Đầu năm, anh Hùng hứa với mình nhiều thứ lắm. Anh sẽ dậy sớm tập thể dục. Anh sẽ đọc sách mỗi tối. Anh sẽ gọi điện về cho mẹ mỗi tuần. Anh sẽ bỏ thuốc lá. Anh viết những lời hứa ấy ra giấy, dán lên tường. Tuần đầu tiên, anh làm rất tốt. Dậy lúc năm giờ sáng. Chạy bộ quanh công viên. Tối đọc được hai mươi trang sách. Gọi điện cho mẹ, mẹ vui lắm. Anh thấy mình như một con người mới.
Sang tuần thứ hai, mọi thứ bắt đầu lỏng ra. Hôm đó trời mưa, anh không chạy bộ. Anh tự nhủ: nghỉ một hôm thì có sao. Hôm sau, anh dậy muộn. Anh tự nhủ: mai tập bù. Tối đến, anh mệt, anh không đọc sách. Anh tự nhủ: mai đọc bù. Gọi điện cho mẹ thì anh quên. Anh tự nhủ: cuối tuần gọi cũng được. Cứ thế, từng việc một rơi rụng. Đến cuối tháng, tờ giấy hứa hẹn vẫn dán trên tường. Nhưng anh không còn nhìn vào nó nữa. Mỗi lần đi ngang, anh thấy ngại. Ngại đến mức anh gỡ nó xuống, vo lại, vứt vào thùng rác.
Câu chuyện của anh Hùng có quen không? Quen lắm. Vì hầu như ai trong chúng ta cũng từng là anh Hùng. Hứa hẹn rất hay. Bắt đầu rất hăng. Rồi bỏ dở giữa chừng. Không phải vì mình xấu. Mà vì mình nghĩ: bỏ dở một việc lành thì có gì to tát. Mai làm lại là được. Nhưng cái mai ấy cứ lùi mãi. Lùi đến khi mình quên luôn là mình đã từng hứa.
Trong kinh có câu: hãy gấp làm điều lành, ngăn tâm làm điều ác. Ai chậm làm việc lành thì ý ưa thích việc ác. Nghe thì có vẻ nặng. Mình chỉ chậm làm việc lành thôi mà, có làm việc ác đâu. Nhưng ngẫm kỹ thì thấy đúng. Vì tâm mình giống như một mảnh đất. Không trồng cây lành thì cỏ dại sẽ mọc. Không tập thể dục thì thân thể sẽ yếu đi. Không đọc sách thì đầu óc sẽ lười đi. Không gọi điện cho mẹ thì tình cảm sẽ nhạt đi. Việc lành không làm thì khoảng trống ấy không để không. Nó sẽ được lấp bằng những thứ khác. Thường là những thứ không tốt.
Kinh còn có câu nữa: nếu người làm điều thiện thì nên tiếp tục làm thêm. Hãy ước muốn điều thiện. Chứa thiện thì được an lạc. Nghĩa là việc lành không phải làm một lần là xong. Nó phải làm tiếp. Làm thêm. Làm mãi. Giống như gieo hạt rồi phải tưới nước mỗi ngày. Gieo hạt xong mà bỏ đó thì hạt cũng khô. Việc lành cũng vậy. Bắt đầu thì dễ. Tiếp tục mới khó. Mà cái khó ấy mới là chỗ tạo ra phước.
Nhân quả của việc bỏ dở nằm ở hai chỗ. Chỗ thứ nhất là việc lành không thành. Anh Hùng không tập thể dục thì sức khỏe không khá lên. Không đọc sách thì hiểu biết không tăng lên. Không gọi điện cho mẹ thì mẹ vẫn mong. Chỗ thứ hai thì sâu hơn. Đó là mình đánh mất niềm tin vào chính mình. Mỗi lần bỏ dở, mình lại nói với mình một câu: mình là người không làm được. Nói mãi như vậy thì thành quen. Đến khi gặp việc lớn, mình cũng nghĩ mình không làm được. Rồi mình không dám bắt đầu nữa. Cái quả đắng nhất của việc bỏ dở không phải là việc dang dở. Mà là con người mình nhỏ lại.
Vậy thì làm sao để không bỏ dở? Bí quyết nằm ở chữ nhỏ. Việc lành nên bắt đầu nhỏ thôi. Đừng hứa dậy lúc năm giờ sáng nếu mình vốn dậy lúc bảy giờ. Hãy hứa dậy sớm hơn mười lăm phút. Đừng hứa đọc năm mươi trang sách mỗi tối nếu mình vốn không đọc. Hãy hứa đọc năm trang. Đừng hứa gọi điện cho mẹ mỗi ngày nếu mình bận. Hãy hứa gọi mỗi tuần một lần. Việc nhỏ thì làm được. Làm được thì vui. Vui thì muốn làm tiếp. Cứ thế mà lớn dần lên. Hạt giống nhỏ mà tưới đều thì cũng thành cây lớn.
Còn một bí quyết nữa. Đó là đừng đợi có hứng mới làm. Hứng thì đến rồi đi. Việc lành thì phải làm cả khi không có hứng. Anh Hùng tập thể dục được là nhờ anh không đợi trời đẹp. Trời mưa thì anh tập trong nhà. Mệt thì anh tập nhẹ. Quan trọng là không bỏ buổi nào. Làm đều như vậy thì thành thói quen. Thói quen thì không cần hứng nữa. Nó tự chạy.
Anh Hùng bây giờ đã dán lại tờ giấy lên tường. Nhưng lần này anh viết khác. Anh chỉ viết ba việc. Mỗi việc đều nhỏ. Dậy sớm hơn mười lăm phút. Đọc năm trang sách. Gọi điện cho mẹ mỗi chủ nhật. Đã ba tháng nay, anh chưa bỏ buổi nào. Anh bảo: lần này tôi không hứa lớn nữa. Tôi chỉ hứa nhỏ thôi. Nhưng tôi hứa là tôi làm. Tờ giấy nhỏ ấy bây giờ là niềm tự hào của anh. Vì nó chứng minh một điều. Anh không còn là người bỏ dở nữa. Anh là người làm được. Dù chỉ là việc nhỏ, nhưng làm đều thì cũng thành việc lớn.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư