Phần trước mình nói chuyện niệm Phật lúc làm việc: tay làm việc gì, câu niệm theo việc đó. Nhưng hết giờ làm, mình còn một khoảng thời gian nữa cũng dài không kém, đó là lúc đi đường. Sáng đi làm, chiều về nhà, có người ngồi trên xe gần một tiếng mỗi lượt. Một tiếng đó, mình làm gì với nó?
Anh Ba chạy xe ôm công nghệ, ngày nào cũng rong ruổi ngoài đường. Anh kể có những hôm kẹt xe, nắng chang chang, khách thì giục, lòng anh nóng như lửa đốt. Có hôm anh về nhà, vợ hỏi sao mặt mày cau có, anh mới giật mình: cả ngày anh không giận ai cụ thể, chỉ giận cái đường, giận cái nắng, giận cái kẹt xe không tên.
Trong kinh A Di Đà, có đoạn tả cõi Cực Lạc thế này: gió nhẹ thổi động những hàng cây và lưới giăng quý báu, phát ra âm thanh tuyệt diệu, tựa như trăm ngàn nhạc khí đồng thời hòa tấu. Ai nghe âm thanh ấy cũng tự nhiên sinh ra tâm trí nhớ nghĩ về Phật, Pháp, Tăng. Chim hót cũng vậy, ngày đêm sáu buổi, tiếng chim cũng nhắc người ta nhớ nghĩ về Phật.
Nghe thì xa xôi, nhưng ý thì rất gần. Ở cõi kia, mọi âm thanh đều nhắc người ta nhớ Phật. Ở cõi này, âm thanh ngoài đường thì nhắc mình nhớ đủ thứ bực mình: tiếng còi xe nhắc mình vội, tiếng máy nổ nhắc mình mệt, tiếng người cãi nhau nhắc mình bực. Vấn đề không phải ở tai, mà ở chỗ lòng mình đã quen gán cho mỗi âm thanh một cái bực.
Anh Ba thử một cách khác. Thay vì để tiếng xe dẫn mình đi, anh để câu niệm dẫn mình đi. Bước chân xuống xe, anh niệm thầm một câu. Đèn đỏ dừng lại, anh niệm thầm vài câu. Kẹt xe, thay vì bóp còi, anh niệm thầm. Câu niệm không làm đường hết kẹt, không làm nắng bớt gắt, nhưng nó làm anh bớt bị đường và nắng dắt đi.
Có người đi bộ buổi sáng cũng vậy. Mỗi bước chân một câu niệm, bước đều, thở đều, câu niệm đều. Đi mười phút là được mấy chục câu, mà người thì tỉnh táo, đầu thì nhẹ. Người xưa nói đi đứng nằm ngồi đều niệm được, chính là ý này: niệm Phật không kén chỗ, chỗ nào thân mình đang ở đó, câu niệm theo tới đó. Đi đường cũng là lúc mình gặp đủ hạng người: người vượt ẩu, người chen lấn, người dừng đột ngột. Trước đây gặp những người đó, anh Ba thường nổi nóng, có hôm còn cãi nhau giữa đường. Bây giờ gặp, anh chỉ niệm thầm một câu rồi đi tiếp. Anh bảo đường đông, người đông, ai cũng vội, mình nóng thêm thì đường chỉ nóng thêm, chẳng giải quyết được gì.
Nhưng có một điều phải nhớ kỹ khi niệm Phật lúc đi đường, nhất là lúc lái xe: chỉ niệm thầm trong lòng, mắt vẫn nhìn đường, tay vẫn giữ lái. Câu niệm là để giữ tâm yên, không phải để mình lơ đãng. Người lái xe mà mắt nhìn đường, lòng có câu niệm, thì lái cẩn thận hơn người vừa lái vừa bực bội, vừa lái vừa tính chuyện đâu đâu. Niệm Phật lúc lái xe, nói cho cùng, cũng là một cách giữ an toàn cho mình và cho người.
Anh Ba kể sau một tháng niệm thầm trên đường, anh thấy mình ít cau có hẳn. Khách giục, anh vẫn chạy nhanh hết sức mình, nhưng lòng không còn cuống. Kẹt xe, anh vẫn sốt ruột, nhưng không còn chửi thầm trong bụng. Anh bảo câu niệm giống như cái phanh nhẹ trong lòng, xe chưa dừng mà lòng đã dừng trước một nhịp.
Đi đường mỗi ngày là việc không ai tránh được. Thay vì để quãng đường đó trôi qua trong bực bội và vội vã, mình thử gửi vào đó vài chục câu niệm. Đường vẫn là đường đó, xe vẫn là xe đó, chỉ có người đi trên đường là khác đi một chút: chậm hơn một chút, yên hơn một chút, và về tới nhà với gương mặt dễ chịu hơn một chút. Phần sau, mình nói tiếp chuyện niệm Phật lúc chờ đợi, cái lúc mà lòng người dễ rối nhất.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư