Chiều tan tầm, đường phố đông nghịt, xe máy chen nhau từng chút một, ô tô nối đuôi nhau dài như không bao giờ hết. Đèn đỏ vừa chuyển xanh, xe mới nhích được vài mét đã lại phải dừng. Nắng chiều hắt vào mặt, khói xe cay mắt, tiếng còi inh ỏi bốn phía. Người đi đường lúc này, ai cũng có một vẻ mặt giống nhau: cau có, bực bội, mệt mỏi. Có người vừa lái xe vừa chửi thầm, có người bấm còi liên tục như thể bấm còi thì đường sẽ thông. Có người ngồi trên xe mà đầu đã nghĩ tới chuyện ở nhà: cơm nước chưa nấu, con chưa đón, việc chưa xong. Kẹt xe, xét cho cùng, không chỉ làm tắc đường, mà còn làm tắc lòng người. Đường tắc một tiếng thì lòng cũng tắc theo một tiếng, về tới nhà rồi mà lòng vẫn chưa thông.
Niệm Phật lúc kẹt xe không phải là phép màu làm cho đường thông nhanh hơn. Xe vẫn tắc như cũ, đèn đỏ vẫn dài như cũ, mình vẫn về nhà muộn như cũ. Câu niệm không làm cho đường hết tắc, mà làm cho lòng mình khỏi tắc theo đường. Khi xe dừng lại, thay vì bực bội bấm còi, mình niệm thầm một câu Nam mô A Di Đà Phật. Xe nhích lên một chút, niệm thêm một câu nữa. Xe lại dừng, niệm thêm một câu nữa. Cứ như vậy, một câu niệm cho một lần xe nhích, một câu niệm cho một lần xe dừng. Đường tắc thì tắc, nhưng trong lúc chờ đợi, lòng mình đã có việc để làm, có câu niệm để giữ, nên không còn chỗ cho bực bội chen vào. Kẹt xe một tiếng mà niệm được vài trăm câu, thì một tiếng ấy không còn là một tiếng lãng phí nữa, mà thành một tiếng tu tập ngay trên đường phố.
Có một bài giảng về thiền đã nói, nhất tâm là chú tâm vào việc mình đang làm mà không bị sao lãng. Đi thì biết mình đang đi, ăn thì biết mình đang ăn, nhìn thì biết mình đang nhìn. Lái xe lúc kẹt, nói cho cùng, cũng chỉ là ngồi trên xe và biết mình đang ngồi trên xe. Nhưng nhiều người ngồi trên xe mà tâm không ở trên xe, tâm đã chạy về nhà, chạy tới chỗ làm, chạy tới đủ thứ chuyện chưa xong. Tâm chạy như vậy thì tay lái cũng không vững, mắt cũng không nhìn rõ đường, dễ gây tai nạn. Niệm Phật lúc kẹt xe giúp mình kéo tâm về lại với hiện tại: mình đang ngồi trên xe, mình đang chờ đèn đỏ, mình đang niệm một câu Phật hiệu. Tâm ở lại với hiện tại thì lái xe cũng an toàn hơn, mà lòng cũng yên hơn. Đó là cái lợi thiết thực nhất của câu niệm lúc kẹt xe: giữ cho mình an toàn trên đường.
Sách Thọ Khang Bảo Giám có nói, người niệm Phật sẽ gặp dữ hóa lành, gặp nạn trở thành chuyện may. Kẹt xe là một cái dữ nhỏ trong ngày, một cái nạn nhỏ mà ai đi đường cũng gặp. Người không niệm Phật, gặp kẹt xe thì bực bội, về nhà thì cáu gắt với vợ con, làm cho cả nhà cùng khổ theo. Người niệm Phật, gặp kẹt xe thì niệm, về nhà thì lòng vẫn yên, chào vợ con bằng giọng nhẹ nhàng, cả nhà cùng được yên theo. Cùng một đoạn đường tắc, người này về nhà mang theo bực bội, người kia về nhà mang theo lòng yên. Cái khác nhau không nằm ở đường, mà nằm ở chỗ trong lúc kẹt xe, lòng mình đã ở đâu. Lòng ở với câu niệm thì về nhà mang theo câu niệm, lòng ở với bực bội thì về nhà mang theo bực bội.
Tập niệm Phật lúc kẹt xe, cứ bắt đầu từ hôm nay, trên đoạn đường về nhà. Trước khi nổ máy, niệm thầm ba câu, coi như gửi lòng mình đi cùng với chuyến xe. Trên đường, lúc xe chạy thì tập trung lái xe, đừng niệm mà lơ là tay lái. Lúc xe dừng chờ đèn đỏ, lúc xe tắc không nhúc nhích được, thì niệm thầm vài câu. Tắt nhạc ồn đi một lúc, để cho tiếng niệm trong lòng mình được nghe rõ. Về tới nhà, trước khi tắt máy, niệm thêm ba câu nữa, coi như khép lại một chuyến đi trong lòng yên. Làm như vậy vài tuần, sẽ thấy khác: đoạn đường tắc vẫn tắc như cũ, nhưng mình không còn sợ kẹt xe như trước nữa. Kẹt xe thì niệm, niệm thì lòng yên, lòng yên thì về nhà cũng yên. Đường tắc mà lòng không tắc, đó là người niệm Phật thật sự.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư