🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Buôn bán gian dối, lời lãi nào cũng phải trả giá

Nhân quả – nghiệp báo · 5 phút đọc

Anh Tư bán tạp hóa đầu ngõ. Hồi mới mở tiệm, anh cân đủ, bán thật, khách tin. Mấy năm sau, thấy nhà bên cạnh bán rẻ hơn mà vẫn sống khỏe, anh bắt đầu học theo: cân thiếu một chút, hàng gần hết hạn thì để lẫn vào hàng mới. Lúc đầu anh nghĩ, thiếu một chút có sao đâu, ai mà biết.

Khách thì biết, chỉ là không nói. Họ cứ lặng lẽ đi sang tiệm khác. Một người đi, hai người đi. Một năm sau, tiệm anh vắng hẳn. Anh ngồi tính lại, tiền lời từ cân thiếu chẳng được bao nhiêu, mà mất cả tiệm. Cái giá phải trả lớn hơn cái lợi kiếm được gấp nhiều lần.

Buôn bán là nghề gieo nhân rõ nhất. Mỗi lần cân, mỗi lần tính tiền, mỗi lần giới thiệu hàng đều là một lần gieo. Gieo thật thì gặt tin. Gieo dối thì gặt nghi. Lòng tin mất đi thì khó lấy lại, mà buôn bán không có lòng tin thì chẳng còn gì.

Kinh Pháp Cú dạy: "Ai ở đời sát sinh, nói láo không chân thật, ở đời lấy không cho, qua lại với vợ người, uống rượu men, rượu nấu, người ấy ở đời này, tự đào gốc của mình." Câu "nói láo không chân thật" nghe thì nhẹ, nhưng trong buôn bán, nó là gốc của mọi thứ mất mát. Nói hàng tốt trong khi biết hàng xấu, nói hàng mới trong khi biết hàng cũ, nói giá này mà tính giá khác, tất cả đều là nói láo. Mỗi lần nói láo là một lần tự đào gốc của chính mình.

Có người bảo, buôn bán mà thật thà thì lỗ. Thật ra, thật thà chỉ lỗ trước mắt. Người bán thật thì khách quay lại. Khách quay lại thì khỏi tốn tiền tìm khách mới. Một người khách tin mình sẽ dẫn thêm ba người khách nữa. Đó là lãi bền, lãi không thấy ngay nhưng không bao giờ mất.

Ngược lại, người bán dối thì lãi trước mắt mà lỗ dài lâu. Bán được một lần, mất khách cả đời. Chưa kể tiếng xấu lan nhanh hơn tiếng tốt gấp nhiều lần. Ngày xưa tiếng xấu lan trong một xóm. Bây giờ một bài đăng lên mạng, cả thành phố biết. Cái giá của một lần gian dối bây giờ còn đắt hơn ngày xưa.

Làm ăn cũng có lúc khó. Hàng ế, tiền nhà, tiền điện dồn lại. Lúc khó, cám dỗ gian dối lớn nhất. Nhưng chính lúc khó mới là lúc nhân quả thử mình. Giữ được thật thà lúc khó thì lúc thuận, phước mới về. Còn lúc khó mà gian dối thì khó chồng thêm khó, vì khách bỏ đi đúng lúc mình cần khách nhất.

Nhiều người làm ăn lâu năm đều nói một câu giống nhau: giữ chữ tín còn hơn giữ tiền. Tiền mất thì kiếm lại được. Tín mất thì không mua lại được bằng tiền. Khách tin mình, họ mới đưa tiền trước, mới giới thiệu người quen, mới bỏ qua một lần mình lỡ tay. Khách không tin, mình có giảm giá nữa họ cũng nghi.

Nhân quả trong buôn bán không đợi kiếp sau. Nó trả ngay trong đời này, bằng cái tiệm đông hay vắng, bằng khách quen hay khách lạ, bằng giấc ngủ ngon hay trằn trọc. Người bán thật ngủ ngon. Người bán dối, đêm nằm tính xem hôm nay có ai phát hiện ra không. Giấc ngủ ấy cũng là một thứ quả báo.

Cho nên, muốn buôn bán lâu dài thì đừng tính chuyện lời một lần. Hãy tính chuyện khách quay lại lần thứ mười, lần thứ trăm. Cân đủ, nói thật, hàng sao nói vậy. Lời ít một chút nhưng bền. Bền mới là giàu. Giàu nhanh bằng gian dối thì cũng mất nhanh bằng gian dối.

Hôm nay, nếu mình đang buôn bán, hãy nhìn lại cái cân, cái giá, lời giới thiệu của mình. Chỗ nào chưa thật thì sửa ngay. Sửa sớm thì quả xấu chưa kịp mọc. Còn để lâu, rễ đã bám sâu, nhổ lên sẽ đau hơn nhiều.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú - Dhammapada Sutta (Thích Minh Châu dịch), tr. 27
Bài liên quanGiúp người lúc khó, phước đến lúc mình khóLời ác như mũi tên, bắn ra không thu lại đượcTrộm cắp nhỏ: cái giá không nằm ở món đồ