Anh Tư làm công nhân ở khu công nghiệp gần nhà đã mười hai năm. Sáng thứ hai đầu tháng, anh tới cổng thì bảo vệ đưa cho tờ giấy: công ty cắt giảm, anh nằm trong danh sách nghỉ việc. Anh cầm tờ giấy đứng ngoài cổng một lúc lâu, không biết đi đâu. Về nhà thì vợ hỏi sao về sớm, con hỏi ba ơi sao ba buồn. Anh không trả lời được câu nào.
Mất việc không chỉ là mất một khoản lương. Nó làm người ta mất luôn cái cảm giác mình còn có ích. Sáng dậy không còn chỗ để đi, tay chân thừa thãi, đầu óc thì cứ quanh quẩn một câu: giờ làm sao đây. Có người đi xin việc khắp nơi, bị từ chối vài lần là nản. Có người ngồi nhà cả ngày, càng ngồi càng nghĩ quẩn. Có người trút giận lên vợ con, rồi nhà đang yên lại thành ra ồn ào.
Lúc đó, câu niệm Phật có thể là một cái neo nhỏ. Không phải niệm để ngày mai có người gọi đi làm ngay. Niệm để lòng mình khỏi bị cuốn đi. Trong kinh A Di Đà có dạy: người nghe danh hiệu Phật A Di Đà rồi giữ chặt lấy danh hiệu đó, một lòng không loạn. Chữ giữ chặt ở đây hay lắm. Nó không phải là giữ cho có, giữ lấy lệ. Nó là bám vào một câu, như người chới với bám vào một khúc gỗ.
Người mất việc cần nhất là một chỗ bám. Không phải chỗ bám để trốn tránh, mà để đứng vững rồi mới tính tiếp. Khi lòng loạn, người ta quyết định sai nhiều lắm. Vội vàng nhận một việc không hợp rồi lại nghỉ. Vay nóng để xoay tiền rồi nợ chồng thêm nợ. Cãi nhau với vợ vì một câu nói vô tình. Tất cả đều bắt đầu từ cái lòng đang loạn. Giữ được lòng yên thì mới nhìn rõ được đường.
Cách thực hành cũng đơn giản thôi. Sáng dậy, trước khi ra khỏi nhà, ngồi xuống niệm mười phút. Không cần chuông mõ, không cần bàn thờ sang trọng. Ngồi ngay cái ghế ở góc nhà, niệm thầm trong miệng cũng được. Niệm xong rồi mới đi. Đi xin việc, trên đường đi niệm thầm trong lòng. Người ta từ chối thì cũng niệm một câu rồi mới trả lời, để cái buồn không biến thành cái giận.
Tối về, trước khi ngủ, niệm thêm một lúc. Ngày hôm nay có gì không vui thì cứ để nó ở lại ngày hôm nay. Niệm xong thì ngủ. Sáng mai dậy lại là một ngày mới. Nghe thì đơn giản, nhưng người đang mất việc mà ngủ được một giấc yên thì đã là phước lớn rồi. Ngủ yên thì sáng dậy đầu óc mới tỉnh. Đầu óc tỉnh thì mới nghĩ ra cách.
Có người hỏi: niệm Phật mà không đi xin việc thì có việc đâu. Đúng vậy. Niệm Phật không thay cho việc đi xin việc, không thay cho việc học thêm một nghề, không thay cho việc tính toán lại tiền nong trong nhà. Niệm Phật chỉ giữ cho mình cái lòng yên để làm những việc đó cho đàng hoàng. Giống như người chèo thuyền gặp sóng lớn, trước hết phải giữ cho tay mình vững, rồi mới chèo tiếp được. Tay run thì chèo càng lệch.
Cũng đừng niệm với tâm thế cầu xin một phép màu. Đừng niệm kiểu: con niệm đủ một ngàn câu thì phải có việc. Niệm như vậy là đang mặc cả, không phải đang tu. Niệm là để trở về với chính mình, để nhớ rằng mình vẫn còn đây, vẫn còn sức khỏe, vẫn còn vợ con bên cạnh, vẫn còn hai bàn tay. Mất việc là mất một việc, không phải mất tất cả. Còn người thì còn đường.
Anh Tư sau này kể lại, những ngày đầu thất nghiệp, anh niệm Phật mỗi sáng trước khi đi xin việc. Có hôm bị từ chối ba chỗ, anh ngồi ở ghế đá công viên niệm một lúc rồi mới về nhà. Về tới nhà, anh cười với vợ con được, không đem cái bực dọc ở ngoài về trút lên nhà. Ba tháng sau anh tìm được việc mới, lương thấp hơn trước một chút nhưng gần nhà hơn. Anh nói: việc mới thì rồi cũng có, nhưng cái học được trong ba tháng đó là giữ lòng mình yên. Cái đó theo anh tới giờ.
Mất việc là một khúc quanh, không phải là hết đường. Ai cũng có thể gặp một khúc quanh như vậy trong đời. Lúc đó, đừng để lòng mình loạn lên rồi quyết định bậy. Giữ lấy một câu niệm Phật, giữ cho lòng yên, rồi từng bước một đi tiếp. Một lòng không loạn, thì đường nào cũng đi được.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư