🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Tiền kiếm không sạch, giữ được bao lâu

Nhân quả – nghiệp báo · 6 phút đọc

Trong xóm có một người buôn bán, giàu lên rất nhanh. Nhà cao cửa rộng, xe hơi đời mới, con cái học trường tốt. Người ta ngưỡng mộ, cũng có người xì xào: buôn bán kiểu gì mà giàu nhanh thế. Vài năm sau, chuyện vỡ ra. Hàng giả, cân thiếu, lừa khách quen, trốn thuế. Tiền thì nhiều, nhưng kiện tụng kéo dài, gia đình lục đục, con cái xấu hổ không dám nhìn mặt bạn bè. Cuối cùng tiền bạc đội nón ra đi gần hết, chỉ còn lại cái tiếng xấu ở đời.

Chuyện như vậy không hiếm. Tiền kiếm không sạch, giữ được bao lâu, là câu hỏi mà ai làm ăn cũng nên tự hỏi mình một lần.

Kinh Pháp Cú có một câu nói thẳng: "Tài sản hại người ngu. Kẻ ngu vì tham giàu, hại mình và hại người." Nghe thì nặng, nhưng nghĩ kỹ sẽ thấy đúng. Tiền tự nó không xấu. Tiền là phương tiện. Xấu hay tốt là ở cách mình kiếm và cách mình giữ. Tiền kiếm bằng sức lao động chân chính, dù ít, cầm trong tay cũng yên lòng. Tiền kiếm bằng dối trá, dù nhiều, cầm trong tay cũng lo ngay ngáy, sợ bị phát hiện, sợ bị lấy lại.

Người tham giàu thường mắc một cái bẫy. Lúc đầu chỉ định làm sai một lần, kiếm một ít rồi thôi. Nhưng tiền dễ kiếm bằng đường tắt thì khó dừng. Hôm nay lừa được mười người, mai muốn lừa một trăm người. Lòng tham không có điểm dừng. Kinh Pháp Cú cũng dạy: "Người ác thấy là hiền, khi ác chưa chín muồi. Khi ác nghiệp chín muồi, người ác mới thấy ác." Lúc đang kiếm được, người ta tưởng mình giỏi, mình khôn, mình hơn người. Đến khi quả chín, mới thấy cái giá phải trả lớn hơn số tiền kiếm được rất nhiều.

Cái giá đó không chỉ là tiền. Người làm ăn gian dối mất dần chữ tín. Khách hàng quay lưng, đối tác xa lánh, người thân xấu hổ. Mất tiền còn kiếm lại được. Mất chữ tín, có khi cả đời không lấy lại được. Trong buôn bán, chữ tín là vốn lớn nhất. Người ta tin mình thì mới quay lại mua lần hai, lần ba, mới giới thiệu bạn bè. Một lần lừa khách, mất mười khách sau. Tính ra, cái lợi trước mắt nhỏ lắm so với cái mất lâu dài.

Cũng có người nói: làm ăn chân chính thì chậm giàu, người ta làm gian mà giàu, mình làm thật thì thiệt. Nghe thì có lý, nhưng chỉ đúng trong ngắn hạn. Làm gian giàu nhanh, nhưng sống trong lo sợ. Làm thật giàu chậm, nhưng ngủ ngon. Một người buôn bán đàng hoàng, khách quen tin tưởng, con cái tự hào về cha mẹ, gia đình yên ổn, đó cũng là một kiểu giàu. Giàu không chỉ tính bằng tiền trong túi, mà còn tính bằng sự yên lòng.

Nhân quả trong tiền bạc cũng vậy. Gieo nhân chân chính thì gặt quả bền lâu. Gieo nhân dối trá thì gặt quả bất an. Quả có thể đến chậm, có thể đến dưới hình thức mình không ngờ: sức khỏe sa sút vì lo lắng, con cái hư vì thấy cha mẹ làm sai mà vẫn giàu, gia đình rạn nứt vì tiền bạc không sạch mang theo cãi vã. Tiền không sạch giống như nước bẩn tưới cây. Cây có thể xanh một thời gian, nhưng rễ thì đã hỏng.

Vậy nếu mình đã từng kiếm tiền bằng cách không sạch thì sao? Không phải hết đường. Nhân quả không phải là án chung thân. Điều quan trọng là dừng lại kịp lúc. Dừng việc sai, trả lại những gì có thể trả, làm lại bằng đường ngay. Người ta có thể không tha thứ ngay, nhưng thời gian sẽ chứng minh. Một người từng sai mà biết sửa, còn đáng tin hơn người chưa từng sai mà tưởng mình không bao giờ sai.

Cuối cùng, tiền bạc là thứ đến rồi đi. Có người cả đời chạy theo tiền, đến cuối đời mới nhận ra mình đánh mất nhiều thứ quý hơn tiền: sức khỏe, gia đình, danh dự, sự thanh thản. Tiền kiếm sạch, dù ít, cũng là tiền mang lại niềm vui. Tiền kiếm bẩn, dù nhiều, cũng là tiền mang theo nỗi lo. Chọn cách nào, là chọn cuộc đời mình sẽ sống ra sao.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 355 (dhp_ev24.htm)
• Kinh Pháp Cú — kệ 119 (dhp_ev09.htm)
Bài liên quanLừa người thân quen: mất cả tình lẫn phướcLấy của không cho: từ cây bút nhỏ đến cả đời ngay thẳngCho mà khinh người: của đến tay, phước có đến lòng không