Điện thoại reo lúc hai giờ sáng. Đầu dây bên kia nói vội, giọng run run. Người thân vừa gặp tai nạn, đang cấp cứu. Tay mình cầm điện thoại mà run. Tim đập thình thịch. Đầu óc quay cuồng, không nghĩ được gì cho ra hồn. Muốn chạy ngay tới bệnh viện, mà chân như không bước nổi. Muốn hỏi thêm, mà miệng cứng lại, không thốt được câu nào.
Hoặc có khi tin dữ đến giữa ban ngày, rất bình thường. Đang ăn cơm thì bác sĩ gọi. Đang làm việc thì con nhắn tin. Một câu nói ngắn thôi, mà cả ngày hôm đó coi như vỡ vụn. Người ta vẫn nói, tin dữ không báo trước. Đúng vậy. Nó đến lúc mình không chuẩn bị gì. Và cái khó nhất không phải là tin đó xấu đến mức nào, mà là lúc nghe tin, lòng mình rối đến mức nào.
Hoảng là chuyện tự nhiên. Ai nghe tin dữ mà không hoảng thì mới lạ. Đừng tự trách mình sao yếu đuối, sao không bình tĩnh được. Cái thân này, cái tâm này, nghe tin người thân gặp nạn mà không run thì không phải người nữa. Vấn đề không phải là hết hoảng. Vấn đề là trong lúc hoảng, mình còn bám được vào cái gì hay không. Người không có chỗ bám thì hoảng một hồi thành cuống, cuống rồi làm bừa, nói bừa, quyết định bừa. Sau này nhớ lại, nhiều khi ân hận không phải vì chuyện đã xảy ra, mà vì lúc đó mình đã xử sự như người mất trí.
Người niệm Phật có một chỗ bám rất đơn giản: một câu niệm. Câu niệm ấy mình đã niệm quen từ trước, ngày nào cũng niệm, nên lúc hoảng nó tự chạy ra. Không cần nghĩ, không cần cố. Miệng niệm một câu, tai nghe một câu, tâm có một điểm để đậu lại. Giống như người đang chới với giữa dòng nước mà vớ được một cành cây. Cành cây không làm dòng nước ngừng chảy, nhưng người thì không bị cuốn đi nữa.
Kinh A Di Đà có dạy một câu mà người tu Tịnh độ nào cũng thuộc: nhất tâm thì không loạn. Nhất tâm là gì? Nói dễ hiểu, nhất tâm là chú tâm vào việc mình đang làm mà không bị sao lãng. Đi thì biết đi. Ăn thì biết ăn. Niệm thì biết mình đang niệm. Nghe thì đơn giản, mà lúc tin dữ ập tới mới thấy quý. Vì lúc đó tâm mình bị kéo đi trăm hướng: lo cho người thân, sợ chuyện xấu nhất, giận số phận, hối hận vì những chuyện đã qua. Một câu niệm kéo tâm về một chỗ. Tâm về một chỗ thì tay chân mới làm được việc cần làm.
Vậy lúc nghe tin dữ thì niệm sao cho được? Đừng đợi đến lúc đó mới tập. Người ta tập từ những lúc bình thường. Mỗi ngày niệm một ít, niệm cho quen miệng, quen tai, quen tâm. Đến khi tin dữ tới, câu niệm tự có mặt. Còn ngay trong lúc hoảng, có một cách rất thực tế: hít vào niệm thầm Nam mô, thở ra niệm thầm A Di Đà Phật. Cứ vậy mà niệm. Mười câu, hai mươi câu, bao nhiêu cũng được. Niệm thầm trong lòng cũng được, không cần niệm ra tiếng. Người bên cạnh không biết mình đang niệm, chỉ thấy mình từ từ đứng vững lại.
Có người hỏi: niệm Phật lúc đó có ích gì, chuyện xấu có đổi được đâu? Đúng là niệm Phật không làm cho tai nạn chưa từng xảy ra. Không làm cho bệnh nặng hóa nhẹ ngay. Nhưng niệm Phật làm cho người đang hoảng trở lại làm người tỉnh táo. Người tỉnh táo thì gọi điện đúng chỗ, chạy xe an toàn, nói chuyện với bác sĩ rõ ràng, an ủi người nhà đúng lúc. Một quyết định đúng trong lúc rối có khi cứu được cả một chuyện lớn. Cái lợi của câu niệm nằm ở đó: không phải đổi hoàn cảnh, mà đổi cái tâm đang đối diện với hoàn cảnh.
Một điều nữa rất quan trọng: lúc hoảng, đừng vội quyết định chuyện lớn. Nghe tin dữ xong, nếu không phải việc cấp bách từng giây, hãy niệm mười câu rồi hãy quyết. Mười câu niệm chỉ mất chừng một phút. Một phút đó đủ để hơi thở chậm lại, tay hết run, đầu bớt quay. Rồi hãy gọi điện, hãy đi, hãy nói. Nhiều người sau này kể lại, lúc nghe tin dữ mà vội vàng quyết định, mười lần thì chín lần sai. Còn khi đã niệm vài câu, lòng đã có chỗ bám, quyết định đưa ra thường sáng suốt hơn hẳn.
Tin dữ trong đời ai cũng gặp vài lần. Không ai tránh được. Người thân đau ốm, tai nạn bất ngờ, mất mát đột ngột. Những chuyện đó đến thì đến, mình không chọn được. Nhưng mình chọn được cách mình đón nó. Người có câu niệm trong lòng thì đón tin dữ bằng một tâm còn chỗ bám. Hoảng thì vẫn hoảng, nhưng hoảng mà không trôi. Khóc thì vẫn khóc, nhưng khóc mà vẫn biết mình đang làm gì. Đó là chỗ khác nhau giữa người có tu tập và người không có gì trong tay lúc hoạn nạn.
Cho nên, đừng đợi đến lúc có chuyện mới bắt đầu niệm. Niệm từ hôm nay, lúc bình yên. Niệm khi nấu cơm, khi đi bộ, khi chờ xe. Niệm ít cũng được, miễn là đều. Để đến một ngày, tin dữ gõ cửa lúc hai giờ sáng, miệng mình vẫn còn một câu để niệm. Câu niệm đó không ngăn được sóng gió, nhưng nó giữ cho mình không chìm. Và khi mình không chìm, mình mới giúp được người thân của mình. Người nhà đang nằm trong phòng cấp cứu cần một người thân tỉnh táo đứng bên ngoài, chứ không cần thêm một người nữa cũng đang hoảng loạn.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư