Phần trước mình nói chuyện niệm Phật lúc ốm đau: niệm được bao nhiêu thì niệm bấy nhiêu, Phật không đếm số câu, chỉ nhìn lòng mình còn hướng về Ngài hay không. Hôm nay là phần cuối của chuỗi này, mình nói về khoảnh khắc cuối cùng của một ngày: lúc trước khi ngủ.
Cô Lan làm kế toán, ngày nào cũng về nhà lúc trời đã tối. Cơm nước, con cái, dọn dẹp xong là đã gần mười một giờ đêm. Cô kể có những hôm nằm xuống giường mà đầu vẫn chạy: sổ sách ngày mai, cuộc họp sáng sớm, tiền nhà tháng này. Cô trằn trọc cả tiếng mới ngủ được, sáng dậy người cứ đờ đẫn.
Trong kinh A Di Đà có nói, ở cõi Cực Lạc, các loài chim lạ ngày đêm sáu buổi hót lên âm thanh tuyệt diệu, ai nghe cũng nhớ nghĩ về Phật, Pháp, Tăng. Ngày đêm sáu buổi, tức là không có lúc nào tiếng pháp ngừng. Sáng cũng nghe, trưa cũng nghe, tối cũng nghe, khuya cũng nghe. Câu niệm ở cõi đó không có giờ nghỉ.
Sách giảng lại dặn: ngày đêm giữ một câu niệm Phật cho đến khi các tạp niệm lắng dịu, ổn định rồi đưa đến nhất tâm bất loạn. Ngày đêm, tức là cả ban ngày lẫn ban đêm, cả lúc thức lẫn lúc sắp ngủ. Câu niệm không phải việc của ban ngày, nó là việc của cả một ngày, từ lúc mở mắt tới lúc nhắm mắt.
Cô Lan thử một cách rất đơn giản. Tối nào trước khi ngủ, cô cũng nằm yên, buông điện thoại ra, niệm thầm mười câu Nam Mô A Di Đà Phật, niệm chậm, nghe rõ từng câu trong lòng. Mười câu thôi, không nhiều. Nhưng mười câu đó giống như mười bước chân, đưa cô từ một ngày ồn ào bước vào giấc ngủ.
Có hôm cô niệm chưa hết mười câu đã thiếp đi. Cô bảo đó là giấc ngủ ngon nhất, vì cô ngủ trong câu niệm, chứ không phải ngủ trong lo lắng. Sáng hôm sau cô dậy, câu niệm hôm qua như còn vang trong đầu, ngày mới bắt đầu nhẹ nhàng hơn. Cô nói câu niệm cuối ngày giống như mình khóa cửa nhà trước khi ngủ vậy: khóa xong thì yên tâm, không còn lo trộm, lo gió, lo mưa.
Niệm Phật trước khi ngủ còn có một ý sâu hơn. Một ngày của mình khép lại bằng cái gì, thì cái đó sẽ theo mình vào giấc ngủ, và có khi theo mình sang cả ngày hôm sau. Nếu ngày khép lại bằng giận hờn, thì giấc ngủ đầy mộng mị. Nếu ngày khép lại bằng lo lắng, thì sáng dậy lòng vẫn nặng. Nhưng nếu ngày khép lại bằng mười câu niệm, thì giấc ngủ là giấc ngủ của người đã gửi lòng mình vào chỗ yên.
Người xưa còn dặn, lúc nằm niệm thì niệm thầm trong lòng, không cần niệm ra tiếng, cũng không cần ngồi dậy. Nằm ngay ngắn, thở đều, niệm thầm, niệm cho tới khi ngủ thiếp đi lúc nào không hay. Không cần cố đếm đủ mười câu, niệm được mấy câu thì hay mấy câu, ngủ quên giữa chừng cũng không sao, vì mình đã ngủ trong câu niệm rồi.
Vậy là chuỗi này đi hết một ngày của người bình thường: sáng làm việc thì niệm theo nhịp tay, ra đường thì niệm theo bước chân, chờ đợi thì niệm cho lòng có chỗ bám, ốm đau thì niệm theo sức mình, tối về thì niệm mười câu rồi ngủ. Không có ngày nào là ngày không tu được, không có lúc nào là lúc không niệm được.
Chuỗi năm phần này xin khép lại ở đây. Nhưng câu niệm thì không khép lại. Tối nay, trước khi ngủ, thử nằm yên niệm thầm mười câu xem sao. Biết đâu sáng mai dậy, mình sẽ thấy một ngày mới bắt đầu khác đi một chút, nhẹ hơn một chút, yên hơn một chút. Chỉ mười câu thôi, nhưng bắt đầu từ mười câu đó, cả ngày mai đã khác rồi.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư