🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Trần Thái Tông trốn lên núi Yên Tử: khi vua cũng cần một hơi thở yên

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Có một đêm, vua Trần Thái Tông bỏ kinh thành mà đi. Không kèn trống, không loan báo. Ban đêm, vua ra khỏi kinh thành, đến chỗ quốc sư Phù Vân trên núi Yên Tử, rồi ở lại đó. Vua của một nước, mà nửa đêm phải trốn lên núi. Nghe như chuyện cổ tích. Nhưng sử sách chép lại đàng hoàng.

Chuyện là thế này. Vua vừa lập công chúa Thuận Thiên làm hoàng hậu, giáng Chiêu Thánh xuống làm công chúa. Việc này làm anh vua là Hoài Vương Liễu nổi loạn. Vua trong lòng áy náy, không dám giữ ngôi vua mà làm nhục xã tắc. Vua nói với Trần Thủ Độ: vì trẫm non trẻ, chưa cáng đáng nổi sứ mạng nặng nề, phụ hoàng lại vội lìa bỏ, sớm mất chỗ trông cậy, nên không dám giữ ngôi vua.

Trần Thủ Độ dẫn các quan đến núi mời vua về. Vua không nghe. Thủ Độ bèn bảo mọi người: xa giá ở đâu tức là triều đình ở đó. Rồi cắm nêu trong núi, chỗ này là điện Thiên An, chỗ kia là các Đoan Minh, sai người xây dựng. Quốc sư Phù Vân nghe thấy thế, tâu rằng: bệ hạ nên gấp quay xa giá trở về, chớ để làm hại núi rừng của đệ tử. Vua bèn trở về kinh đô.

Câu chuyện chỉ có vậy. Nhưng nghĩ kỹ, thấy thương vua quá. Vua cũng là người. Vua cũng có lúc áy náy, có lúc không cáng đáng nổi, có lúc chỉ muốn bỏ đi. Khác mình ở chỗ: mình bỏ đi thì chỉ cần tắt điện thoại. Vua bỏ đi thì cả triều đình phải lên núi theo.

Mình có bao giờ muốn trốn như vua không? Có chứ. Hôm nào việc nhiều quá, người ta đòi hỏi nhiều quá, mình cũng muốn bỏ đi đâu đó một đêm. Tắt máy. Không ai tìm được. Ngồi một mình, thở một hơi cho yên. Không phải vì mình hèn. Mà vì mình mệt. Mệt thì cần nghỉ. Nghỉ không phải là bỏ cuộc. Nghỉ là để còn quay về.

Núi Yên Tử của vua, thật ra cũng giống như một hơi thở dài. Vua lên núi không phải để ở luôn. Vua lên núi để có một đêm yên. Một đêm không phải làm vua. Một đêm chỉ là một người trẻ đang áy náy, ngồi bên một vị quốc sư già, nghe núi rừng im lặng. Sáng ra, vua về. Về với ngai vàng, với triều đình, với cả những việc chưa giải quyết xong.

Quốc sư Phù Vân là bạn cũ của vua. Bạn cũ nghĩa là người đã biết mình từ lâu, không cần mình phải làm ra vẻ. Ngồi bên bạn cũ, mình không cần giải thích. Mình chỉ cần ngồi yên. Có những lúc trong đời, mình không cần lời khuyên. Mình chỉ cần một người ngồi yên bên cạnh, và một ngọn núi im lặng trước mặt.

Trần Thái Tông sau này trở thành một thiền sư lớn của Việt Nam. Ngài viết Khóa Hư Lục, viết Thiền Tông Chỉ Nam. Người ta nói ngài là vua mà tu, tu mà vẫn làm vua. Nhưng có lẽ hạt giống đã gieo từ đêm trốn lên Yên Tử đó. Đêm mà vua nhận ra: mình có thể dừng lại. Dừng lại không làm mất ngôi vua. Dừng lại chỉ làm cho người dừng được thở.

Mình không phải vua. Mình không có núi Yên Tử để trốn. Nhưng mình có một hơi thở. Một hơi thở dài, thở cho trọn vẹn, cũng là một Yên Tử nhỏ trong lòng. Khi việc nhiều quá, khi người ta đòi hỏi nhiều quá, khi mình áy náy không biết phải làm sao, hãy dừng lại một hơi thở. Không cần bỏ đi đâu. Chỉ cần dừng lại ngay tại chỗ, thở vào, thở ra.

Thủ Độ nói: xa giá ở đâu tức là triều đình ở đó. Câu đó nghe thì để ép vua về, nhưng nghĩ kỹ cũng đúng với mình: tâm mình ở đâu, thì đời mình ở đó. Tâm đang ở trên núi, thì thân ngồi ở nhà cũng như đang ở trên núi. Tâm đang ở trong cơn áy náy, thì ngồi giữa cung điện cũng như ngồi giữa chợ.

Cho nên, khi mệt, đừng vội bỏ đi thật xa. Hãy tìm một Yên Tử nhỏ của mình. Một góc ban công. Một ghế đá công viên. Một buổi tối ngồi yên không làm gì. Thở một hơi dài. Nghe lòng mình nói gì. Rồi mai quay về, làm tiếp việc của mình.

Vua trốn lên núi một đêm rồi về. Mình cũng vậy. Trốn một hơi thở rồi về. Về với nhà, với việc, với người thân. Không ai trách một người biết dừng lại để thở. Chỉ có người không bao giờ dừng lại, mới là người đáng lo.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Đại Việt Sử Ký Toàn Thư — trang 165
• Lịch Sử Việt Nam, tập 02 (Từ thế kỷ X đến thế kỷ XIV) — trang 549
Bài liên quanThở để chữa bệnh: hơi thở là liều thuốc không tốn tiềnMuốn bớt phiền não, bắt đầu từ chánh niệmThiền khi làm việc khuya: một hơi thở trước khi gục xuống bàn