Phần trước, chúng ta đã nói về giúp người không cầu báo đáp. Hôm nay nói về một việc còn khó hơn. Tha thứ cho người đã làm mình tổn thương.
Có một câu chuyện tôi nghe từ lâu. Hai người bạn thân cùng làm ăn. Một người vì khó khăn, đã nói xấu người kia sau lưng để giành khách hàng. Người bị nói xấu biết chuyện, giận lắm. Mấy năm trời không nhìn mặt nhau. Đến khi người gây chuyện làm ăn thất bại, lâm bệnh, người kia mới tới thăm. Ngồi bên giường bệnh, anh nói một câu. Thôi, chuyện cũ bỏ qua. Hai người ôm nhau khóc. Mấy năm oán hận, hóa ra chỉ cần một câu tha thứ là tan.
Người xưa dạy rằng lấy oán báo oán, oán oán chập chồng. Lấy đức báo oán, oán ấy tiêu tan. Câu này được ghi trong sách Cái Dũng Của Thánh Nhân, dẫn lời Đức Phật. Ý rất rõ. Oán thù không diệt được oán thù. Chỉ có lòng lành mới làm oán thù lắng xuống. Lấy oán trả oán thì oán chồng lên oán, không bao giờ dứt.
Nhiều người nghĩ tha thứ là yếu đuối. Là để người ta lấn tới. Là chịu thiệt. Không phải. Tha thứ không có nghĩa là quên hẳn, cũng không có nghĩa là để người ta tiếp tục làm hại mình. Tha thứ có nghĩa là mình không mang cục oán trong lòng nữa. Mình đặt nó xuống. Để lòng mình được nhẹ. Để đời mình được đi tiếp.
Oán hận giống như mình cầm một cục than nóng trong tay, chờ ném vào người khác. Người khác chưa bị ném, thì tay mình đã bỏng trước. Giận một người, mình là người khổ trước. Nhớ lỗi của người ta mỗi ngày, mình là người mất ngủ mỗi đêm. Người ta có khi đã quên, hoặc đang sống vui vẻ. Còn mình thì cứ ôm cục than, tự làm mình đau.
Tha thứ là một hạt giống lành, gieo cho chính mình trước hết. Khi ta tha thứ, ta cắt đứt một sợi dây nhân quả xấu. Người kia gieo nhân xấu với ta. Nếu ta đáp lại bằng oán hận, ta gieo tiếp một nhân xấu nữa. Hai nhân xấu gặp nhau, thành một vòng luẩn quẩn. Nhưng nếu ta dừng lại, không đáp trả, vòng ấy đứt. Nhân xấu của người kia vẫn là của họ. Còn ta, ta đã gieo một nhân mới, nhân của lòng lành.
Thực tập tha thứ, bắt đầu từ những việc nhỏ. Người đi đường chen lấn, mình nhường, rồi thôi, đừng chửi theo. Đồng nghiệp nói một câu khó nghe, mình bỏ qua, đừng để bụng cả tuần. Người thân lỡ lời làm mình buồn, mình nói rõ một lần, rồi thôi, đừng nhắc đi nhắc lại. Mỗi lần buông được một chuyện nhỏ, lòng mình rộng ra một chút.
Có những vết thương lớn, tha thứ không thể làm trong một ngày. Người bị phản bội, bị lừa gạt, bị xúc phạm nặng nề, không thể nói tha thứ là tha thứ ngay. Điều đó rất con người. Tha thứ lúc này là một quá trình. Hôm nay bớt giận một chút. Ngày mai bớt nhớ một chút. Tháng sau, nghĩ đến chuyện cũ, lòng không còn quặn đau nữa. Tha thứ không phải là một cái nút bấm. Nó là một con đường đi từng bước.
Cũng cần tha thứ cho chính mình. Có người mang lỗi lầm cũ của bản thân đi suốt đời. Mình đã làm sai một việc năm xưa. Mình tự trách mình mỗi ngày. Nhưng quá khứ không sửa được bằng cách tự hành hạ mình. Nó chỉ sửa được bằng cách sống tốt hơn từ hôm nay. Tha thứ cho mình, là cho mình cơ hội làm lại. Người không tha thứ cho mình, sẽ không bao giờ tha thứ được cho ai.
Trong luật nhân quả, oán thù là nhân xấu gieo bằng tâm sân hận. Buông oán là nhân lành gieo bằng tâm từ. Tâm từ không phải là thứ gì cao xa. Nó bắt đầu từ một quyết định rất đơn giản. Tôi không muốn mang chuyện này thêm nữa. Quyết định ấy, nói ra nghe nhẹ. Nhưng làm được, lòng sẽ nhẹ thật.
Gieo nhân lành mỗi ngày, đến đây, là học cách buông. Buông lời cay, buông việc xấu, buông tính toán, rồi buông cả oán hận. Mỗi thứ buông xuống, là một nhân lành được gieo lên. Lòng người như một mảnh đất. Bớt đi một gốc oán, là thêm được một chỗ cho hạt lành nảy mầm.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư