Trong một văn phòng nhỏ, có một anh nhân viên mà đồng nghiệp gọi đùa là chuyên gia đùn việc. Việc gì giao đến tay anh, anh cũng tìm cách đẩy cho người khác. Báo cáo thì nhờ đồng nghiệp làm hộ. Khách hàng khó thì chuyển cho người khác tiếp. Họp thì anh im lặng, về sau lại nói mình không biết. Ai hỏi sao chưa xong việc, anh nói tại người khác chưa gửi số liệu. Lúc nào anh cũng bận, nhưng bận gì thì không ai rõ.
Đồng nghiệp ban đầu thương, giúp anh một hai lần. Nhưng giúp mãi thì họ mệt. Họ cũng có việc của họ. Dần dần, không ai muốn làm chung nhóm với anh nữa. Sếp thì để ý. Sếp không nói gì, nhưng đến đợt xét tăng lương, tên anh không có trong danh sách. Đến đợt cử người đi học nâng cao, sếp chọn người khác. Anh thắc mắc: sao mình làm lâu rồi mà không được lên? Không ai trả lời, nhưng ai cũng biết lý do.
Trốn việc là một thói quen kỳ lạ. Người trốn việc tưởng mình khôn, mình nhàn, mình được hưởng lương mà ít phải làm. Nhưng thật ra họ đang tự lấy đi của mình thứ quý nhất: khả năng làm việc. Việc nào cũng đùn cho người khác, thì việc nào mình cũng không biết làm. Một năm, hai năm trôi qua, đồng nghiệp đã giỏi lên, mình vẫn đứng yên một chỗ. Đến lúc công ty thay đổi, người đầu tiên bị cho nghỉ thường là người không làm được việc gì ra hồn.
Có một câu kinh xưa nói thế này: không phóng dật, đường sống, phóng dật là đường chết. Không phóng dật, không chết, phóng dật như chết rồi. Phóng dật nghĩa là buông lung, lười biếng, không chuyên tâm. Người buông lung thì sống mà như đã chết, vì họ không tiến lên, không học thêm, không làm được việc gì đáng kể. Câu kinh nói nặng, nhưng đúng với chuyện đi làm. Người đi làm mà ngày nào cũng trốn việc, thì ngày đó coi như đã chết về mặt nghề nghiệp, dù vẫn ngồi ở bàn làm việc, vẫn nhận lương đều.
Nhân quả của thói trốn việc không đến ngay. Nó đến từ từ, như nước thấm. Tháng đầu, không ai nói gì. Tháng thứ ba, đồng nghiệp bắt đầu tránh. Năm đầu, sếp còn kiên nhẫn. Năm thứ hai, sếp hết kiên nhẫn. Đến lúc quả chín, mình mới giật mình: sao mình làm lâu vậy mà không ai trọng dụng? Lúc đó muốn sửa thì đã muộn, vì thói quen đã ăn sâu, vì đồng nghiệp đã có định kiến, vì kỹ năng đã tụt lại quá xa.
Ngược lại, người làm việc trọn vẹn, dù việc nhỏ, cũng gặt quả tốt. Làm một báo cáo cho đàng hoàng, người ta nhớ. Xử lý một khách hàng khó cho xong, sếp nhớ. Giúp đồng nghiệp một tay khi họ kẹt, đồng nghiệp nhớ. Những việc nhỏ ấy tích lại, thành uy tín. Uy tín thì không mua được bằng tiền, cũng không xin được bằng lời. Nó chỉ có được bằng việc làm thật, ngày này qua ngày khác.
Làm cho có khác với làm cho xong. Làm cho có là làm đủ để không bị nhắc, làm xong thì thôi, không cần biết kết quả ra sao. Làm cho xong là làm đến nơi đến chốn, kiểm tra lại, chịu trách nhiệm với kết quả. Hai cách làm này, lúc đầu nhìn giống nhau, nhưng sau một thời gian, kết quả khác nhau rất xa. Người làm cho có thì việc gì cũng dở dang. Người làm cho xong thì việc gì cũng thành hình.
Muốn sửa thói trốn việc, bắt đầu từ việc nhỏ nhất. Việc giao đến tay mình, đừng nghĩ ngay đến chuyện đẩy cho ai. Hãy làm trước đã, làm hết sức mình, không xong thì hỏi, hỏi rồi làm tiếp. Một việc làm trọn vẹn sẽ cho mình cảm giác khác hẳn với việc đùn đi. Cảm giác đó là sự tự tin. Tự tin tích lại, thành năng lực. Năng lực tích lại, thành cơ hội.
Đi làm là gieo nhân mỗi ngày. Gieo sự trốn tránh, gặt sự tụt hậu. Gieo sự tinh tấn, gặt sự tiến bộ. Không ai gieo hộ mình được. Việc của mình, mình phải làm. Làm trọn vẹn từng việc nhỏ, đó là đường sống của người đi làm.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư