🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Một người gieo, cả làng cùng gặt: nghiệp chung của cộng đồng

Nhân quả – nghiệp báo · 9 phút đọc

Đầu mùa mưa năm ngoái, trong xóm có một nhà xây nhà mới, đổ đất lấp mất một đoạn mương thoát nước. Nhà đó xây xong, nhà đẹp, sân cao, nước mưa không vào được nhà họ. Nhưng cả xóm thì khổ. Mưa xuống, nước không thoát được, tràn vào nhà mấy hộ thấp hơn. Có nhà ngập đến đầu gối, đồ đạc ướt hết. Người ta sang nói với nhà kia, nhà kia nói: đất nhà tôi, tôi lấp thì kệ tôi. Một người làm, cả xóm chịu. Một nhân xấu, cả cộng đồng cùng gặt quả.

Nhiều người nghĩ nghiệp là chuyện của riêng mình. Mình làm, mình chịu. Mình tu, mình hưởng. Nhưng thật ra, mình sống chung với bao nhiêu người, thì nghiệp của mình cũng dính với nghiệp của bao nhiêu người đó. Mình sống trong một xóm, một làng, một thành phố, một đất nước, thì việc mình làm ảnh hưởng đến tất cả những người sống chung với mình. Mình xả rác ra sông, cả làng uống nước bẩn. Mình trồng cây trước nhà, cả xóm được bóng mát. Mình sống tử tế, cả xóm yên ổn. Mình sống xấu, cả xóm bất an.

Sách Phật Học Tinh Hoa nói rõ về chuyện này: tự nghiệp là cái nghiệp của riêng mình gây ra, mình phải gánh chịu đã đành, mà cộng nghiệp của tất cả mọi người cùng sống chung trong một hoàn cảnh, một bè phái, một đoàn thể, một xã hội, một dân tộc với mình, mình cũng phải gánh lấy nữa, nghĩa là phải chịu sự đồng ưu cộng lạc. Cùng vui, cùng khổ với nhau. Một ý niệm, một lời nói hay một việc làm của mình, sự liên lạc giữa ta và người khác mật thiết đến nỗi có thể nói rằng người và sự vật chung quanh là một. Mình với người xung quanh, không tách rời nhau được.

Sách còn nói thêm về nghiệp chung và nghiệp riêng: xã hội là cộng biến, mà hoàn cảnh sống của mỗi cá nhân là tự biến. Chính những hoạt động của tất cả các cá nhân trong xã hội đã tạo thành một hình thức cho xã hội đó. Hình thức đó là cái quả của sự cộng biến. Mỗi người đều được hưởng thụ văn minh, chính thể của quốc gia dân tộc mình, đó là hưởng thụ chung nhờ có cộng biến. Nhưng mỗi người đều có một địa vị riêng, một hoàn cảnh xã hội riêng do mình tạo nên, nên dĩ nhiên cũng có được những hưởng thụ riêng. Nói bằng lời thường thì là: xã hội là do tất cả mọi người cùng nhau tạo ra. Mình tạo ra xã hội, rồi mình sống trong xã hội đó, hưởng cái chung và chịu cái riêng của chính mình.

Nghiệp chung thấy rõ nhất ở những chuyện tưởng là nhỏ. Một người trong xóm hay nói xấu người khác, cả xóm dần dần nghi ngờ nhau, không ai tin ai. Một người trong công ty hay đi muộn, hay đùn việc, cả công ty dần dần làm việc uể oải, không ai muốn cố gắng. Một người trong nhà hay nóng giận, cả nhà dần dần căng thẳng, không ai dám nói thật. Ngược lại, một người trong xóm hay giúp đỡ người khác, cả xóm dần dần ấm lên, người ta tin nhau hơn. Một người trong công ty làm việc tận tâm, cả công ty dần dần siêng năng hơn. Một người trong nhà hay cười, hay nhẫn nại, cả nhà dần dần nhẹ nhàng hơn.

Cho nên, mình đừng nghĩ việc mình làm chỉ ảnh hưởng đến mình. Việc mình làm ảnh hưởng đến tất cả những người sống chung với mình, dù mình có thấy hay không. Mình gieo một nhân xấu, mình gặt quả xấu, mà người xung quanh cũng gặt chung một phần. Mình gieo một nhân lành, mình gặt quả lành, mà người xung quanh cũng được hưởng chung một phần. Đó là lý do vì sao người xưa dạy: muốn nhà mình yên, mình phải làm cho xóm mình yên. Muốn xóm mình yên, mỗi người trong xóm phải sống lành. Không ai sống một mình được.

Thực tập sống với nghiệp chung bắt đầu bằng việc nhìn xa hơn cái lợi của riêng mình. Trước khi làm một việc, mình hỏi: việc này tốt cho mình, nhưng có tốt cho người xung quanh không. Mình lấp mương để nhà mình cao, nhưng xóm mình ngập, thì việc đó có nên làm không. Mình xả rác cho tiện mình, nhưng sông bẩn, cả làng khổ, thì việc đó có nên làm không. Mình nói xấu một người cho hả giận, nhưng cả công ty mất đoàn kết, thì việc đó có nên làm không. Hỏi như vậy, mình sẽ thấy nhiều việc mình định làm, thật ra không nên làm.

Rồi mình tập làm những việc tốt cho cả cộng đồng, dù nhỏ. Dọn rác chung quanh nhà mình, không chỉ dọn trong nhà mình. Trồng một cây trước ngõ, để cả xóm được bóng mát. Nói một lời hòa giải khi thấy hai người trong xóm cãi nhau. Giúp một người già trong xóm đi chợ, dù người đó không phải họ hàng mình. Những việc nhỏ đó, mình làm một mình thì nhỏ. Nhưng nhiều người cùng làm, thì cả xóm đổi khác. Cộng nghiệp tốt là do nhiều người cùng nhau gieo nhân lành mà thành.

Một người gieo, cả làng cùng gặt. Câu này nghe thì nặng, nhưng thật ra rất công bằng. Vì nó cũng có nghĩa là: một người gieo lành, cả làng cùng hưởng. Mình sống trong một cộng đồng, mình không thể chỉ lo cho mình. Mình lo cho mình, mình cũng phải lo cho người xung quanh. Mình làm lành cho mình, mình cũng đang làm lành cho cả làng. Hôm nay, mình thử làm một việc tốt cho xóm mình, cho công ty mình, cho những người sống chung quanh mình. Một việc nhỏ thôi. Nhưng cả cộng đồng sẽ nhẹ hơn một chút, vì việc nhỏ đó.

Có một điều nữa về nghiệp chung mà mình nên nhớ: khi cộng đồng gặp khổ, đừng chỉ trách người khác, mà hãy xem mình đã góp phần gì vào đó. Xóm ngập, mình có từng xả rác xuống mương không. Công ty mất đoàn kết, mình có từng nói xấu ai không. Nhà mình căng thẳng, mình có từng nóng giận vô cớ không. Nhìn lại mình trước, rồi mới nhìn người khác. Mỗi người sửa mình một chút, cộng nghiệp sẽ đổi khác. Cộng đồng không đổi bằng lời hô hào. Cộng đồng đổi bằng từng người, từng việc nhỏ, mỗi ngày.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — tr. 129–130
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — tr. 132
Bài liên quanLỡ làm ác rồi, làm lại được không: sám hối bắt đầu từ hôm nayNghề nào cũng gieo nhân: kiếm sống sao cho lòng không nặngNói thách một câu, mất một khách quen