🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Hạt lành gieo trong đời thường — Phần 2

Nhân quả – nghiệp báo · 7 phút đọc

Phần trước đã nói về lời nói lành. Lời nói lành là hạt đầu tiên. Nhưng lời nói mà không đi cùng việc làm thì chỉ là lời nói suông.

Có người nói rất hay, khuyên người ta sống tốt, mà tay chân thì không làm gì tốt. Người nghe ban đầu còn tin, lâu dần cũng nhận ra. Lời nói lành phải có việc làm lành đi kèm, thì mới trọn.

Việc làm lành, nói cho cùng, cũng bắt đầu từ những chuyện rất nhỏ. Nhỏ đến mức nhiều người không coi đó là việc thiện. Nhặt một cái đinh giữa đường để người khác khỏi cán phải. Đỡ một bà cụ qua đường. Trả lại tiền thừa cho người bán hàng tính nhầm. Những việc ấy không ai ghi công, không ai khen thưởng. Nhưng chính chúng là hạt lành.

Trong Kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo, Phật dạy thân nghiệp có ba điều cần giữ: không giết hại, không trộm cắp, không tà dục. Ba điều ấy nghe thì lớn, nhưng áp dụng vào đời thường thì rất gần.

Không giết hại không chỉ là không giết người. Là không hủy hoại sự sống của mọi loài. Thấy con cá mắc cạn, thả nó về nước. Thấy con chim bị nhốt, mở lồng cho nó bay. Người xưa nói, mua chim mua cá thả cho chúng sống đời tự do, vì mình muốn tự do thì đừng giam hãm kẻ khác. Việc nhỏ vậy thôi, mà là lòng từ.

Không trộm cắp không chỉ là không ăn trộm. Là không chiếm đoạt của người khác, dù là vật lớn hay vật nhỏ như cây kim sợi chỉ. Người ta không cho mà mình tự tiện lấy dùng, cũng là trộm. Dùng sức mạnh để chiếm đoạt là cướp. Dùng mưu mẹo để lường gạt, cho đến trốn thuế, cũng thuộc về trộm cắp. Nghe đến đây, nhiều người giật mình. Hóa ra trộm cắp không chỉ ở ngoài chợ đen, mà có thể ở ngay trong cách làm ăn hằng ngày.

Trái lại với trộm cắp là bố thí. Đem tiền của, phương tiện của mình giúp cho người khác được an vui, ấm no. Bố thí không nhất thiết phải nhiều tiền. Có khi chỉ là cho người lỡ đường một bữa cơm, cho đứa trẻ nghèo một cuốn vở. Của ít lòng nhiều, vẫn là bố thí.

Không tà dục là sống trong sạch, tiết dục, một vợ một chồng, không trác táng, cờ bạc, rượu chè. Người giữ được điều này, gia đình mới yên. Gia đình yên thì mới làm được việc lớn.

Ba điều ấy, cộng với bốn điều về lời nói ở phần trước, là bảy điều thiện thuộc về thân và khẩu. Còn ba điều thuộc về ý, sẽ nói ở phần sau.

Phật dạy ngài La Hầu La một cách tu rất thực tế. Ngài hỏi: mục đích của cái gương là gì? La Hầu La đáp: để phản tỉnh, để soi lại mình. Phật dạy: sau khi phản tỉnh nhiều lần, hãy hành thân nghiệp; sau khi phản tỉnh nhiều lần, hãy hành khẩu nghiệp; sau khi phản tỉnh nhiều lần, hãy hành ý nghiệp.

Nghĩa là trước khi làm một việc, hãy soi lại mình như soi gương. Việc này làm ra, có hại cho mình không, có hại cho người không. Nếu có hại thì đừng làm. Nếu có lợi cho mình và cho người thì hãy làm. Chỉ vậy thôi, mà là cả một nếp sống.

Trong đời thường, phản tỉnh không cần phải ngồi thiền mới làm được. Đứng trước một việc, dừng lại ba giây, tự hỏi: việc này có nên làm không. Ba giây ấy cứu được nhiều việc dại.

Ví dụ, thấy người ta để quên cái ví. Lấy hay trả? Ba giây phản tỉnh sẽ trả lời: của người ta, mình lấy là trộm. Trả lại, mình chẳng mất gì, mà lòng mình nhẹ. Hoặc thấy đồng nghiệp bị sếp mắng oan. Bênh hay im lặng? Phản tỉnh sẽ bảo: nói một câu công bằng, mình có thể bị liên lụy, nhưng lương tâm mình yên.

Việc làm lành không cần phải đợi có tiền mới làm. Người nghèo cũng làm được việc lành, bằng tay chân, bằng sức lực, bằng thời gian. Người giàu làm việc lành bằng tiền của. Ai cũng có cái để cho. Người không có tiền thì cho công sức. Người không có sức thì cho một lời khuyên đúng lúc. Không ai là không có gì để cho.

Có một điều cần nhớ: việc lành làm trong âm thầm vẫn là việc lành. Đừng làm việc tốt chỉ để người ta thấy. Làm để được khen thì quả đã trả ngay bằng lời khen, chẳng còn bao nhiêu. Làm âm thầm, không cần ai biết, hạt ấy mới nảy mầm bền.

Cuối ngày, trước khi ngủ, thử soi gương lại một ngày của mình. Hôm nay tay mình đã làm được việc gì lành? Có việc gì mình làm mà lòng không yên? Soi như vậy mỗi ngày, việc lành sẽ nhiều dần lên. Đó là cách gieo hạt thứ hai.

Lời đã lành, việc đã lành. Còn lại là ý nghĩ. Vì mọi lời nói và việc làm đều bắt đầu từ ý nghĩ. Chuyện ấy, xin kể ở phần sau.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Hạt lành gieo trong đời thường · Phần 2
Nguồn
• Mười Điều Thiện — Phúc Trung, Thư Viện Phật Học BudSas (theo Kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo)
• Đạo đức trong nếp sống người Phật tử — Tỳ kheo Thích Minh Châu, Thư Viện Phật Học BudSas
Bài liên quanHạt lành gieo trong đời thường — Phần 3Hạt lành gieo trong đời thường — Phần 4Hạt lành gieo trong đời thường — Phần 5