🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Dạy con nói thật: nhân quả bắt đầu từ câu trả lời của cha mẹ

Nhân quả – nghiệp báo · 7 phút đọc

Đứa bé bảy tuổi chạy vào nhà, hỏi mẹ: "Mẹ ơi, sao hồi nãy mẹ nói với cô hàng xóm là mẹ đi vắng, trong khi mẹ đang ở nhà?" Mẹ khựng lại một giây, rồi đáp: "Mẹ nói vậy cho cô ấy khỏi làm phiền." Đứa bé gật đầu, không hỏi thêm. Nhưng từ hôm đó, trong đầu nó có thêm một bài học: khi không muốn gặp ai, cứ nói là mình đi vắng. Nói dối được phép, miễn là để cho yên chuyện.

Vài tuần sau, cô giáo gọi điện cho mẹ: "Cháu nghỉ học, nói là bị ốm, nhưng em thấy cháu chơi ở công viên." Mẹ giận lắm, mắng con một trận: "Sao con dám nói dối cô giáo?" Đứa bé cúi đầu, lí nhí: "Con học theo mẹ mà." Câu đó làm mẹ chết lặng. Mẹ muốn phạt con, nhưng chợt nhận ra người cần sửa trước là chính mình.

Con trẻ không học bằng lời dạy. Con trẻ học bằng mắt nhìn. Cha mẹ bảo con phải nói thật, nhưng chính cha mẹ lại nói dối trước mặt con, thì lời dạy đó rỗng tuếch. Con sẽ tin vào việc làm của cha mẹ, không tin vào lời nói của cha mẹ. Đó là luật nhân quả trong việc dạy con: gieo nhân gì, con gặt quả đó. Gieo hạt dối trá, con lớn lên thành người dối trá. Gieo hạt chân thật, con lớn lên thành người ngay thẳng.

Trong kinh dạy, không nói dối là một trong mười điều lành. Nói dối là chuyện có nói không, chuyện không nói có, nói trái với sự thật. Nghe thì dễ, giữ mới khó. Vì trong đời sống hằng ngày, người lớn hay viện đủ lý do: nói dối cho con khỏi sợ, nói dối cho khách khỏi phiền, nói dối cho qua chuyện. Nhưng đứa trẻ không phân biệt được "nói dối tốt" với "nói dối xấu". Với nó, nói dối chỉ là một cách để thoát khỏi rắc rối. Và cách đó, nó học rất nhanh.

Lại có câu kệ: ý dẫn đầu các pháp, ý làm chủ, ý tạo ra mọi thứ. Nếu trong ý của cha mẹ đã xem nhẹ sự thật, thì lời nói dối chỉ là quả trổ ra. Con cái nhìn thấy quả đó mỗi ngày, rồi cũng gieo hạt giống đó trong lòng mình. Đến khi hạt giống nảy mầm, cha mẹ lại trách con hư. Nhưng hạt giống đó, ai là người gieo đầu tiên?

Dạy con nói thật không bắt đầu bằng bài giảng. Nó bắt đầu bằng câu trả lời của cha mẹ trong những tình huống nhỏ nhất. Khi con hỏi: "Ba ơi, sao ba hứa đưa con đi chơi mà ba không đi?" Ba đừng đáp: "Ba bận, để mai." Rồi mai lại bận, mốt lại bận. Ba hãy nói thật: "Ba xin lỗi, ba quên mất. Cuối tuần này ba bù cho con, ba hứa." Một lời xin lỗi chân thành dạy con nhiều hơn mười lần mắng mỏ. Nó dạy con rằng: người lớn cũng có lúc sai, và sai thì nhận, nhận rồi sửa.

Khi con làm vỡ cái ly, đừng hỏi với giọng đe dọa: "Ai làm vỡ?" Đứa trẻ nghe giọng đó sẽ sợ, và sợ thì nói dối. Hãy hỏi nhẹ nhàng: "Cái ly vỡ rồi, không sao, lần sau con cẩn thận hơn nhé. Con có bị đứt tay không?" Khi con thấy nói thật không bị phạt nặng, con sẽ chọn nói thật. Khi con thấy nói thật mà vẫn bị đánh, con sẽ chọn nói dối. Đơn giản vậy thôi.

Cũng đừng bắt con nói dối thay mình. Đừng bảo con ra cửa nói với khách: "Ba mẹ đi vắng rồi." Đừng bảo con nghe điện thoại rồi nói: "Ba con không có nhà." Mỗi lần như vậy, cha mẹ đang thuê con làm một việc xấu, rồi trả công cho con bằng một bài học xấu. Nhân quả không chừa ai. Cha mẹ gieo nhân dối trá qua miệng con, thì quả dối trá sẽ trở lại với chính cha mẹ, vào một ngày không xa.

Có một gia đình tôi biết, cha mẹ rất nghiêm về chuyện nói thật. Họ giao hẹn với nhau: trong nhà này, nói thật không bao giờ bị phạt nặng. Nói dối mới bị phạt. Con làm bài điểm kém, đưa bài cho ba mẹ xem, cả nhà cùng tìm cách học lại. Con đánh nhau với bạn, về kể thật, ba mẹ lắng nghe rồi dạy cách xin lỗi. Đứa trẻ lớn lên trong nhà đó, nói năng thẳng thắn, ai cũng quý. Không phải vì nó ngoan hơn những đứa khác. Mà vì nó được sống trong một môi trường mà sự thật được an toàn.

Dạy con là gieo nhân cho cả một đời người. Cha mẹ muốn con thành người thế nào, thì hãy sống như thế trước mặt con. Muốn con chân thật, cha mẹ phải chân thật. Muốn con giữ chữ tín, cha mẹ phải giữ lời hứa với con. Muốn con dũng cảm nhận lỗi, cha mẹ phải dám nhận lỗi trước con. Nhân nào quả nấy. Không có con đường tắt.

Nếu hôm nay bạn phát hiện mình đã từng nói dối trước mặt con, đừng hoảng. Hãy quay lại nói thật với con. "Hôm trước mẹ nói dối cô hàng xóm, mẹ làm vậy là sai. Mẹ xin lỗi con, và từ nay mẹ sẽ không làm vậy nữa." Một lời thú nhận như thế có sức mạnh rất lớn. Nó dạy con rằng: sai thì sửa, sửa thì vẫn được thương. Đó mới là bài học quý nhất mà cha mẹ có thể tặng cho con.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Thập Thiện giảng giải [10 Điều Lành] (HT Thích Thanh Từ) — trang 22, 23
• Tìm hiểu Kinh Bốn Mươi Hai Chương (TT Thích Nhật Từ) — trang 119
Bài liên quanLàm việc thiện rồi đăng lên mạng: phước còn lại bao nhiêuGhen tị với anh em ruột: ngọn lửa đốt từ trong nhàVong ơn thầy: người dạy mình một chữ, mình quên cả đời