🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Quả chưa tới không phải quả không tới: vì sao quả báo đến chậm

Nhân quả – nghiệp báo · 8 phút đọc

Trong xóm có hai người bán hàng. Chị Lan bán rau, cân đủ, nói thật, lời ít nhưng khách tin. Anh Hùng bán thịt, cân thiếu một chút, nói ngon một chút, lời nhiều hơn. Mấy năm trôi qua, chị Lan vẫn nghèo, vẫn dậy sớm, vẫn cân đủ. Anh Hùng thì xây được nhà to, mua được xe đẹp. Người trong xóm nhìn vào, có người thở dài: làm lành thì nghèo, làm gian thì giàu, nhân quả ở đâu. Câu thở dài đó, nghe thì có lý. Nhưng thật ra, nó mới nhìn được một nửa của sự việc.

Nhiều người tin nhân quả, nhưng lại muốn quả đến ngay. Gieo nhân hôm nay, mai phải gặt quả. Làm lành hôm nay, tháng sau phải giàu lên, khỏe lên, may mắn lên. Làm ác hôm nay, tuần sau phải gặp họa. Nếu không thấy quả đến ngay, mình kết luận nhân quả không có thật, hoặc nhân quả sai rồi. Nhưng nhân quả không phải là cái máy bán hàng tự động, bỏ tiền vào là hàng rơi ra ngay. Nhân quả giống như gieo hạt. Hạt gieo xuống đất, phải có đủ nắng, đủ nước, đủ thời gian, mới thành cây, mới ra trái.

Kinh Pháp Cú có hai câu nói thẳng về chuyện này: Người ác thấy là hiền, khi ác chưa chín muồi, khi ác nghiệp chín muồi, người ác mới thấy ác. Người hiền thấy là ác, khi thiện chưa chín muồi, khi thiện nghiệp chín muồi, người hiền thấy là thiện. Nói bằng lời thường thì là: ác chưa chín thì người ác vẫn tưởng mình đang hưởng phước. Thiện chưa chín thì người hiền vẫn tưởng mình đang chịu thiệt. Phải đợi đến lúc chín muồi, người ta mới thấy rõ quả của việc mình làm.

Sách Phật Học Tinh Hoa của Nguyễn Duy Cần giải thích rõ hơn về thời gian của quả: có cái đời trước trồng nhân, mà mãi đến đời sau và đời sau nữa mới thành quả. Cũng có cái đời này trồng nhân, lại ngay trong đời ấy thành quả. Ta cần phải xem những duyên, coi đó đầy đủ hay không mà đoán định sự mau chậm. Cũng vì không rõ lẽ ấy, nên có kẻ thấy người kiếp này tu nhân tích đức mà lại bị tai họa, hoặc thấy kẻ kiếp này làm nhiều điều ác mà lại được hưởng nhiều may mắn, nên kêu lên rằng luật quả báo sai lầm. Họ nào có dè: ác báo hay phúc báo này, đều là do tạo nhân ở kiếp trước mà đến kiếp này mới bị, hay mới được hưởng, còn những nhân ác trồng ở kiếp này chưa đủ thời gian để thành quả ác.

Câu chuyện chị Lan và anh Hùng cũng vậy. Chị Lan nghèo hôm nay, chưa chắc là quả của việc làm lành hôm nay. Có thể chị đang trả một cái nhân cũ, từ trước. Anh Hùng giàu hôm nay, chưa chắc là quả của việc cân thiếu hôm nay. Có thể anh đang hưởng một cái nhân tốt từ trước, còn nhân xấu anh gieo hôm nay thì chưa đủ thời gian để chín. Mình chỉ nhìn được một đoạn ngắn của đời người, mà mình kết luận cả luật nhân quả, thì giống như mình nhìn một hạt giống mới gieo mà kết luận hạt đó không bao giờ thành cây.

Quả đến chậm còn có một lý do nữa: quả cần đủ duyên mới chín. Một hạt giống tốt, gieo xuống đất khô, không có nước, thì lâu mọc. Một hạt giống xấu, gieo xuống đất ẩm, đủ nước, thì mọc nhanh. Đời người cũng vậy. Mình làm lành, nhưng mình sống trong hoàn cảnh khó, ít người giúp, thì quả lành đến chậm. Mình làm ác, nhưng mình đang ở trong hoàn cảnh thuận, nhiều người nâng đỡ, thì quả ác cũng đến chậm. Chậm không có nghĩa là không đến. Hạt đã gieo xuống đất, sớm muộn gì cũng mọc, chỉ cần đủ duyên.

Vậy thì mình sống thế nào, khi quả đến chậm như vậy. Thứ nhất, mình đừng nhìn người khác mà nản. Thấy người làm ác mà giàu, mình đừng bắt chước. Thấy người làm lành mà khổ, mình đừng bỏ cuộc. Mỗi người đang gặt quả của nhân cũ, và đang gieo nhân cho quả mới. Mình chỉ cần lo phần của mình: hôm nay mình gieo nhân gì. Thứ hai, mình đừng làm lành để đổi lấy quả ngay. Làm lành để đổi quả thì lòng mình lúc nào cũng tính toán, cũng chờ đợi. Làm lành vì đó là việc nên làm, thì lòng mình yên, dù quả đến sớm hay đến muộn.

Có một hình ảnh rất hay để nhớ về chuyện này: quả báo giống như mũi tên đã bắn ra. Mũi tên bay đi, phải hết đà mới rơi xuống. Nhân mình gieo hôm nay là mũi tên mới. Quả mình đang gặt hôm nay là mũi tên cũ, bắn ra từ lâu rồi. Mình không thể trách mũi tên cũ sao không rơi sớm hơn, cũng không thể bắt mũi tên mới rơi ngay xuống đất. Mình chỉ có thể bắn những mũi tên mới cho ngay, cho thẳng, rồi đợi chúng bay đến đích của chúng.

Cho nên, khi thấy đời chưa công bằng như mình nghĩ, mình đừng vội kết luận nhân quả sai. Mình hãy nhìn xa hơn, nhìn dài hơn. Chị Lan bán rau, khách tin chị, con chị nhìn mẹ mà học được chữ thật. Đó đã là quả rồi, dù chưa thành tiền, chưa thành nhà. Anh Hùng bán thịt, khách rồi cũng biết, con anh nhìn cha mà học được chữ gian. Đó cũng là quả rồi, dù chưa thành họa, chưa thành mất mát. Quả đến chậm, nhưng quả không bao giờ vắng mặt. Mình cứ gieo nhân lành, rồi kiên nhẫn chờ nó chín.

Có một điều nữa mình muốn nói với người đang làm lành mà thấy đời chưa thuận: đừng đo phước bằng tiền, bằng nhà, bằng xe. Phước còn đo bằng lòng yên, bằng con ngoan, bằng nhà ấm, bằng ngủ ngon. Có người giàu mà đêm nào cũng lo, cũng sợ, cũng mất ngủ. Có người nghèo mà ăn ngon, ngủ yên, con hiếu thảo. Ai có phước hơn, mình tự trả lời được. Quả lành đến chậm, nhưng nó đến bằng nhiều đường, không chỉ bằng tiền. Mình nhìn kỹ, mình sẽ thấy nó đã đến rồi, từng chút một, mỗi ngày.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú (Thích Minh Châu dịch) — Phẩm Ác, kệ 119, 120
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — tr. 122
Bài liên quanLàm lành không cần ai biết: phước lặng lẽ mà bềnNhà mình đang gieo nhân gì: phước con cháu bắt đầu từ cách sống của cha mẹMột người gieo, cả làng cùng gặt: nghiệp chung của cộng đồng