🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Giúp người làm việc xấu — mình có mang nghiệp chung không

Nhân quả – nghiệp báo · 7 phút đọc

Một buổi tối, người bạn thân gọi điện cho anh Minh: "Mày giúp tao một việc nhé. Mày chỉ cần ký giúp tao cái giấy này, không cần biết nội dung. Tao lo hết." Anh Minh cầm cây bút, tay run run. Ký thì sợ, không ký thì sợ mất bạn. Cuối cùng anh ký. Mấy tháng sau, vụ việc vỡ lở, anh Minh bị gọi lên làm việc. Anh nói: "Tôi chỉ ký giúp thôi, tôi đâu có làm gì." Nhưng người ta hỏi lại: "Anh không làm gì, sao chữ ký của anh lại ở đó?"

Câu chuyện đó, nghe qua thì anh Minh có vẻ oan. Nhưng nhìn kỹ, anh không oan. Vì giúp người làm việc xấu, dù chỉ giúp một tay, cũng là đã tham gia vào việc xấu đó rồi.

Trong nhà Phật có một nguyên tắc rất rõ: nghiệp không chỉ đến từ việc mình tự tay làm, mà còn đến từ việc mình bảo người khác làm, và việc mình đồng tình với việc xấu. Kinh Pháp Cú có câu: "Mọi người sợ hình phạt, mọi người sợ tử vong. Lấy mình làm ví dụ, không giết, không bảo giết." Không giết là mình không tự tay làm. Không bảo giết là mình không xui người khác làm. Hai việc đó đi với nhau, thiếu một cũng chưa đủ.

Lại có câu kệ khác: "Chúng sanh cầu an lạc, ai dùng trượng hại người, để tìm lạc cho mình, đời sau không được lạc." Ai cũng muốn được an lạc, nhưng lấy sự đau khổ của người khác để đổi lấy niềm vui cho mình thì không bao giờ được an lạc thật. Người giúp tay cho việc đó, cũng như người cầm trượng, chỉ khác là cầm bằng tay của người khác mà thôi.

Trong đời sống, việc giúp người làm xấu có nhiều hình thức, không phải lúc nào cũng rõ ràng như ký giấy tờ. Có khi chỉ là im lặng. Thấy đồng nghiệp gian lận mà im lặng vì sợ mất lòng. Thấy người thân làm ăn gian dối mà không nói gì vì nghĩ đó là chuyện của họ. Cái im lặng đó, có khi cũng là một cách giúp. Vì người làm xấu thấy không ai phản đối, họ càng làm tới.

Có khi chỉ là giới thiệu. Giới thiệu cho người ta chỗ mua hàng giả, chỗ vay nặng lãi, chỗ làm giấy tờ giả. Mình không bán hàng giả, không cho vay, không làm giấy giả, nhưng mình chỉ đường cho người ta đến đó. Cái chỉ đường đó, cũng là gieo nhân.

Có khi chỉ là đồng tình. Ngồi nghe người ta bàn cách lừa đảo mà gật đầu, cười theo, khen hay. Cái gật đầu đó, với người đang do dự, có thể là cái đẩy cuối cùng khiến họ làm liều.

Nghe đến đây, có người sẽ hỏi: vậy tôi phải làm sao? Bạn bè nhờ giúp, người thân nhờ giúp, từ chối thì mất lòng, giúp thì mang nghiệp. Câu trả lời là: từ chối việc xấu, nhưng giúp việc tốt. Từ chối không có nghĩa là quay lưng với bạn bè. Mình có thể nói: "Việc này tao không giúp được, vì nó không đúng. Nhưng nếu mày cần giúp việc khác, tao sẵn sàng." Câu nói đó, vừa giữ được tình bạn, vừa giữ được mình.

Từ chối việc xấu cần có can đảm, nhưng cũng cần có khéo léo. Không cần lên giọng dạy đời, không cần nói nặng. Chỉ cần nói rõ: "Tôi không làm việc này." Nói ngắn gọn, dứt khoát, không giải thích dài dòng. Người thật lòng thương mình sẽ hiểu. Người chỉ muốn lợi dụng mình thì sẽ bỏ đi, mà bỏ đi cũng tốt, vì giữ một người bạn như vậy bên cạnh chỉ thêm hại.

Cũng có những trường hợp khó hơn: người nhờ mình là người thân trong nhà, là cha mẹ, là anh em. Từ chối người thân thì khó gấp nhiều lần. Nhưng xin nhớ rằng, giúp người thân làm việc xấu không phải là thương người thân. Thương thật là ngăn người thân làm việc xấu, để họ khỏi gánh quả về sau. Người cha mẹ thương con thật thì dạy con làm điều đúng, không phải dạy con làm điều sai rồi bao che. Người con thương cha mẹ thật thì khuyên cha mẹ dừng lại, không phải hùa theo để cha mẹ lún sâu thêm.

Có người sẽ nói: "Tôi chỉ giúp một việc nhỏ thôi, có đáng gì đâu." Xin thưa, không có việc xấu nào là nhỏ khi nó làm hại người khác. Một chữ ký nhỏ có thể làm mất nhà của một gia đình. Một lời giới thiệu nhỏ có thể đưa người ta vào con đường nợ nần. Một lần im lặng nhỏ có thể để cho cái xấu lan ra cả một tập thể. Việc nhỏ hay lớn, không tính bằng kích thước, mà tính bằng hậu quả.

Cuối cùng, xin nhớ một điều. Trong một nhóm người, nghiệp chung được tạo ra bởi từng người trong nhóm. Mình không thể nói "tôi chỉ đứng ngoài" khi mình đã góp tay, góp lời, góp sự im lặng. Muốn không mang nghiệp chung xấu, cách duy nhất là đừng góp phần vào việc xấu. Đứng ngoài việc xấu không phải là ích kỷ. Đó là cách mình giữ mình trong sạch, và cũng là cách mình giúp người khác, vì khi mình không tham gia, cái xấu đã mất đi một người tiếp sức.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 129–130: "Mọi người sợ hình phạt, mọi người sợ tử vong. Lấy mình làm ví dụ, không giết, không bảo giết" (dhp_ev10.htm)
• Kinh Pháp Cú — kệ 131–132: "Chúng sanh cầu an lạc, ai dùng trượng hại người, để tìm lạc cho mình, đời sau không được lạc" (dhp_ev10.htm)
Bài liên quanMay mắn từ đâu mà có — trời cho hay mình tạoThấy người ta hơn mình mà khó chịu — gieo nhân gìLười hôm nay, lỡ dở ngày mai — nhân quả của thói quen nhỏ