Con lớn rồi, bắt đầu cãi lại. Mình nói một câu, nó đáp lại một câu. Mình dặn một điều, nó làm ngược lại. Có hôm đang ăn cơm, chỉ một chuyện nhỏ thôi mà hai cha con, hai mẹ con to tiếng với nhau. Mình nói xong rồi hối hận. Con bỏ đi rồi, mình ngồi lại, lòng nặng trĩu. Giận con, mà thương con. Muốn dạy con, mà không biết dạy sao cho nó nghe. Càng nói, nó càng cãi. Càng cãi, mình càng giận.
Làm cha mẹ, ai cũng từng trải qua lúc này. Con còn nhỏ thì nghe lời, lớn lên thì có ý riêng. Nó không còn là đứa trẻ chỉ biết vâng dạ. Nó có bạn bè, có suy nghĩ, có cái tôi của nó. Mình thì quen với việc con nghe lời mình, nên khi nó cãi, mình thấy như bị chống đối, bị xem thường. Cơn giận nổi lên rất nhanh. Một câu nói của con, chưa kịp nghĩ, miệng mình đã đáp lại bằng lời nặng. Lời nặng nói ra thì dễ, thu lại thì khó. Con nhớ lời đó lâu hơn mình tưởng.
Kinh Pháp Cú có một câu rất hay về cơn giận: ngăn được cơn giận nổi lên, như dừng được chiếc xe đang chạy nhanh, mới là người chế ngự giỏi. Hình ảnh chiếc xe đang chạy nhanh rất đúng. Cơn giận cũng vậy: nó khởi lên là chạy, chạy rất nhanh, không thắng kịp thì đâm vào đâu không biết. Người giỏi không phải là người không bao giờ giận. Người giỏi là người thắng kịp, dừng kịp, trước khi chiếc xe lao đi quá xa. Và để thắng kịp, cần có một khoảng lặng giữa lúc giận nổi lên và lúc miệng nói ra.
Câu niệm Phật chính là khoảng lặng đó. Khi con cãi lại, thay vì đáp ngay, hãy niệm thầm một câu. Một câu niệm mất vài giây. Vài giây đó đủ để cơn giận bớt đi một phần. Niệm thêm một câu nữa, giọng mình khi nói ra đã khác. Không còn là giọng của người đang giận, mà là giọng của người đang cố giữ bình tĩnh. Con nghe giọng đó, nó cũng đỡ phòng thủ hơn. Nhiều khi, chỉ cần cha mẹ chậm lại vài giây, cả cuộc cãi vã đã không xảy ra.
Niệm Phật trước khi đáp lời con không có nghĩa là mình thua con, không có nghĩa là mình đồng ý với nó. Mình vẫn dạy con, vẫn nói điều cần nói, nhưng nói bằng một tâm đã lắng xuống. Lời nói lúc tâm đã lắng có sức nặng hơn lời nói lúc đang giận. Lúc giận, mình nói để trút. Lúc đã lắng, mình nói để dạy. Con phân biệt được hai thứ đó rất rõ. Lời trút giận, con nghe xong chỉ nhớ sự tổn thương. Lời dạy dỗ, con nghe xong mới nhớ điều cần nhớ.
Thương con không có nghĩa là chiều con mọi chuyện. Giận con không có nghĩa là ghét con. Hai thứ đó ở chung trong lòng cha mẹ là chuyện bình thường. Vấn đề là đừng để cơn giận dẫn dắt lời nói và hành động. Cơn giận là một vị khách nóng nảy, đến rồi đi. Nếu mình để nó cầm lái, nó sẽ đưa cả nhà đi lạc. Câu niệm là cách để mình giành lại tay lái. Niệm một câu, mình nhớ ra mình là cha, là mẹ, đang dạy con, chứ không phải đang thắng thua với con.
Có người nói, con cãi lại là con hư. Không hẳn vậy. Con cãi lại là con đang lớn, đang tập nghĩ, tập nói lên ý của mình. Nó cãi chưa khéo, lời lẽ chưa đúng, thái độ chưa phải, thì mình dạy nó cãi sao cho đúng, nói sao cho phải. Nhưng muốn dạy được, mình phải giữ được bình tĩnh trước đã. Cha mẹ mà cũng mất bình tĩnh thì nhà chỉ còn hai người đang giận nhau, không còn ai dạy ai nữa. Câu niệm giúp cha mẹ giữ được cái bình tĩnh đó, để còn dạy con.
Đêm nay, nếu con lại cãi, hãy thử một lần: đừng đáp ngay. Niệm thầm một câu Nam mô A Di Đà Phật. Rồi hãy nói, bằng giọng thấp hơn mọi khi một chút. Nói điều mình muốn dạy, ngắn gọn, rõ ràng. Rồi im lặng, để con có thời gian nghe. Có thể con vẫn chưa nghe ngay hôm nay. Nhưng con sẽ nhớ: cha mẹ mình lúc giận vẫn giữ được bình tĩnh. Cái hình ảnh đó, con mang theo cả đời. Lớn lên, khi con có con của nó, nó sẽ nhớ lại và làm giống vậy. Đó là cách thương con bền nhất: không phải bằng lời hay, mà bằng một tâm đã được câu niệm giữ lại kịp lúc.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư