Nhiều người nghe đến chín phẩm vãng sanh thì nghĩ: Thượng phẩm là của các bậc cao tăng, hạ phẩm là của người tội lỗi, còn mình ở giữa, chắc là trung phẩm. Nghĩ vậy rồi lại lo: Trung phẩm thì phải làm sao? Có khó không? Tôi giữ giới không trọn, tụng kinh không nhiều, vậy có được xếp vào trung phẩm không?
Kinh Quán Vô Lượng Thọ trả lời rất rõ, ở phép quán thứ mười lăm. Và câu trả lời sẽ làm nhiều người nhẹ lòng: Trung phẩm không đòi hỏi gì cao siêu. Trung phẩm là chỗ của người sống đàng hoàng, giữ giới theo khả năng của mình, và hiếu thảo với cha mẹ.
Đức Phật dạy: Người trung phẩm thượng sanh là người thọ trì ngũ giới, trì bát quan trai giới, tu hành các giới, không tạo tội ngũ nghịch, không có các tội lỗi. Đem thiện căn này, nguyện cầu sanh Cực Lạc. Hành giả lúc lâm chung, Phật A Di Đà cùng các Tỳ Kheo vây quanh, phóng ánh sáng vàng đến chỗ hành giả, nói về khổ, không, vô thường, vô ngã, tán thán người xuất gia được lìa các sự khổ. Hành giả thấy rồi, lòng rất vui mừng, tự thấy thân mình ngồi đài sen, quỳ dài chắp tay đảnh lễ Phật. Chưa kịp ngẩng đầu lên, đã vãng sanh Cực Lạc. Hoa sen liền nở. Lúc hoa nở, nghe các âm thanh tán thán Tứ Đế, liền được quả A La Hán, đủ Tam Minh, Lục Thông, đủ Bát giải thoát.
Nghe thì có vẻ xa. Nhưng hãy nhìn lại điều kiện: thọ trì ngũ giới. Ngũ giới là gì? Không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu. Đó là những điều người thường hoàn toàn làm được. Không cần phải xuất gia. Không cần phải tụng kinh cả ngày. Chỉ cần sống không làm hại ai, không lấy của ai, không lừa ai, không dối ai, không say sưa. Sống như vậy, đã là trung phẩm thượng sanh.
Người trung phẩm trung sanh thì sao? Kinh nói: Có người chỉ trì bát quan trai giới một ngày một đêm, hoặc trì giới Sa Di một ngày một đêm, hoặc trì Cụ Túc giới một ngày một đêm, oai nghi không kém thiếu. Đem công đức này hồi hướng, nguyện sanh Cực Lạc. Người ấy lúc lâm chung, thấy Phật A Di Đà cùng quyến thuộc phóng ánh sáng vàng, cầm hoa sen báu đến đón. Hành giả tự nghe trong hư không có tiếng khen: Này thiện nam tử, ngươi là người thiện, tùy thuận lời dạy của ba đời chư Phật, nên ta đến rước. Hành giả tự thấy thân mình ngồi trên hoa sen, hoa sen búp lại, sanh trong ao báu Cực Lạc. Qua bảy ngày, hoa nở. Hoa nở rồi, mở mắt chắp tay tán thán Thế Tôn, nghe pháp hoan hỉ, được quả Tu Đà Hoàn. Qua nửa kiếp, thành bậc A La Hán.
Chỉ một ngày một đêm giữ giới cho trọn, mà được như vậy. Một ngày một đêm thôi. Không phải một đời. Kinh nói rõ như vậy, để người ta biết: giới không phải là thứ chỉ dành cho người tu lâu năm. Một ngày giữ trọn, cũng đã là công đức lớn, nếu hồi hướng đúng chỗ.
Còn người trung phẩm hạ sanh thì sao? Đây là bậc gần gũi nhất với chúng ta. Kinh nói: Có người thiện nam, thiện nữ hiếu dưỡng cha mẹ, làm việc nhân từ ở thế gian. Người này lúc lâm chung, gặp thiện tri thức vì họ mà nói rộng những sự vui nơi cõi Phật A Di Đà, cùng nói bốn mươi tám nguyện của Pháp Tạng Tỳ Kheo. Nghe rồi liền mất. Chỉ trong khoảng thời gian một tráng sĩ co duỗi tay chân, liền được vãng sanh Cực Lạc. Qua bảy ngày, gặp Quán Âm và Thế Chí, nghe pháp hoan hỉ, được quả Tu Đà Hoàn. Qua một tiểu kiếp, thành A La Hán.
Hiếu dưỡng cha mẹ, làm việc nhân từ. Chỉ vậy thôi. Không cần tụng kinh. Không cần giữ giới nhiều. Không cần tu thiền. Chỉ cần sống hiếu thảo với cha mẹ, và sống tử tế với người đời. Đến lúc lâm chung, có người nhắc cho nghe về cõi Phật, về bốn mươi tám nguyện, nghe rồi, liền được vãng sanh.
Nghe đến đây, nhiều người sẽ hỏi: Vậy thì dễ quá? Dễ như vậy, ai cũng về được sao? Câu trả lời là: Dễ, nhưng không phải ai cũng làm được. Hiếu dưỡng cha mẹ, nghe thì dễ, nhưng có bao nhiêu người làm trọn? Nuôi cha mẹ ăn no, mặc ấm thì nhiều người làm được. Nhưng nuôi mà không cằn nhằn, chăm mà không khó chịu, ở bên cha mẹ già yếu mà vẫn giữ được lòng hiếu kính, thì không phải ai cũng làm được. Giữ ngũ giới, nghe thì dễ, nhưng không nói dối một lời nào trong một ngày, không tham của ai một chút nào, không nóng giận mà làm hại ai, thì cũng không phải dễ.
Trung phẩm là phẩm của người sống đàng hoàng. Không cần phải phi thường. Chỉ cần đàng hoàng, đều đặn, bền bỉ. Giữ giới theo khả năng. Hiếu thảo theo khả năng. Làm lành theo khả năng. Và quan trọng nhất: đem tất cả những điều ấy, hồi hướng nguyện sanh Cực Lạc.
Có một bà cụ ở quê, cả đời không biết tụng kinh, chỉ biết đi chùa ngày rằm, ăn chay ngày mùng một, nuôi mẹ già đến lúc mẹ mất, nuôi con đến lúc con lớn. Lúc bà mất, con cháu niệm Phật bên tai bà. Bà ra đi nhẹ nhàng, mặt tươi như ngủ. Người ta bảo bà về Cực Lạc. Không ai biết chắc. Nhưng theo kinh, người sống như bà, chính là người trung phẩm hạ sanh: hiếu dưỡng cha mẹ, làm việc nhân từ. Kinh đã hứa cho người như bà một chỗ.
Vậy nên, đừng nghĩ vãng sanh là chuyện của người khác. Nếu hôm nay mình còn chăm cha mẹ, còn giữ mình không làm điều xấu, còn giúp người khi có thể, thì mình đã đang đi trên đường về Cực Lạc rồi. Chỉ cần thêm một điều nữa: mỗi việc lành làm xong, nhớ nguyện một câu, xin đem công đức này, cầu sanh Cực Lạc. Có nguyện ấy, việc lành nhỏ cũng thành đường về.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư