Phần trước mình nói chuyện niệm Phật lúc chờ đợi: khi tay không có việc gì làm, câu niệm là chỗ cho lòng bám vào. Nhưng có một lúc còn khó hơn cả chờ đợi, đó là lúc ốm đau. Lúc khỏe, mình niệm Phật bằng cái miệng, bằng cái đầu tỉnh táo. Lúc ốm, thân đau, đầu óc quay cuồng, đến thở còn mệt, thì câu niệm nương vào đâu?
Ông Bảy nằm viện gần một tháng vì bệnh phổi. Ông kể những ngày đầu, ông còn niệm được thành tiếng, mỗi sáng niệm vài chục câu. Nhưng rồi bệnh trở nặng, ông thở không ra hơi, nói một câu cũng đứt quãng. Ông buồn lắm, ông bảo chắc Phật bỏ ông rồi, vì ông niệm không nổi nữa.
Trong kinh Quán Vô Lượng Thọ có kể chuyện vua Tần Bà Sa La bị con trai nhốt trong ngục tối bảy tầng cửa, không cho ai vào thăm. Vua bị giam, bị đói, bị khổ, vậy mà mỗi ngày vua được nghe pháp, được thọ giới, nên nhan sắc vua hòa vui. Người giữ cửa ngạc nhiên tâu lại: vua vẫn sống khỏe, mặt mày tươi tỉnh. Thân bị giam trong ngục tối, nhưng lòng vua không bị giam, vì vua có pháp để nghe, có giới để giữ.
Kinh còn kể một trường hợp khó hơn nữa. Có người tạo nghiệp bất thiện, lúc lâm chung gặp thiện tri thức dạy niệm Phật, nhưng người ấy bị khổ bức không rảnh niệm được. Thiện hữu bèn bảo: nếu ngươi chẳng niệm Phật kia được, thì ngươi xưng danh hiệu Phật A Di Đà, chí tâm khiến tiếng xưng danh chẳng dứt, đủ mười niệm. Nên xưng như vầy: Nam Mô A Di Đà Phật. Do xưng danh hiệu Phật, nên trong mỗi niệm trừ tám mươi ức kiếp tội sanh tử.
Nghe kỹ thì thấy Phật không đòi hỏi nhiều. Người khỏe thì niệm nhiều, người yếu thì niệm ít, người đau quá không niệm nổi thì chỉ cần xưng danh mười tiếng, mà phải chí tâm, tức là lòng thật sự hướng về, không phải đọc cho có. Mười tiếng thôi, nhưng mười tiếng có lòng, còn hơn một ngàn tiếng đọc trong lúc đầu óc đi đâu mất.
Ông Bảy nghe chuyện này thì nhẹ cả người. Hóa ra Phật không chấm điểm theo số lượng. Lúc ông còn khỏe, ông niệm nhiều là phải. Lúc ông yếu, ông niệm ít cũng được, niệm thầm cũng được, chỉ cần trong lòng còn nhớ tới câu niệm là đủ. Có hôm ông đau quá, ông chỉ niệm được ba tiếng rồi thiếp đi. Ông bảo ba tiếng đó như ba viên thuốc, uống xong lòng ông yên, ngủ được một giấc.
Người nhà chăm người ốm cũng có thể giúp một việc rất lớn: nhắc câu niệm. Lúc người bệnh mê man, lúc họ đau quá không nhớ nổi, người thân ngồi bên niệm nhỏ nhẹ cho họ nghe, hoặc nhắc họ niệm theo một tiếng. Trong kinh, người sắp mất gặp được thiện tri thức nhắc niệm chính là nhờ phước đó mà được vãng sanh. Người nhắc niệm cho người ốm, công đức không nhỏ đâu.
Cũng cần nói rõ: niệm Phật lúc ốm không phải là thay thuốc, thay bác sĩ. Thuốc vẫn uống, bác sĩ vẫn nghe, bệnh viện vẫn đi. Câu niệm chỉ làm một việc: giữ cho lòng người bệnh đừng hoảng, đừng tuyệt vọng. Người bệnh mà lòng yên thì ngủ được, ăn được, thuốc cũng dễ có tác dụng hơn. Thân đau là chuyện của thân, lòng yên là chuyện của lòng, hai chuyện đó không nhất thiết phải đi cùng nhau.
Vậy nên lúc ốm đau, đừng buồn vì mình niệm ít. Niệm được bao nhiêu thì niệm bấy nhiêu, niệm thầm cũng được, niệm một tiếng cũng được, nhờ người nhắc cũng được. Phật không đếm số câu, Phật chỉ nhìn lòng mình có còn hướng về Ngài hay không. Thân nằm trên giường bệnh, mà lòng còn một câu niệm, thì giường bệnh cũng thành chỗ tu. Phần sau, phần cuối của chuỗi này, mình nói chuyện niệm Phật trước khi ngủ, để một ngày khép lại cho yên.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư