🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Cho tiền mà khinh người nhận: nhân quả của bàn tay trên cao

Nhân quả – nghiệp báo · 9 phút đọc

Tôi từng chứng kiến một cảnh ở chợ. Một người đàn ông ăn mặc sang trọng đi ngang qua bà cụ ăn xin. Bà cụ chìa tay ra, giọng run run xin một ít tiền. Người đàn ông móc ví, rút ra một tờ tiền, rồi thả xuống đất trước mặt bà cụ, nói: "Nè, lượm đi." Bà cụ cúi xuống nhặt, tay run run. Người đàn ông bước đi, mặt hả hê như vừa làm được một việc tốt.

Tôi đứng đó, không biết nên nghĩ gì. Người đàn ông đó cho tiền thật. Nhưng cách cho của ông, có còn là cho nữa không? Hay đó là một cách khác để nói: tôi ở trên cao, bà ở dưới thấp?

Kinh Kim Cang có một lời dạy rất sâu: Bồ Tát không trụ tướng bố thí, phước đức cũng lại như thế, không thể nghĩ bàn. Nghĩa là người bố thí mà không chấp vào tướng: không chấp mình là người cho, không chấp kia là người nhận, không chấp món đồ mình cho, thì phước đức lớn đến mức không thể nghĩ lường được. Sách chú giải còn giải thích rõ hơn: nếu tâm còn trước tướng để cầu phước đức, mặc dù phước đức có, nhưng không vĩ đại. Nghĩa là cho mà còn chấp, phước vẫn có, nhưng phước đó nhỏ, không lớn được.

Cho tiền mà khinh người nhận, chính là bố thí mà còn trụ tướng. Mình chấp mình là người cho, là người cao hơn. Mình chấp người kia là kẻ nhận, là người thấp hơn. Cái tâm đó, dù mình cho bao nhiêu tiền, cũng đã làm phước mỏng đi một nửa. Vì sao? Vì mình cho bằng tay, nhưng mình lấy lại bằng miệng, bằng thái độ, bằng cái nhìn khinh bỉ. Người nhận cầm tiền mà lòng tủi. Mình cho tiền mà lòng kiêu. Cả hai đều không vui. Một việc thiện mà kết thúc như vậy, thì thiện ở chỗ nào?

Có người sẽ nói: cho là tốt rồi, còn đòi hỏi cách cho nữa sao? Xin thưa, cách cho quan trọng lắm. Pháp Uyển Châu Lâm nói: bố thí có thích hợp thì được nhiều phước thiện, không giống như bố thí cầu danh tiếng, tuy cắt bỏ nhiều mà không được quả báo thanh tịnh. Bố thí thích hợp là bố thí đúng cách, đúng lúc, đúng tâm. Cho mà khinh người, là bố thí không thích hợp. Tiền thì vẫn đến tay người ta, nhưng lòng người ta thì bị tổn thương. Vết thương đó, có khi còn đau hơn cả cái đói.

Người nhận cũng là con người. Họ nghèo tiền, nhưng họ không nghèo lòng tự trọng. Khi mình cho họ bằng thái độ khinh bỉ, mình đang nói với họ: ngươi không bằng ta. Câu nói đó, dù không thành lời, họ vẫn nghe được. Và họ sẽ nhớ rất lâu. Có khi họ nhớ cả đời. Một lần cho như vậy, mình gieo vào lòng họ một hạt giống tủi nhục. Hạt giống đó mọc lên thành gì? Thành sự tự ti, thành lòng oán hận, thành cái nhìn xấu về người giàu. Mình tưởng mình gieo phước, thật ra mình gieo thêm một nhân xấu nữa.

Còn về phía mình, cho mà khinh thì gieo nhân kiêu mạn. Hôm nay mình khinh người ăn xin, mai mình khinh người làm thuê, mốt mình khinh người nghèo hơn mình. Cái tâm coi mình trên cao đó, càng ngày càng lớn. Đến một lúc, mình không còn thấy ai bằng mình nữa. Mình sống trên cao một mình, lạnh lẽo, không ai muốn gần. Đó là quả báo của bàn tay trên cao: cho đi nhiều mà lòng ngày càng hẹp lại.

Kinh Pháp Cú có câu: người tạo được thiện nghiệp, làm xong không ăn năn, hoan hỷ, lòng phơi phới, hái quả phúc thường hằng. Làm thiện xong mà lòng hoan hỷ, phơi phới, thì quả phúc mới thường hằng, mới bền lâu. Còn làm thiện xong mà lòng kiêu căng, khinh người, thì làm sao hoan hỷ được? Mình cho xong, mình thấy mình giỏi, mình thấy mình hơn người. Cái vui đó không phải là hoan hỷ. Đó là tự mãn. Tự mãn thì chóng tàn, như bọt nước.

Vậy cho thế nào cho đúng?

Thứ nhất, đặt mình ngang hàng với người nhận. Mình cho tiền, nhưng mình không hơn họ. Hôm nay mình có tiền cho, là vì mình may mắn hơn, không phải vì mình tốt hơn. Ngày mai, biết đâu mình lại là người cần nhận. Đời xoay vần, ai biết được. Nghĩ như vậy, bàn tay mình tự nhiên sẽ hạ xuống, sẽ đưa tiền bằng hai tay, sẽ nhìn vào mắt người ta mà cười một cái.

Thứ hai, cho lặng lẽ. Không cần nói nhiều. Đưa tiền, gật đầu, đi tiếp. Người nhận không cần nghe mình dạy đời. Họ cần tiền, và họ cần được tôn trọng. Một cái gật đầu tôn trọng, có khi quý hơn cả số tiền mình cho.

Thứ ba, nhớ rằng mình cho không phải vì mình tốt, mà vì mình biết ơn. Biết ơn đời đã cho mình đủ đầy để mình có thể chia sẻ. Biết ơn người nhận đã cho mình cơ hội để làm việc thiện. Nghe có lạ không? Người cho lại biết ơn người nhận. Nhưng nghĩ kỹ thì đúng. Nếu không có người khổ, mình lấy đâu ra cơ hội để tập lòng từ? Người nhận đang giúp mình gieo phước. Họ xứng đáng được mình cảm ơn, chứ không phải bị mình khinh.

Có một câu chuyện tôi nghe kể lại: một vị thầy đi khất thực, có người cho thầy một ít cơm với thái độ rất cung kính. Thầy cảm ơn. Lại có người cho thầy cơm với thái độ khinh khỉnh. Thầy cũng cảm ơn, y như vậy. Người học trò hỏi: sao thầy cảm ơn cả người khinh thầy? Thầy đáp: người cho cơm, dù tâm thế nào, cũng đã cho ta bữa ăn. Ta cảm ơn bữa ăn, còn tâm của họ, là việc của họ. Câu trả lời đó, tôi nhớ mãi.

Cho đi là một việc đẹp. Nhưng cho đi đẹp nhất khi bàn tay mình đưa ra ngang tầm với bàn tay người nhận, mắt mình nhìn thẳng vào mắt người ta, và lòng mình không có một chút gì coi mình hơn họ. Lúc đó, tiền mình cho dù ít, phước cũng lớn. Vì phước không nằm ở số tiền. Phước nằm ở cái tâm lúc cho.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chú giải Kinh Kim Cang và Chánh Pháp chưa từng có (Thích Huyền Vi) — tr. 114
• Kinh Pháp Cú (Tịnh Minh dịch) — Phẩm Ngu Si, kệ 68
Bài liên quanVội vàng cả đời: nhân quả của người không biết dừngNói thật, không giận: gieo nhân thiện bằng lời nói mỗi ngàyÝ vừa khởi, thiện ác đã phân: nghiệp bắt đầu từ trong đầu