🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Vô Môn Quan: cửa không cửa, đi vào bằng hơi thở

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Có một cánh cửa không có cửa. Nghe lạ quá phải không? Cửa thì phải có khung, có bản lề, có tay nắm. Cửa không có cửa thì đi vào bằng đường nào?

Trong sách Phật Học Chỉ Nam có nhắc đến Vô Môn Quan. Hành giả chỉ có thể vượt thoát khỏi Thiên Môn, tức là Vô Môn Quan, thì mới có thể vào Đại Đạo. Vô Môn Quan nghĩa là cửa không cửa. Muốn vào đạo, phải đi qua một cánh cửa không có cửa.

Nghe như câu đố. Nhưng nghĩ kỹ thì rất thật. Cả đời mình đi tìm cửa. Tìm thầy giỏi để mở cửa cho mình. Tìm sách hay để chỉ đường vào cửa. Tìm phương pháp tốt để mở cửa nhanh hơn. Mình cứ tưởng đạo ở bên trong một căn phòng nào đó, và mình cần chìa khóa để vào.

Nhưng đạo không phải căn phòng. Đạo là cách mình đang sống, ngay lúc này. Không có cửa, vì không có trong và ngoài. Mình cứ đứng ngoài tìm cửa, thì mình mãi mãi đứng ngoài. Chỉ khi nào mình ngừng tìm cửa, mình mới thấy mình vốn đã ở trong rồi.

Giống như người đi tìm chiếc chìa khóa trong túi, mà chìa khóa đang cầm trên tay. Giống như người đi tìm cặp kính, mà kính đang đeo trên mắt. Tìm càng gấp, càng không thấy. Dừng lại, thở một hơi, mới thấy nó ở ngay đây.

Thiền sư Triệu Châu có công án nổi tiếng: có người hỏi Phật là gì, ngài đáp: cây bách trước sân. Người hỏi ngơ ngác. Cây bách thì liên quan gì đến Phật? Nhưng ngài chỉ tay ra sân, cây bách vẫn đứng đó, từ bao giờ, không cần ai giải thích. Phật không ở trong sách. Phật ở ngay trước sân, như cây bách đang đứng.

Vô Môn Quan là vậy. Không có cửa để mở. Không có khóa để phá. Chỉ có một việc: dừng lại và nhìn. Nhìn cái đang có mặt. Hơi thở đang vào ra. Bàn tay đang cầm chén. Chân đang chạm đất. Những thứ bình thường nhất, nhìn cho kỹ, đều là cửa.

Nhiều người tu cứ tưởng phải lên núi cao, vào chùa lớn, gặp thầy lớn mới vào được đạo. Nhưng núi cao cũng chỉ là núi. Chùa lớn cũng chỉ là chùa. Nếu tâm mình còn chạy đi tìm cửa, thì lên núi cao mình vẫn đứng ngoài cửa. Còn nếu tâm mình chịu dừng lại, thì ngay trong căn bếp nhỏ, ngay trên chiếc xe buýt đông người, mình cũng đã ở trong rồi.

Thực tập Vô Môn Quan không cần nghi lễ gì. Sáng dậy, thay vì vội vàng mở điện thoại, thử ngồi yên một phút. Thở vào, biết mình đang thở vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Không tìm gì thêm. Không đợi điều gì xảy ra. Chỉ ngồi với hơi thở của mình.

Lúc rửa bát, thay vì nghĩ đến chuyện ngày mai, thử thấy nước đang chảy qua tay. Nước ấm hay lạnh. Bát trơn hay rít. Chỉ vậy thôi. Rửa bát là rửa bát. Không cần rửa bát để thành Phật. Rửa bát cho trọn vẹn, đã là đi qua cửa không cửa rồi.

Lúc giận ai, thay vì tìm cách nói cho hả giận, thử dừng lại một hơi thở. Thấy cơn giận đang ở đâu trong người. Ở ngực hay ở bụng. Nó nóng hay nó nặng. Thấy nó rồi, hãy nói. Một hơi thở dừng lại, nhiều khi cứu được một câu nói mà mình sẽ hối hận cả tuần.

Cửa không cửa không có nghĩa là không cần thầy, không cần học. Thầy là người chỉ cho mình thấy: cửa không có đâu, đừng tìm nữa. Sách là người nhắc mình: quay về đây, hơi thở đang ở đây. Học là để biết đường quay về, không phải để chất thêm chìa khóa.

Có người nghe đến đây sẽ hỏi: vậy thì tu để làm gì, nếu không có cửa để vào? Tu để thấy mình vốn đã ở trong. Tu để bớt chạy đi tìm. Tu để mỗi ngày, mình sống trọn vẹn hơn với cái đang có. Không phải để trở thành ai khác. Mà để là chính mình, một cách tỉnh táo.

Chiều nay, lúc đi bộ, thử không nghe nhạc, không gọi điện. Chỉ đi và thở. Nghe tiếng chân chạm đất. Thấy gió chạm mặt. Cửa không cửa mở ra như vậy đó. Không có tiếng động. Không có ánh sáng lạ. Chỉ có một người đang đi bộ, và biết mình đang đi bộ.

Vô Môn Quan nghe thì cao siêu. Nhưng thật ra nó rất gần. Gần như hơi thở. Gần như bước chân. Chỉ cần mình chịu dừng lại, không tìm nữa, thì cửa đã ở ngay trước mặt. Mà cũng không có cửa. Chỉ có mình, đang thở, đang sống, ngay lúc này.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Chỉ Nam (Nguyễn Văn Thọ) — trang 232
• Thiền Sư Khương Tăng Hội (Thích Nhất Hạnh) — trang 57
Bài liên quanTrần Thái Tông trốn lên núi Yên Tử: khi vua cũng cần một hơi thở yênThở để chữa bệnh: hơi thở là liều thuốc không tốn tiềnMuốn bớt phiền não, bắt đầu từ chánh niệm