🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Niệm Phật – Tịnh độ

Niệm Phật khi thấy mình sắp nói một lời cay độc: dừng lại bằng một câu niệm

Niệm Phật – Tịnh độ · 7 phút đọc

Có một khoảnh khắc mà ai cũng từng trải qua. Người kia vừa nói một câu làm mình tức. Miệng mình đã mở ra, câu cay độc đã lên tới đầu lưỡi. Chỉ cần thả ra nữa thôi là xong. Một câu thôi, nhưng đủ để làm người ta đau cả tuần, đủ để làm vỡ một mối quan hệ, đủ để mình hối hận cả đêm. Khoảnh khắc đó ngắn lắm, chỉ vài giây. Nhưng cả đời tu, nhiều khi chỉ để thắng được vài giây đó.

Lời nói cay độc có một đặc điểm: lúc nói thì sướng, nói xong thì khổ. Lúc nói, mình tưởng mình thắng. Mình tưởng câu nói đó làm mình hả dạ, làm người kia phải im. Nhưng nói xong rồi, lòng mình không nhẹ đi mà nặng thêm. Đêm về nằm nghĩ lại, mình thấy câu đó không đáng nói. Mình thấy người kia cũng chỉ là người thường, cũng có lúc lỡ lời. Mình thấy mình vừa dùng lời nói như một con dao, mà dao thì cứa người khác đau một, cứa mình đau mười.

Trong Kinh Tứ Thập Nhị Chương, đức Phật dạy hai mươi việc khó. Trong đó có hai việc liên quan trực tiếp tới khoảnh khắc này: bị nhục chẳng giận là khó, và chẳng nói việc thị phi là khó. Lời này được hòa thượng Thích Thiền Tâm trích lại trong quyển Niệm Phật Thập Yếu. Bị người ta xúc phạm mà không giận đã khó, mà giữ được miệng không nói lời thị phi, lời cay độc, lại càng khó hơn. Vì giận thì còn ở trong lòng, chưa ai thấy. Nhưng lời nói thì đã ra khỏi miệng, không lấy lại được. Người xưa nói lời nói ra như bát nước đổ đi, hốt lại không được. Đúng vậy.

Câu niệm Phật trong khoảnh khắc này giống như một cái phanh. Xe đang lao xuống dốc, phanh kịp thì dừng, phanh không kịp thì lao luôn. Khi thấy mình sắp nói lời cay, hãy niệm thầm một câu Nam Mô A Di Đà Phật. Chỉ một câu thôi, mất chừng ba giây. Ba giây đó đủ để cơn giận bớt đi một chút, đủ để mình nhớ ra người trước mặt là ai, đủ để mình chọn một câu khác nhẹ hơn. Ba giây nghe thì ít, nhưng giữa nói và không nói, ba giây là cả một đời tu.

Nhiều người bảo: tôi nóng tính, tôi không kiềm được. Nói vậy thì cũng đúng một nửa. Nóng tính là tập khí lâu ngày, không phải muốn bỏ là bỏ ngay. Nhưng không kiềm được lần này không có nghĩa là không bao giờ kiềm được. Mỗi lần mình thắng được một câu cay, là một lần mình mạnh lên một chút. Mỗi lần mình thua, mình cũng học được một chút: lần sau, mình sẽ nhận ra cơn giận sớm hơn một giây. Tu không phải là bỗng nhiên thành thánh. Tu là thua ít dần đi, thắng nhiều dần lên.

Có một cách tập cụ thể. Trước hết, hãy nhận ra dấu hiệu của cơn giận trong thân mình. Tay nắm chặt, mặt nóng lên, tim đập nhanh, hơi thở gấp. Đó là lúc miệng sắp nói bậy. Nhận ra rồi, hãy làm một việc: ngậm miệng lại, hít một hơi, niệm một câu Phật hiệu trong lòng. Rồi mới mở miệng ra nói. Câu nói sau ba giây đó, thường sẽ khác hẳn câu nói định nói lúc đầu. Nó vẫn có thể là câu nói thẳng, câu nói thật, nhưng không còn là câu dao nữa. Nói thật mà không cần làm đau người ta, đó là cả một nghệ thuật, mà câu niệm Phật là người thầy dạy nghệ thuật đó.

Cũng cần phân biệt: dừng lại không có nghĩa là nuốt hết vào trong, để rồi ấm ức sinh bệnh. Dừng lời cay không có nghĩa là không nói gì. Mình vẫn có quyền nói rằng mình không đồng ý, mình buồn, mình bị tổn thương. Nhưng nói bằng lời của người muốn gỡ rối, không phải bằng lời của người muốn làm đau. Anh nói vậy làm tôi buồn, khác hẳn với anh là đồ tồi. Một câu thì mở đường cho người ta xin lỗi. Một câu thì đóng sập cửa lại. Cùng một ý, khác nhau ở lời.

Trong quyển Niệm Phật Thập Yếu, hòa thượng Thích Thiền Tâm dạy rằng niệm Phật phải đoạn tuyệt phiền não và phải hành trì cho thiết thật. Đoạn tuyệt phiền não không phải là không còn giận nữa. Mà là giận thì biết mình giận, rồi dùng câu niệm để không để giận biến thành lời ác. Hành trì thiết thật là niệm ngay lúc cần nhất, không phải chỉ niệm khi rảnh rỗi ngồi trước bàn thờ. Câu niệm có giá trị nhất chính là câu niệm được niệm trong ba giây trước khi miệng mình nói bậy.

Hôm nay, nếu có ai làm mình giận, hãy thử nhớ tới ba giây đó. Ngậm miệng, hít một hơi, niệm một câu. Rồi hãy nói. Nói xong, mình sẽ thấy lòng nhẹ hơn hẳn so với những lần mình nói cho hả rồi về hối hận. Một câu niệm giữ được miệng mình, cũng là giữ được một mối quan hệ, giữ được một đêm ngủ ngon, giữ được lòng mình không thêm một vết xước. Ba giây thôi, mà đáng giá cả một đời.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Niệm Phật Thập Yếu — Hòa thượng Thích Thiền Tâm — trang 1
Bài liên quanNiệm Phật khi lòng cứ chạy theo chuyện đã qua: kéo mình về bằng một câu niệmNiệm Phật khi đi qua một nghĩa trang: nhớ vô thường, giữ một câu niệmNiệm Phật khi nghe người khác niệm chưa đúng: đừng chê, cứ niệm phần mình