🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Niệm Phật – Tịnh độ

Niệm Phật khi làm ruộng: cuốc đất cũng là lúc tu

Niệm Phật – Tịnh độ · 6 phút đọc

Trời chưa sáng hẳn, người nông dân đã ra đồng. Chân lội bùn, tay cầm cuốc, lưng cúi xuống luống rau. Cả buổi sáng chỉ có cuốc đất, nhổ cỏ, tưới nước. Việc nào cũng lặp đi lặp lại, ngày nào cũng vậy. Có người hỏi: làm ruộng cực vậy, lúc nào mà tu? Câu trả lời nằm ngay trong luống đất đó: vừa làm vừa niệm, tay làm việc, miệng niệm Phật, lòng không chạy lung tung.

Trong sách Khuyên người niệm Phật có dạy một câu rất hay: đi, đứng, nằm, ngồi, thái rau, bửa củi, việc gì cũng niệm Phật được. Đang nhổ cỏ lúa mà biết niệm Phật thì nhổ mấy mẫu ruộng cũng không biết mệt. Nghe qua tưởng là nói cho vui, nhưng người làm ruộng thì hiểu ngay. Nhổ cỏ một mình, trời nắng chang chang, lưng mỏi, tay rát. Nếu đầu óc cứ nghĩ chuyện này chuyện kia, nghĩ tới mệt, nghĩ tới chán, thì càng làm càng mệt. Còn miệng niệm một câu, tai nghe một câu, tay cứ nhổ, đầu không nghĩ lung tung nữa, thì mấy mẫu ruộng trôi qua lúc nào không hay.

Niệm Phật trong lúc làm việc tay chân có một cái lợi mà ngồi yên một chỗ khó có được: thân và miệng cùng bận, tâm không còn chỗ trống để chạy. Người ngồi không, tay không, miệng không, tâm dễ chạy đi trăm hướng: nghĩ chuyện hôm qua, lo chuyện ngày mai, giận người này, trách người kia. Còn người đang cuốc đất, tay đã bận, chân đã bận, miệng lại niệm, thì tâm chỉ còn một việc: theo câu niệm. Đó là cách tu của người lao động. Không cần rời đồng ruộng, không cần lên chùa, không cần giờ giấc riêng. Ruộng đồng chính là chỗ tu.

Sách cũng dạy thêm một câu nữa, ngắn mà sâu: niệm nối nhau không dứt. Nghĩa là câu này vừa xong, câu sau tiếp liền, đừng để khoảng trống. Khoảng trống là chỗ vọng tưởng chui vào. Đang nhổ cỏ mà quên niệm một lúc, đầu lại nghĩ tới chuyện tiền nong, chuyện con cái, chuyện hàng xóm. Nhớ ra thì niệm lại ngay. Quên thì niệm lại. Không ai niệm mà không quên. Người tu giỏi không phải là người không bao giờ quên, mà là người quên rồi nhớ lại nhanh. Mỗi lần nhớ lại là một lần tâm trở về.

Có người làm ruộng cả đời, tay chai, lưng còng, mà lòng rất yên. Gặp chuyện gì cũng thong thả. Hỏi ra mới biết, người đó niệm Phật mấy chục năm nay, niệm ngay trên đồng ruộng. Sáng ra đồng niệm, trưa nghỉ dưới gốc cây niệm, chiều về nhà niệm. Câu niệm thành thói quen, như hơi thở. Thói quen đó giữ người ta lại, không cho lòng trôi theo buồn vui của mùa màng. Được mùa cũng vui vừa phải. Mất mùa cũng buồn vừa phải. Vì trong lòng đã có một câu niệm làm chỗ dựa, không phải chỉ có ruộng đồng làm chỗ dựa.

Làm ruộng mà niệm Phật còn có một cái hay nữa: nó làm cho việc nặng thành việc nhẹ. Không phải việc nhẹ đi thật, mà là người làm việc không còn thấy nặng như trước. Cùng một luống đất, cùng một cái cuốc, người vừa làm vừa nghĩ tới mệt thì mệt gấp đôi. Người vừa làm vừa niệm thì tay làm, lòng yên, mệt cũng chỉ là mệt của thân, không thêm mệt của tâm. Thân mệt thì nghỉ một chút là hết. Tâm mệt thì nghỉ cả ngày cũng không hết. Câu niệm giữ cho tâm khỏi mệt thêm.

Ai cũng có một luống ruộng của mình. Người thì ruộng thật ngoài đồng. Người thì việc nhà, việc xưởng, việc ngoài chợ. Việc tay chân nào cũng vậy: tay bận, miệng rảnh, tâm dễ chạy. Cứ thử một lần: đang rửa chén thì niệm, đang quét nhà thì niệm, đang cuốc đất thì niệm. Niệm thầm trong lòng cũng được, không cần niệm ra tiếng. Mười câu, hai mươi câu, bao nhiêu cũng được. Làm xong việc, sẽ thấy lạ: việc vẫn xong, mà lòng lại yên hơn mọi khi. Đó là vì trong lúc làm, mình đã không để tâm chạy lung tung.

Tu không phải là chuyện của riêng người rảnh rỗi. Người làm ruộng, người làm thợ, người làm thuê, ai cũng tu được, ngay trong việc của mình. Không cần đợi đến lúc hết việc mới tu, vì việc thì không bao giờ hết. Cứ vừa làm vừa niệm. Câu niệm theo tay cuốc xuống đất, theo bước chân đi trên bờ ruộng, theo từng cọng cỏ được nhổ lên. Ngày này qua ngày khác, câu niệm thành quen, thành bạn, thành chỗ dựa. Đến lúc già, tay không còn cuốc được nữa, câu niệm vẫn còn đó. Đó mới là cái của để dành thật sự của người làm ruộng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Khuyên người niệm Phật, tập 2 (Cư sĩ Diệu Âm), tr. 19 — "Đang nhổ cỏ lúa mà biết niệm Phật thì nhổ mấy mẫu ruộng cũng không biết mệt"; "Tịnh niệm tương kế"
Bài liên quanNiệm Phật khi con cãi lại mình: giận mà vẫn thươngNiệm Phật khi đi viếng đám tang: tiễn người đi, nhắc mình sốngNiệm Phật khi buôn bán: bán hàng mà lòng không tham