe nhà, khoe xe, khoe con giỏi, khoe đi du lịch. Nhìn riết, mình tưởng ai cũng hơn mình. Mà thật ra, người ta chỉ khoe phần đẹp. Phần khổ, phần nợ, phần lo, họ giấu đi. So cái đủ đầy thật sự của mình với cái hào nhoáng của người ta, thì mình thua suốt đời. Buông điện thoại xuống, nhìn lại nhà mình, cơm mình, vợ con mình, mới thấy mình đang có nhiều hơn mình tưởng.

Anh Tuấn sau này kể lại. Có một hôm anh mệt quá, ngồi nhìn tiệm của mình lúc đóng cửa. Anh tự hỏi: mình làm tất cả những thứ này để làm gì. Để vợ con vui. Mà vợ con anh có vui đâu. Vợ lo nợ. Con ít gặp cha. Anh chợt hiểu. Anh bán bớt một tiệm. Trả hết nợ nóng. Tối về ăn cơm với vợ con. Tiền ít đi. Nhưng ngủ ngon lại.

Nhân quả của lòng tham không đợi đâu xa. Quả của nó trổ ngay trong lòng mình. Muốn thêm mãi thì khổ mãi. Biết dừng đúng lúc thì nhẹ ngay lúc đó.

Cho nên, ai thấy mình đang chạy mà không biết chạy đi đâu, hãy dừng lại một chút. Hỏi mình: đủ là bao nhiêu. Viết con số đó ra. Tới đó thì thôi. Phần còn lại, để cho lòng mình thở. Tiền kiếm được để sống. Đừng để tiền bắt mình sống khổ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 248 (dhp_ev18.htm)
• Kinh Pháp Cú — kệ 223 (dhp_ev17.htm)
Bài liên quanNghề cầm dao: nhân quả của người sống bằng nghề sát sinhCãi cha mẹ một câu: nhân quả của lời hỗnMột lời hứa, cả một đời: nhân quả của người giữ lời