🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Lỡ làm ác rồi, làm lại được không: sám hối bắt đầu từ hôm nay

Nhân quả – nghiệp báo · 9 phút đọc

Anh Tuấn năm nay bốn mươi tuổi, làm ăn cũng khá, vợ con đề huề. Nhưng trong lòng anh có một chuyện cũ, đã hai mươi năm rồi mà anh vẫn chưa quên được. Hồi trẻ, anh từng lừa một người bạn thân trong một vụ làm ăn, lấy của bạn một số tiền không nhỏ. Người bạn đó tin anh, mà anh thì phụ lòng tin đó. Sau này, anh có tiền, anh muốn trả lại, nhưng người bạn đã đi xa, không liên lạc được. Anh mang theo chuyện đó hai mươi năm, như mang một hòn đá trong lòng. Đi đâu cũng nặng. Ngủ cũng không yên.

Nhiều người từng làm một việc sai, rồi mang theo nó cả đời. Có người lừa bạn, có người nói dối cha mẹ, có người làm tổn thương người mình thương, có người vì nóng giận mà làm một việc không thể lấy lại. Việc đó qua rồi, nhưng lòng mình thì chưa qua. Mình cứ trách mình, cứ dằn vặt mình, cứ nghĩ giá mà ngày đó mình khác đi. Mình tưởng trách mình mãi là cách để chuộc lỗi. Nhưng thật ra, trách mình mãi không làm người kia bớt đau, mà chỉ làm mình kiệt sức, không còn sức để sống tốt nữa.

Kinh Pháp Cú có hai câu rất đẹp cho bài này: Ai sống trước buông lung, sau sống không phóng dật, chói sáng rực đời này, như trăng thoát mây che. Ai dùng các hạnh lành, làm xóa mờ nghiệp ác, chói sáng rực đời này, như trăng thoát mây che. Nói bằng lời thường thì là: người nào trước đây sống buông lung, làm điều sai, nhưng sau này sống cẩn thận, sống lành, thì người đó sáng lên, như mặt trăng thoát ra khỏi mây che. Và người nào dùng việc lành để làm mờ đi nghiệp ác đã làm, thì người đó cũng sáng lên, như trăng thoát mây che. Trăng vẫn là trăng đó. Mây che rồi, mây cũng tan được.

Sám hối không phải là ngồi đó mà tự trách mình mãi. Sám hối là ba việc, làm theo thứ tự. Thứ nhất, mình nhìn rõ lỗi của mình, không đổ cho ai, không bào chữa. Mình làm sai, mình nhận mình làm sai. Thứ hai, mình dừng lại, không làm lại việc đó nữa. Nhận lỗi mà vẫn làm tiếp, thì chưa phải là sám hối. Thứ ba, mình sửa lại bằng việc làm mới. Mình đã lấy của người ta, mình trả lại nếu còn cơ hội. Mình đã làm người ta đau, mình xin lỗi nếu còn cơ hội. Mình không còn cơ hội nữa, thì mình làm việc lành khác để bù lại, để lòng mình nhẹ đi, để đời mình tốt lên.

Anh Tuấn trong câu chuyện đầu bài, anh không tìm được người bạn cũ để trả tiền. Nhưng anh không vì vậy mà ngồi yên. Anh bắt đầu giúp những người trẻ mới làm ăn, dạy họ làm ăn ngay thẳng, không lừa ai. Anh giúp một cách lặng lẽ, không kể cho ai nghe chuyện cũ của mình. Anh nói: tôi không trả được cho người bạn đó, thì tôi trả cho đời, bằng cách giúp những người khác không đi vào con đường tôi đã đi. Đó là sám hối bằng việc làm. Không ồn ào, không khoe khoang, mà thật.

Có người hỏi: sám hối như vậy, nghiệp cũ có hết không. Câu trả lời là: nghiệp cũ không biến mất như chưa từng có. Mình đã gieo nhân, nhân đó vẫn ở đó. Nhưng mình gieo thêm nhân mới, nhân lành, nhân thiện, thì nhân lành sẽ làm yếu đi sức mạnh của nhân xấu, giống như mình đổ thêm nước trong vào một ly nước đục, lâu ngày nước sẽ trong lại. Mình không thể xóa quá khứ. Nhưng mình có thể làm cho hiện tại và tương lai của mình tốt lên, để quá khứ không còn quyết định đời mình nữa. Đó là ý nghĩa thật của sám hối.

Thực tập sám hối bắt đầu bằng một việc rất giản dị: tối nay, mình ngồi yên, nhớ lại một việc mình làm sai, mà mình còn day dứt nhất. Mình nhìn nó, không trốn, không bào chữa. Mình nói với lòng mình: việc đó mình đã làm, mình nhận. Rồi mình hỏi: từ hôm nay, mình làm gì khác đi. Có thể là xin lỗi một người. Có thể là trả lại một món nợ. Có thể là dừng một thói quen xấu. Có thể là bắt đầu một việc lành. Chỉ cần một việc, làm thật, làm đều. Sám hối không cần làm lớn. Sám hối cần làm thật.

Rồi mình tập tha thứ cho chính mình. Nhiều người sám hối rồi, mà vẫn không tha thứ cho mình. Mình cứ nghĩ mình không xứng đáng được vui, không xứng đáng được nhẹ. Nhưng mình của ngày xưa chỉ biết đến đó, chỉ làm được đến đó. Mình của hôm nay đã khác, đã thấy rõ, đã muốn sửa. Tha thứ cho mình không phải là quên lỗi. Tha thứ cho mình là mình cho mình cơ hội để sống khác đi. Người không tha thứ cho mình, thì không có sức để làm lại. Người tha thứ cho mình, thì có sức để bước tiếp.

Lỡ làm ác rồi, làm lại được không. Câu trả lời là: được, nếu mình bắt đầu từ hôm nay. Không phải bắt đầu bằng lời nói, mà bằng việc làm. Không phải bắt đầu bằng cách trách mình, mà bằng cách sống khác đi. Mặt trăng bị mây che, mây rồi cũng tan. Lòng mình bị lỗi cũ che, lỗi cũ rồi cũng mờ đi, nếu mình sống lành mỗi ngày. Hôm nay, mình làm một việc lành, dù nhỏ. Ngày mai, mình làm thêm một việc nữa. Cứ như vậy, trăng sẽ thoát mây, lòng mình sẽ sáng lại. Sám hối không phải là nhìn lại quá khứ mãi. Sám hối là bước về phía trước, từ hôm nay.

Có một điều nữa mình muốn nói với người đang day dứt vì lỗi cũ: đừng đợi đến khi mình hoàn hảo mới dám sống vui. Mình không cần hoàn hảo. Mình chỉ cần thành thật với lỗi của mình, và kiên trì sống tốt hơn mỗi ngày. Người từng sai mà biết sửa, đáng quý hơn người chưa từng sai mà tự cho mình đúng. Vì người từng sai đã đi qua bóng tối, đã biết bóng tối là gì, nên họ quý ánh sáng hơn. Anh Tuấn năm xưa lừa bạn, hôm nay giúp người trẻ làm ăn ngay thẳng. Đó không phải là câu chuyện của một người xấu. Đó là câu chuyện của một người đã làm lại, và làm lại bằng cả đời mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú (Thích Minh Châu dịch) — Phẩm Thế Gian, kệ 172
• Kinh Pháp Cú (Thích Minh Châu dịch) — Phẩm Thế Gian, kệ 173
Bài liên quanNghề nào cũng gieo nhân: kiếm sống sao cho lòng không nặngNói thách một câu, mất một khách quenMột lời nịnh, gieo một cái bẫy